Pauza (znak typograficzny)
Z Wikipedii
Pauza oraz półpauza – dwa znaki typograficzne w postaci poziomej kreski usytuowanej w pobliżu średniej linii pisma lub nieco poniżej niej. Są graficzną prezentacją znaków pisarskich spełniających m.in. rolę myślnika lub separatora liczbowego.
| pauza — pauza półpauza – półpauza |
Pauza jest kreską o długości firetu lub nieco mniejszej ( — ), natomiast półpauza jest kreską o długości połowy firetu lub nieco większej ( – )[1]. Obydwa znaki mają w danym kroju pisma identyczną grubość. Znakiem podobnym do pauzy i półpauzy jest dywiz – najkrótszy ( - ) ze znaków pisarskich w postaci kreski leżącej w okolicy linii środkowej pisma – spełnia on jednak odmienne funkcje, a jego kształt oraz położenie również mogą się różnić od obydwu wymienionych wcześniej znaków. Ostatnim ze znaków typograficznych w postaci poziomej kreski położonej w okolicy linii środkowej pisma jest symbol minusa – ten znak również posiada własny wygląd i położenie ( − ), ale zgodne z kolei z innymi znakami matematycznymi.
Półpauza jest w polskiej typografii nowością, gdyż do połowy lat 70. XX w. nie była w ogóle stosowana. Jej pojawienie się związane jest z upowszechnieniem się w Polsce cyfrowych systemów składu tekstu, z którymi dotarły do Polski również elementy typografii anglosaskiej, szczególnie amerykańskiej, w której półpauza była znakiem stosowanym już od dawna.
[edytuj] Zastosowanie
Zastosowanie pauzy i półpauzy jest ujęte w wielu normach, zazwyczaj jednak nie mają one mocy wiążącej – są tylko zaleceniami „dobrej praktyki”. Zazwyczaj wydawnictwa mają własne wewnętrzne normy dotyczące typografii (nie tylko użycia omawianych znaków) i stosują je konsekwentnie w całej swojej działalności wydawniczej.
Pauza i półpauza są z reguły znakami międzywyrażeniowymi. W języku polskim są one otoczone z obu stron spacjami (niewielkimi w przypadku półpauzy, pełnymi w przypadku pauzy), albo mówiąc prościej, znaki te nie powinny dotykać sąsiadujących z nimi liter (w tych przypadkach stosowany jest dywiz).
Półpauzę stosujemy przy oznaczaniu zakresów (np. „pociąg Gdańsk–Warszawa”, „w latach 1989–2001”), natomiast pauzę dla wyodrębnienia danego tekstu (np. „Mówicie — jak na nasze warunki — zbyt ogólnikowo.”), tekstach dialogowych (np. „— Jak chcecie to zrobić? — zapytał.”)[2][3][4]. W tym ostatnim przypadku każda wypowiedź rozpoczynana jest pauzą, po której wyjątkowo zamiast zwykłej spacji używa się odstępu o stałej długości, tj. niepodlegającego rozciąganiu w przypadku tekstu wyjustowanego (wyrównanego jednocześnie do prawego i lewego marginesu łamu).
W przypadku zestawień liczbowych, półpauzę stosuje się bez spacji dla oznaczania wszystkich wartości z danego zakresu (np. w latach 1900–2000), a rozdziela spacjami, jeśli chodzi o tylko jedną wartość z danego zakresu (w sformułowaniach oznaczających przybliżenie, np. miał 6 – 8 lat). Rozróżnienie to nie jest jednak powszechnie uznawane i często w składzie tekstu w obydwu przedstawionych przypadkach nie używa się odstępów. Dla zwiększenia precyzji wypowiedzi, w przypadku odwoływania się do jednej wartości z określonego zakresu, warto rozważyć zastąpienie kreski separującej określeniem słownym.
Pauzy i półpauzy nie powinno się stosować wewnątrz wyrazów, w złożeniach wielowyrazowych lub jako oznaczenia końcówek wyrazów. Szczególnie powinno się unikać obu dłuższych kresek w pisowni wyrazów urwanych, gdy celowo pisze się je w formie skróconej dla zaoszczędzenia miejsca, np. w wyrażeniu „dwu-, trzy- lub czteroliterowy”. Natomiast dopuszczalne jest stosowanie półpauzy (ale już nie pełnej pauzy), gdy taka kreska ma wyraźnie symbolizować określony element wyrazu, np. końcówkę gramatyczną. Obie dłuższe kreski stosuje się natomiast, gdy symbolizują one dłuższe elementy, co wydaje się logiczne, np. urwanie lub pominięcie całego słowa lub fragmentu zdania.
Przypisy
- ↑ Na standardowej klawiaturze komputerów osobistych nie ma znaków pauzy i półpauzy (jest tylko wspólny znak łącznika-minusa). W systemie Windows obydwa znaki – pauza i półpauza – dostępne są poprzez Tablicę znaków (menu Start/Programy/Akcesoria/Tablica znaków). Znaki te można także wprowadzać z klawiatury, posługując się skrótami z kodami znaków: Alt+0151 (pauza), Alt+0150 (półpauza). (W przypadku ustawionej tzw. polskiej klawiatury programisty należy użyć lewego Alt-u, a kod znaku wprowadzać z numerycznej części klawiatury).
W systemie Mac OS z polskim układem klawiatury znaki te można wprowadzać poprzez skróty Alt+- (pauza) i Alt+Shift+8 (półpauza). - ↑ Robin Williams: Jak składać tekst? Komputer nie jest maszyną do pisania. Wydanie 2. Helion. ISBN 83-7361-256-4.
- ↑ Steven G. Krantz: Handbook of Typography for the Mathematical Sciences. 2003.
- ↑ Chwałowski, Robert: Poziome kreski (pl).
[edytuj] Zobacz też
- dywiz, w tym dywiz w systemach informatycznych (komentarz do korzystania z różnych znaków typograficznych kresek na komputerach osobistych)
- przegląd zagadnień z zakresu DTP
- typografia
| Lądowanie z turbulencjami: Lech Kaczyński przybył do Seulu |
Prezydent RP Lech Kaczyński przybył około godz. 5.50 rano czasu polskiego do Seulu. Wizyta w Korei Południowej jest ostatnim etapem podróży prezydenta po Azji. |
| Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga |
Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta” |
| Dalajlama w Polsce |
Dziś początek wizyty XIV Dalajlamy, duchowego i politycznego przywódcy Tybetańczyków, laureata Pokojowej Nagrody Nobla i jednego z największych żyjących autorytetów moralnych. |
| Człowiek, mnich, dalajlama |
Dla Zachodu XIV Dalajlama Tenzjin Gjaco jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, współczesnym Gandhim, moralnym autorytetem konsekwentnie głoszącym ideę miłości, szacunku i odpowiedzialności za wszystkie żywe istoty i za całą Ziemię. |
| "Żeby móc tak mówić, trzeba być nieskazitelnym bohaterem" |
- Żeby używać takich słów, trzeba mieć autorytet, który mają postacie pomnikowe. Trzeba być nieskazitelnym bohaterem - tak Radosław Sikorski skomentował wypowiedź prezesa PiS. Jarosław Kaczyński stwierdził dziś, że "13-letnie dziewczynki wytrzymywały tortury gestapo, a Niesiołowski sypał". |
| Lech Wałęsa o UE: Ja, rewolucjonista trochę tu porozrabiam |
W Brukseli odbyło się dziś pierwsze spotkanie grupy refleksji w sprawie przyszłości Unii Europejskiej. Uczestniczący w nim Lech Wałęsa zapowiedział, że jako "stary rewolucjonista" będzie zadawał prowokacyjne pytania i "jeśli go nie wyrzucą, to trochę porozrabia". |
| Dalajlama: Uczę się polskiej determinacji i siły woli |
Określenie "Polska" towarzyszy mi od dzieciństwa; kiedy tylko tu jestem uczę się polskiej determinacji i siły woli - mówił w wywiadzie dla radiowej "Jedynki" Dalajlama XIV. Jutro duchowy przywódca Tybetańczyków przyjeżdża do Polski. |
| Bondaryk: Otrzymałem od PTC ok. 450 tys. zł |
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztof Bondaryk wydał w czwartek oświadczenie. Poinformował w nim, że wysokość uzyskanych przez niego świadczeń od spółki PTC z tytułu zakazu konkurencji, nagrody rocznej i ekwiwalentu za urlop wyniosła ok. 450 tys. zł. |
| Radni PO chcą zmienić nazwę pl. Defilad |
Skansen PRL-u w centrum Warszawy ma szansę zmienić nazwę na bardziej romantyczną. Radni Platformy Obywatelskiej chcą przemianować pl. Defilad na pl. Fryderyka Chopina. Klub PiS jest tym pomysłem zachwycony. |
| Zuchwały napad na bank |
Dwóch mężczyzn w kominiarkach w środku dnia sterroryzowało kasjerkę banku i uciekło z pieniędzmi. |
