Pistolet maszynowy STEN

Z Wikipedii

STEN
Sten Mk II z Muzeum im. Orła Białego
Dane podstawowe
Państwo	Wielka Brytania
Producent	Royal Small Arms Factory
Rodzaj	pistolet maszynowy
Historia
Prototypy	1941
Produkcja seryjna	1941 - 1946
Wyprodukowano	3 570 000 egz.
Dane techniczne
Kaliber	9 mm
Nabój	9 mm Parabellum
Magazynek	pudełkowy, 32 nab.
Wymiary
Długość	762 - 857 mm
Długość lufy	91,4 - 198 mm
Masa
broni	2,8 - 4,32 kg
Inne
Prędkość pocz. pocisku	305 - 365 m/s
Energia pocz. pocisku	350 - 500 J
Szybkostrzelność teoretyczna	540 - 575 strz./min
Zasięg skuteczny	135 - 180 m
Siła spustu	22,3 - 26,8 N

STEN (Sten) - brytyjski pistolet maszynowy z 1941, podstawowy pistolet maszynowy armii brytyjskiej używany do lat pięćdziesiątych.

Spis treści 1 Historia rozwoju 1.1 Użycie 2 Opis techniczny 2.1 Dane taktyczno-techniczne 2.2 Bibliografia

[edytuj] Historia rozwoju

Do projektowania Stena przystąpiono po upadku Francji w 1940 roku, kiedy bezpieczeństwo Wielkiej Brytanii zostało zagrożone i pojawiła się potrzeba szybkiej produkcji wielkich ilości indywidualnej broni maszynowej w warunkach trudności surowcowych. Pistolety maszynowe były już w kampanii francuskiej masowo i z sukcesem wykorzystywane przez Niemców. Nową broń opracowano wzorując się ogólnie na niemieckim MP 40, lecz maksymalnie upraszczając konstrukcję i rezygnując z wszelkich części, które nie były niezbędne do działania i obsługi broni. Pistolet dostosowano do niemieckiej amunicji pistoletowej 9 x 19 mm Parabellum. W efekcie powstała broń o wyjątkowo prostej i taniej konstrukcji, równie skuteczna w działaniu.

Nazwa STEN powstała jako skrót nazwisk projektantów: Reginalda Sheperda i Harolda Turpina oraz miejscowości Enfield, gdzie mieściła się fabryka Royal Small Arms Factory.

Prototyp zaprezentowano 10 stycznia 1941, a od czerwca 1941 rozpoczęto produkcję seryjną wariantu STEN Mk I, różniącego się jeszcze od wszystkich kolejnych. Pod koniec 1941 dalej uproszczono konstrukcję pistoletu, wprowadzając wariant Mk I*. Najbardziej znaną i najliczniejszą odmianą była kolejna Mk II, z charakterystyczną perforowaną osłoną na części lufy. Obok giętej kolby metalowej, wprowadzono w niej prostą kolbę rurową. Największe uproszczenia technologiczne nastąpiły w wersji Mk III, która miała rurową osłonę na całej długości lufy (podobnie jak Mk I*). Z nadmiernych uproszczeń zrezygnowano dopiero w ostatniej wersji Mk V, przeznaczonej początkowo dla wojsk powietrznodesantowych. Była ona lepiej wykończona i wyposażona w drewnianą kolbę i chwyt pistoletowy oraz uchwyt do mocowania bagnetu. Produkowano również wersje specjalne wyciszone Mk IIS i MK VI, wyposażone w tłumik dźwięku. Wersja Mk IV nie weszła do produkcji.

[edytuj] Użycie

STEN stał się od razu przepisowym brytyjskim pistoletem maszynowym, wprowadzonym początkowo na afrykańskim terenie działań wojennych, następnie na pozostałych. Do czerwca 1942 wyprodukowano ok. 100 tys. sztuk tej broni. Szczyt produkcji osiągnięto w 1943, produkując aż 47 tys. sztuk tygodniowo. Do końca 1945 wyprodukowano ok. 3.750.000 sztuk brytyjskich Stenów. Mniejsze ilości produkowano również w Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii. STEN w wersji Mk V był przepisowym pm armii brytyjskiej do 1953, używanym w wojnie koreańskiej, następnie został zastąpiony przez pm Sterling, zaprojektowany w takim samym układzie konstrukcyjnym. Steny były używane do wojny o Kanał Sueski w 1956.

Brytyjczycy dostarczali duże ilości Stenów dla oddziałów partyzanckich w okupowanej Europie, głównie drogą zrzutów powietrznych. Dzięki niewielkim rozmiarom i możliwości rozłożenia na krótsze podzespoły, STEN okazał się idealną bronią do działań partyzanckich i konspiracyjnych akcji miejskich. W latach 1942-44 do Polski zrzucono około 11 tysięcy Stenów, głównie w wersji Mk II.

Dzięki prostocie broni, w okupowanej Polsce podjęto w co najmniej 23 warsztatach konspiracyjną produkcję Stenów. Pierwsze polskie Steny, 58 sztuk, zostały wyprodukowane w Suchedniowie w fabryce FUT(jedyny egzemplarz 'suchedniowskiego stena' można zobaczyć w Skarżyskim muzeum im.Orła Białego). W Warszawie produkowano je pod kierownictwem inż. Ryszarda Białostockiego. Polskie Steny posiadały znaki i numery angielskie (konspiracja), ale można je rozpoznać po lewym gwincie lufy lub jego braku (pozostałe posiadały prawy gwint)^{[potrzebne źródło]}. Wykończenie Stenów produkowanych konspiracyjnie w Suchedniowie przewyższało angielskie pierwowzory. W Polsce opracowano ponadto na bazie Stena własny ulepszony pistolet maszynowy Błyskawica.

Produkcję Stena podjęli również Niemcy. Na przełomie 1944/45 wyprodukowali w zakładach Mausera dla celów dywersyjnych, nakładem wielkich środków, serię 28 tys. wiernych kopii Stena Mk II, oznaczonych jak oryginały i nazwanych Potsdam Gerat. Ponadto, w 1945 roku, poszukując taniej i prostej broni dla Volkssturmu, rozpoczęli produkcję zmodyfikowanego Stena pod oznaczeniem MP 3008. Wyprodukowano ok. 10 tys. sztuk tej broni, różniącej się od Stena głównie magazynkiem przyczepianym od dołu.

Oprócz wymienionych zalet, jak mały koszt i prostota produkcji, STEN był dodatkowo łatwy w użytkowaniu i obsłudze. Nie był on wprawdzie pozbawiony wad, w tym słabej ergonomii, lecz część z przypisywanych mu cech: że był niebezpieczny lub zawodny, w dużym stopniu wynikała z niewłaściwego użytkowania. Nieprawidłowe noszenie odbezpieczonej broni gotowej do strzału łatwo mogło doprowadzić do przypadkowego wystrzału. Jedynie niektóre serie pozbawione zabezpieczenia zamka w przednim położeniu mogły wystrzelić także przy upadku broni na podłoże lub uderzeniu w kolbę. STEN był bronią podatną na zacięcia, lecz w dużej części wynikały one z powszechnie spotykanego niewłaściwego trzymania broni lewą ręką za magazynek, co powodowało zmianę kąta podawania naboju (prawidłowo broń tę należało trzymać lewą ręką za osłonę lufy). Celność broni ogniem seryjnym była nie najlepsza, lecz nie odbiegała zbytnio na niekorzyść od celności innych pistoletów maszynowych. Konsekwencją maksymalnego uproszczenia przyrządów celowniczych było czasami ich krzywe montowanie, co osłabiało celność poszczególnych egzemplarzy.

[edytuj] Opis techniczny

Pistolet maszynowy STEN działał na zasadzie odrzutu zamka swobodnego. Zasilanie w naboje z dwurzędowego magazynka pudełkowego o pojemności 32 naboje, przystawianego z lewej strony. Z prawej strony, naprzeciw magazynka znajdowało się okno wyrzutnika łusek. Do zabezpieczenia pistoletu przy zamku napiętym służyło wycięcie na rączkę zamkową w tylnej części komory zamkowej, a przy zamku zwolnionym - otwór w lewej ściance komory zamkowej (niektóre serie nie miały żadnego zabezpieczenia przy zamku zwolnionym). Przyrządy celownicze stałe, bez możliwości regulacji, wyskalowane na odległość 100 jardów (91m): Celownik przeziernikowy i muszka przyspawana do komory zamkowej (Mk II) lub osłony lufy (Mk I, MK III). Kolba metalowa doczepiana, występująca w kilku wariantach, bez chwytu pistoletowego (z wyjątkiem wersji Mk V). Mechanizm spustowy znajdował się w obudowie pod komorą zamkową, znajdował się w nim przełącznik rodzaju ognia w postaci poprzecznego kołka przesuwanego w lewo (ogień ciągły) lub prawo (ogień pojedynczy).

[edytuj] Dane taktyczno-techniczne

Wzór	Mk I	Mk I*[1]	Mk II	Mk IIS	Mk III	MK IVA	Mk IVB	MK V	Mk VI
Nabój	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum	9x19 Parabellum
Masa broni niezaładowanej (kg)	3,27	3,18	2,8	3,5	3,18	3,5	3,45	3,9	4,32
Długość broni z kolbą przyłączoną lub rozłożoną (mm)	845	794	762	857	762	699	622	762	857
Długość broni z kolbą złożoną	-	-	-	-	-	445	445	-	-
Długość lufy (mm)	198	198	197	91,4	197	97,8	97,8	198	95,0
Siła spustu (N)	26,8	26,8	26,8	22,3	26,8	26,8	26,8	22,3	22,3
Prędkość początkowa pocisku (m/s)	365	365	365	305	365	?	?	365	305
Energia początkowa pocisku (J)	500	500	500	350	500	?	?	500	350
Szybkostrzelność teoretyczna (strz/min)	540	540	540	575	540	575	575	575	575
Zasięg skuteczny (m)	180	180	180	135	180	180	180	180	135

1. ↑ nabój 9 x 19 mm Parabellum z pociskiem o masie 7,5 g, ciężar naboju 11,7 g.

[edytuj] Bibliografia

• Stanisław Kochański: TBiU 111 Pistolet maszynowy STEN. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1986. ISBN 83-11-07347-3. 

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zima przyszła wcześnie - Polska pod śniegiem

Śnieg spadł niemal w całym kraju. Po nocnych opadach na Warmii i Mazurach panują trudne warunki jazdy. Pomimo bezustannej pracy 40 pługów i piaskarek drogi pozostają niebezpieczne. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby nad Bałtykiem może spaść nawet 20 centymetrów śniegu.