Polskie Państwo Podziemne

Z Wikipedii

Historia Polski

Ten artykuł jest częścią cyklu: Polskie Państwo Podziemne

Polskie Państwo Podziemne - tajne struktury państwa polskiego, istniejące w czasie II wojny światowej, podlegające Rządowi RP na uchodźstwie.

Określenie to po raz pierwszy w okupowanym kraju pojawiło się na łamach Biuletynu Informacyjnego w dniu 13 stycznia 1944 roku^[1].

Spis treści 1 Powstanie oraz działalność 2 Struktura organizacyjna 2.1 Pion wojskowy 2.2 Pion cywilny 3 Struktura terytorialna 3.1 Pion wojskowy 3.2 Obszar nr I (Warszawa) 3.3 Obszar nr II (Białystok) 3.4 Obszar nr III (Lwów) 3.5 Obszar nr IV (Zachód) 4 Hymn 5 Przypisy 6 Zobacz też

[edytuj] Powstanie oraz działalność

W nocy z 26 na 27 września 1939 roku powstała w oblężonej Warszawie Służba Zwycięstwu Polski – konspiracyjna organizacja wojskowa, mająca prowadzić walkę przeciw okupantom. W listopadzie 1939 roku została ona przekształcona w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), podlegający rządowi emigracyjnemu. 14 lutego 1942 roku generał Władysław Sikorski przekształcił ZWZ w Armię Krajową (AK). Jej Komendantem Głównym został generał Stefan Rowecki, wybitny teoretyk walk miejskich. Utworzenie AK miało służyć scaleniu wszystkich grup wojskowych w jedną organizację, podległą rządowi londyńskiemu.

Jesienią 1941 roku do ZWZ należało 40 tysięcy żołnierzy, pod koniec 1942 roku AK liczyła ich już około 200 tysięcy. Była największą podziemną armią w okupowanej Europie. Jednakże większość żołnierzy nie przeszła regularnego szkolenia, a w dodatku mieli oni zaledwie 53 tysiące sztuk broni (z czego tylko 6% broni maszynowej).

Główne zadanie Armii Krajowej polegało na gromadzeniu sił do uderzenia w chwili załamania się Niemiec. Akcje zbrojne prowadziły bowiem do okrutnych represji – hitlerowcy rozstrzeliwali kilkudziesięciu Polaków za każdego zabitego Niemca. Dopiero pod koniec 1942 roku AK nasiliła działalność dywersyjną: atakowała niemieckie posterunki, wykolejała transporty wojskowe przeznaczone na front wschodni, wysadzała mosty, odbijała więźniów. Na tę zmianę wpłynęło zahamowanie sukcesów Wehrmachtu, osiągnięcie sprawności organizacyjnej przez AK oraz aktywna działalność komunistycznej Gwardii Ludowej.

Polska, choć znajdowała się pod okupacją, posiadała legalny i uznawany na Zachodzie rząd emigracyjny. Istniały Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, oraz podziemna Armia Krajowa. W Warszawie przebywał (oczywiście w ukryciu) Delegat Rządu na Kraj w randze wicepremiera. Podlegały mu wydziały: wywiadu, dywersji, oświaty, sądownictwa i polityki. Działały konspiracyjne sądy, których wyroki nie tylko wykonywano, ale też ogłaszano w podziemnej prasie. Ta zaś była fenomenem w okupowanej Europie: ukazywało się około 1400 tytułów (z tego 17 wychodziło przez całą okupację). Istniały czasopisma polityczne, wojskowe, literackie, kobiece, humorystyczne. W podziemnych drukarniach wydawano też książki (Niemcy zezwalali tylko na poradniki, np. ogrodnicze).Na przełomie 1943 na 1944 łączny nakład prasy podziemnej wydawanej przez Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze - koncern wydawniczo-poligraficzny Armii Krajowej wynosił blisko 250 tysięcy egzemplarzy czasopism, 65.500 broszur i 120 tys. egzemplarzy ulotek. Przez całą okupację działały tajne komplety, tzn. podziemne szkoły. Tajna Organizacja Nauczycielska zapewniała im kadrę oraz przygotowywała i rozprowadzała podręczniki. Na terenie Generalnej Guberni (GG) utworzono prawie 2 tysiące szkół średnich. Podziemne wyższe uczelnie kształciły polonistów, historyków, matematyków, lekarzy. W czasie wojny, studia ukończyło prawie 10 tysięcy studentów.

Ponieważ Niemcy zgodzili się jedynie na działalność podrzędnych teatrzyków i kabaretów (których repertuar miał ogłupiać Polaków), powstały podziemne teatry. W prywatnych mieszkaniach lub piwnicach wystawiano dramaty Słowackiego, Wyspiańskiego, Szekspira. Odbywały się też koncerty i wieczory poetyckie.

Ruch oporu w okupowanej Polsce obejmował prawie wszystkie dziedziny życia. Dlatego tajne struktury podporządkowane rządowi emigracyjnemu nazywano po wojnie Polskim Państwem Podziemnym. Drugiego takiego państwa nie było w całej Europie.

Po upadku powstania warszawskiego stolicą Polskiego Państwa Podziemnego została Częstochowa.

[edytuj] Struktura organizacyjna

[edytuj] Pion wojskowy

• Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
  • Naczelny Wódz
    • Dowódca Armii Krajowej
    • Kierownictwo Walki Podziemnej^[2]
      • Kierownictwo Dywersji
      • Oddział VI Biuro Informacji i Propagandy
      • Oddział VII Finansów i Kontroli
      • Zastępca dowódcy i szef sztabu
        • Zastępca szefa sztabu ds. organizacyjnych
          • Oddział I Organizacyjny
        • Zastępca szefa sztabu – szef operacyjny
          • Oddział III Operacyjny
          • Wydział Broni
          • Biuro Inspekcji
          • Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy
        • Zastępca szefa sztabu ds. dowodzenia i łączności
        • Oddział V Łączności
          • Oddział V - O Łączności Operacyjnej
          • Oddział V - K Łączności Konspiracyjnej
            • Wojskowy szef komunikacji
            • Szefostwo Biur Wojskowych
        • Zastępca szefa sztabu ds. kwatermistrzowskich
          • Oddział IV Kwatermistrzowski
          • Szefostwo Służb
          • Inspektorat Wojskowej Służby Ochrony Powstania
          • Oddział Produkcji Konspiracyjnej

Naczelnymi zadaniami pionu wojskowego (Armia Krajowa) była rozbudowa militarna, która miała dać Polakom możliwość walki o suwerenność i niepodległość kraju po zakończeniu wojny. Pion wojskowy był także łącznikiem między okupowaną Polską a Rządem na uchodźstwie, chronił pion cywilny i zapewniał bezpieczeństwo jego pracownikom.

[edytuj] Pion cywilny

• Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
  • Premier
    • Krajowa Rada Ministrów
      • Komitet ds. Kraju
      • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
      • Placówki łączności dyplomatycznej
      • Delegat Rządu RP na Kraj (wicepremier)
        • Departament Prezydialny
          • Departament Spraw Wewnętrznych
          • Departament Informacji i Dokumentacji
          • Departament Oświaty i Kultury
          • Departament Pracy i Opieki Społecznej
          • Departament Rolnictwa
          • Departament Skarbu
          • Departament Przemysłu i Handlu
          • Departament Poczt i Telegrafów
          • Departament Komunikacji
          • Departament Robót Publicznych i Odbudowy
          • Departament Sprawiedliwości
          • Sekcja (Departament) Spraw Zagranicznych
          • Komitet Ekonomiczny
          • Krajowa Rada Odbudowy
          • Biuro Narodowościowe
          • Komitet Koordynacji Ustawodawczej
          • Centralna Komisja Badania i Rejestrowania Zbrodni Okupanta w Polsce
          • Komitet Administracyjny
          • Komitet Polityczny
          • Departament Obrony Narodowej
          • Okręgowe Delegatury Rządu
            • Powiatowe Delegatury Rządu

Najważniejszymi zadaniami pionu cywilnego było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych oraz zapewnienie funkcjonowania państwu i ewentualne przygotowanie do przejęcia władzy po zakończeniu działań wojennych.

[edytuj] Struktura terytorialna

[edytuj] Pion wojskowy

• Okręg (województwo)
  • Obwód (powiat)
    • Placówka (jedna lub kilka gmin)

Pod koniec 1943 roku przeprowadzono reorganizację, tworząc 4 obszary i 8 okręgów.

[edytuj] Obszar nr I (Warszawa)

A. Skroczyński "Łaszcz"

• wschodni - płk H. Suszczyński "Szeliga"
• zachodni - ppłk F. Jacheć "Roman"
• Mazowsze - ppłk T. Tobaczyński "Mazur"

[edytuj] Obszar nr II (Białystok)

płk E. Godlewski "Izabelka"

• Białystok - płk W. Linarski "Mścisław"
• Nowogródek - ppłk J. Szlaski "Prawdzic"
• Polesie - ppłk S. Dobrski "Majster"

[edytuj] Obszar nr III (Lwów)

płk W. Filipkowski "Janka"

• Lwów - płk S Czerwiński "Stefan"
• Tarnopol - mjr B. Zawadzki "Soroka"
• Stanisławów - kpt. W. Herman "Globus"

[edytuj] Obszar nr IV (Zachód)

płk S. Grodzki "Zamek"

• Poznań -płk H. Kawalówka "Dziedzic"
• Pomorze -płk J. Pałubicki "Janusz"

Samodzielnymi okręgami były:

• Warszawa-miasto (płk Antoni Chruściel "Monter")
• Kielce (płk S. Dworzak "Daniel")
• Łódź (płk M. Stempkowski "Barbara")
• Kraków (płk J. Spychalski "Luty")
• Śląsk (płk Z. Janke "Walter")
• Lublin (płk K. Tumidajski "Marcin")
• Wilno (ppłk Aleksander Krzyżanowski "Wilk")
• Wiłyń (ppłk J. W. Kiwerski "Oliwa")

[edytuj] Hymn

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

Rząd chce nowych ustępstw od Amerykanów

PRZEGLĄD PRASY. 16 września zaczną się rozmowy o statusie wojsk USA w Polsce, dowiedziała się "Rzeczpospolita". Pierwsza runda odbędzie się w Waszyngtonie.

Kompromitacja ABW: zatrzymany przemytnik okaleczył się nożem

PRZEGLĄD PRASY. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego od ponad tygodnia usiłuje ukryć kolejną poważną wpadkę - pisze "Dziennik". Zatrzymany na granicy przemytnik zdołał wyjąć z samochodu nóż i zadać sobie cios w szyję.

W pracy wyzywali mnie od najgorszych

Koledzy obmacywali mnie w pracy i zmuszali do oglądania pornograficznych zdjęć - opowiada pracownica kieleckiej firmy. Teraz sprawą zajmuje się prokuratura

Nauczyciel z awansem, ale bez chęci

W szkole, która zatrudnia najlepiej opłacanych nauczycieli dyplomowanych, uczniowie mają gorsze wyniki niż tam, gdzie pracują nauczyciele gorzej wykwalifikowani - alarmuje NIK.

Dzieci samotne w sieci

Niewielu dorosłych boi się pedofilów czyhających na dzieci w internecie - wynika z badań CBOS i portalu Gazeta.pl.

Polski ślad więzień CIA

W Polsce istniał tajny ośrodek CIA - tej treści notatkę wywiadu poznało w 2006 r. trzech urzędników rządu PiS: Ziobro, Kaczmarek i Wassermann. Czy ośrodek służył Amerykanom jako więzienie dla terrorystów z al Kaidy? Sprawdza to prokuratura

PiS pożegna się z kilkoma uczestnikami szkolenia w Sierakowie

Sekretarz generalny PiS Jarosław Zieliński powiedział, że jego ugrupowanie zrezygnuje ze współpracy z osobami, które przewodziły w "niegodnych zachowaniach" na szkoleniu młodzieżówki partii w Sierakowie pod Poznaniem. Według niego, będzie to kilka osób.

Rząd o tekście dziennik.pl: to głupi dowcip gazety, która chce być cytowana

Zdaniem ministra w kancelarii premiera Rafała Grupińskiego, nie ma groźby zerwania koalicji PO-PSL. Również szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak zaprzeczył, by PO postawiła jakiekolwiek ultimatum PSL. Portal dziennik.pl poinformował w czwartek wieczorem, że "nieoficjalnie dowiedział się, iż" Platforma grozi PSL zerwaniem koalicji. Według portalu, PO stawia ludowcom ultimatum: albo poprą pakiet ustaw, albo nastąpi koniec koalicji. O tym, miał - według dziennika.pl - zdecydować czwartkowy zarząd.

Prezydent: Szczególna sytuacja Polski w UE jest nie do pozazdroszczenia

Prezydent Lech Kaczyński w czasie spotkania z ambasadorami mówiąc o stosunkach panujących w Unii Europejskiej, stwierdził, że istnieje właściwie dyrektoriat dwóch państw - Berlina i Paryża, a " szczególna sytuacja Polski w Unii jest w jakimś sensie nie do po zazdroszczenia". Prezydent podkreślił, że naszemu krajowi zależy na dobrych stosunkach z Rosją, ale Polska nie może być niczyją strefą wpływów. Prezydent przyznał też, że jest zaniepokojony relacjami między Polską a Niemcami.

Jak policjanci studentów legitymowali

- Rozbieraj się, do naga! - usłyszał we wtorek wieczorem student politechniki od policjanta. 21-latek miał się rozebrać w otwartym radiowozie, bo mundurowy i jego koledzy stwierdzili, że chłopak „wyglądał podejrzanie”