Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół"

Z Wikipedii

Zawody Sokoła w 1903 roku we Lwowie

Przedwojenny członek "Sokoła" w galowym mundurze (czamarze)

Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" – najstarsze polskie towarzystwo sportowe (gimnastyczne).

Spis treści 1 Cel 2 Historia 3 Struktura organizacji 4 Sokół polski na emigracji 5 Sokół Dzisiaj 6 Ważne daty 7 Prezesi Związku Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce (wykaz niepełny) 8 Zobacz też 9 Bibliografia 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Cel

Celem towarzystwa – zgodnie z ideałami jego twórców – było podtrzymywanie i rozwijanie świadomości narodowej oraz podnoszenie sprawności fizycznej polskiej młodzieży.

[edytuj] Historia

Towarzystwo (jego pierwsze gniazdo) zostało założone 7 lutego 1867 we Lwowie, na wzór "Sokoła" czeskiego (utworzonego przez Mirosława Tyrsza w 1862). Działało ono aktywnie również po odzyskaniu niepodległości i w całym okresie międzywojennym.

Pierwszymi działaczami towarzystwa we Lwowie byli: Klemens Żukotyński, Ludwik Goltental, Jan Żaplachta-Zapałowicz, Józef Milleret, Jan Dobrzański, Antoni Durski, Żegota Krówczyński.

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” we Lwowie - zwane później "Sokołem Macierzą" - przez okres pierwszych 17 lat działało jako jedyne na ziemiach polskich. Jego kolejne gniazda powstawały pierwotnie w Galicji, gdyż to właśnie w tym zaborze Polacy posiadali największą swobodę działania m.in. tak powstało w Jaworznie. Jako pierwsze poza Lwowem, zawiązały się w 1884 gniazda – filie w Tarnowie i Stanisławowie. Rok następny wzbogacił sokolstwo o cztery nowe, ważne placówki: w Przemyślu, Krakowie, Kołomyi i Tarnopolu. Szczególnie ważne okazało się powstanie silnej organizacji sokolej w Krakowie, która zaczęła aktywnie oddziaływać na powstawanie nowych gniazd w Galicji Zachodniej.

W 1892 powstała jednolita organizacja pod nazwą „Związek Sokolstwa Polskiego”, którego siedzibą był Lwów. 1895 przyniósł powstanie takiej organizacji w Poznaniu. Tworzono oddziały konne, wioślarskie, kolarskie, sekcje gimnastyczne (prof. Piasecki, dr. Wyrzykowski, Walerjan Sikorski). Po 1905 powstają związki w Królestwie kongresowym, na Kresach, Rosji i Małopolsce. Po Zlocie Grunwaldzkim w Krakowie (1910) zaczęto tworzyć drużyny sokole (wojskowe) i objęto patronatem tworzące się organizacje skautowe.

Wybuch wojny światowej 1914 spowodował przystąpienie „Sokoła” w Małopolsce do Legionów Polskich. Wydarzenie to zapoczątkowało nową kartę w dziejach organizacji. Skutkiem wojny były znaczne zniszczenia majątku trwałego i znaczne rozbicie organizacji.

Po powstaniu Państwa Polskiego 1918 siedziba Związku „Sokół” została przeniesiona do Warszawy. Charakter organizacji prowadzącej przysposobienie wojskowe był przyczyną bezprzykładnych represji ze strony okupanta w czasie II wojny światowej.

Po wojnie zdelegalizowane przez władze PRL. Cały czas działały natomiast gniazda sokole na emigracji. Ponownie rodzimy "Sokół" odrodził się 10 stycznia 1989, zrzeszając obecnie ok. 10.000 członków zorganizowanych w 86 gniazdach. Organizacja ta jest członkiem Polskiej Rady Młodzieży.

Towarzystwo "Sokół" dało pośrednio początek wielu polskim klubom piłkarskim, kształtując u młodych osób modę na aktywność fizyczną i prezentując nowe dyscypliny sportu (w tym m.in. coraz popularniejszy na świecie football). Było ono co prawda organizacją dość konserwatywną, preferującą gimnastykę i szermierkę nad piłkę nożną - którą uważało się za rozrywkę "plebsu" - jednak niezadowoleni z takiego podejścia i spragnieni gry na świeżym powietrzu nastoletni sympatycy futbolu (którego skosztowali właśnie na treningach w "Sokole") opuszczali go, zakładając własne drużyny piłkarskie.

To właśnie podczas "II Zlotu Sokoła" - zorganizowanego we Lwowie 14 lipca 1894 - rozegrano pierwszy w dziejach ziem polskich prawdziwy mecz piłkarski (między reprezentacjami Sokoła lwowskiego oraz krakowskiego) i zobaczono premierowego gola (Włodzimierz Chomicki już w 6 minucie spotkania).

[edytuj] Struktura organizacji

W okresie przed I wojną światową powstało kilkadziesiąt okręgów i kilkaset gniazd zrzeszających kilkadziesiąt tysięcy członków, a w okresie między I a II wojną światową w Związku Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" działało około tysiąca gniazd sokolich w okręgach zgrupowanych w sześciu dzielnicach.

[edytuj] Sokół polski na emigracji

Również polska emigracja zakładała oddziały Sokoła w Niemczech, USA, Francji oraz Wielkiej Brytanii. Oddziały zagraniczne brały udział w zlotach Sokoła polskiego w okresie międzywojennym.

[edytuj] Sokół Dzisiaj

Obecnie związek zrzesza 44 towarzystwa a w nich blisko 8 tys. członków. W kilkuset sekcjach sportowych prowadzi zajęcia w 32 dyscyplinach. Kontynuując tradycję przedwojennego ZTG "Sokół" w Polsce prowadzi wśród młodzieży pracę patriotyczno-wychowawczą, krzewiąc cnoty rycerskie i obywatelskie, umacniając miłość do Ojczyzny i poczucie tożsamości narodowej. W roku 2007 planowanych jest szereg imprez rocznicowych m.in. rocznica śmierci Adama Asnyka (autor wiersza Do lotu Bracia Sokoły) i generała Józefa Hallera oraz 115-lecie powstania gniazda w Stryju. A wśród ważnych imprez sportowych wymienić należy: w Zgierzu VII Międzynarodowe Mistrzostwa w Tenisie Stołowym, w Bukownicy i Bukówcy Górnym Ogólnopolskie Biegi Sokoła.

[edytuj] Ważne daty

• 7 lutego 1867 – zatwierdzenie statutu Towarzystwa gimnastycznego we Lwowie (pisownia oryginalna za Statutem)
• 25 lutego 1867 - zorganizowanie w Parku Jezuickim we Lwowie, za zgodą CK namiestnikostwa, zebrania założycielskiego towarzystwa
• 26 marca 1867 - Komitet Tymczasowy zaproponował na przewodniczącego towarzystwa dr. med. Józefa Millerta (późniejszego wiceprezydenta Lwowa), a na zastępcę hr. Jana Aleksandra Fredrę (syna Aleksandra)
• 1885 – rozszerzenie działalności Sokoła na zabór pruski
• 25 września 1895 - założenie w Bytomiu przez robotnika Józefa Tucholskiego pierwszego gniazda "Sokoła" na Śląsku,
• 1905 – rozszerzenie działalności Sokoła na zabór rosyjski, zdominowanie przez Ligę Narodową
• 1919 – zjednoczenie organizacji dzielnicowych, skutkujące powstaniem Związku Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce
• 1939-1988 – zakaz działalności w kraju, ale działają polskie związki sokole we Francji, USA i Anglii
• 10 stycznia 1989 – rejestracja w Warszawie pierwszego gniazda sokolego w III Rzeczypospolitej
• 5 lipca 1989 - wpisanie do rejestru przez Sąd Wojewódzki w Krakowie stowarzyszenia pod nazwą: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Krakowie
• 20 października 1989 - I Walne Zgromadzenie Wyborcze
• 21 lutego 1990 – zjazd założycielski Związku Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce
• 1 marca 1990 – rejestracja działalności Związku Towarzystw Gimnastycznych "Sokół"

[edytuj] Prezesi Związku Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce (wykaz niepełny)

Sokół lwowski 1867 - 1893

• Dh Józef Millert 1867 - 1871
• Dh Jan Dobrzanski 1871 - 1886
• Dh Żegota Krówczyński 1886 - 1893

Związek Polskich Gimnastycznych Towarzystw Sokolich w Austrii 1892 - 1918

• Dh Tadeusz Romanowicz 1892 - 1897
• Dh Antoni Dziędzielewicz 1898 - 1899
• Dh Ksawery Fiszer 1899 - 1918

Związek Sokołów Polskich w Państwie Niemieckim 1893 - 1919

• Dh Józef Krzymiński 1893 - 1895
• Dh Bernard Chrzanowski 1895 - 1919

TG "Sokół" w Królestwie Polskim 1905 - 1907

• Dh Stefan Dziewulski
• Dh Jan Rudnicki
• Dh Kazimierz Srokowski

Związek Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce 1919 - 1939

• Dh Bernard Chrzanowski 1919 - 1923
• Dh Adam Zamoyski 1923 - 1936
• Dh Franciszek Arciszewski 1936 - 1939

Uchodźstwo i konspiracja 1939 - 1988 m.in.

• Dh Franciszek Arciszewski
• Dh Edward Kubalski
• Dh Jan Fazanowicz
• Dh Bolesław Rozmarynowicz
• Dh Wojciech Albrycht
• Dh Antoni Lindner
• Dh Kazimierz Tomaszewski
• Dh Bolesław Makowski
• Dh Roman Kaczmarczyk
• Dh Wacław Kocon

Związek Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce 1989 - 2011

• Dh Zbigniew Okorski 1989 - 1999
• Dh Andrzej Bogucki 1999 - 2007
• Dh Antoni Belina Brzozowski 2007 - 2011

Źródło: Centrum Informacji Naukowej Sokolstwa Polskiego

[edytuj] Zobacz też

• Sokół (organizacja)
• Marsz Sokołów
• Zbrodnie niemieckie w Polsce (1939-1945)

[edytuj] Bibliografia

• 125 lat Sokolstwa Polskiego 1867-1992, Warszawa-Inowrocław 1992.
• 130 lat Sokolstwa Polskiego, Międzynarodowa Konferencja Naukowa Kraków – Lwów 21.06.-30.06.1997., red. Andrzej Łopata, Kraków 1997.
• Bogucki A., Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” na Pomorzu 1893-1939, Bydgoszcz-Fordon 1997,
• Bogucki A., Współpraca ZTG „Sokół” w Polsce z Sokolstwem Polonijnym, [w:] Ze studiów nad polskim dziedzictwem w świecie, pod red. L. Nowaka i M. Szczerbińskiego, Gorzów Wlkp. 2002,

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Centrum Informacji Naukowej Sokolstwa Polskiego
• 120 lat działalności Krakowskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”

Szpitalny kontratak PiS Dornem i Balickim

PiS montuje wielką koalicję przeciw rządowemu pakietowi ustaw zdrowotnych. Liczy na to, że zbierze całą opozycję, a może nawet PSL. Rząd zaś szykuje ostatni projekt z pakietu zdrowotnego. Ten o oddłużeniu

Konkurencja dla Radia Maryja?

Jezuici założyli radio internetowe Rewelacja adresowane nie tylko do zaangażowanych katolików

Bujak, Frasyniuk i Lis piszą skargę na IPN do ministra sprawiedliwości

A minister Zbigniew Ćwiąkalski wzywa na dywanik szefa IPN Janusza Kurtykę

Trąba powietrzna nad Ustką

Po godzinie 19.30 nad Ustką pojawiła się trąba powietrzna - informują internauci. Jak relacjonują, trąba nie sięgnęła ziemi. Zniknęła po ok. 15 minutach.

TVN pozywa Macierewicza

Telewizja TVN pozwała b. szefa Komisji Weryfikacyjnej WSI Antoniego Macierewicza. Według stacji Macierewicz w czwartkowym wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" naruszył reputację TVN S.A. Telewizja domaga się odwołania zarzutów i 100 tys. zł na cele społeczne.

Tusk: Redzikowo - najbezpieczniejsze miejsce w Polsce

Premier Donald Tusk zapewnił w Redzikowie, że ta miejscowość będzie jednym z najlepiej strzeżonych miejsc w Europie. To właśnie tam będą zainstalowane elementy tarczy antyrakietowej. Później premier pojechał do Słupska, gdzie przekonywał do budowy tarczy mieszkańców regionu.

Samochód koziołkował kilka razy a kierowca bez szwanku

Świadkowie tego wypadku mogli sądzić, że kierowca nie żyje, a w najlepszym wypadku jest ciężko ranny. Jadąca szybko toyota zjechała na pas obok i z całej siły uderzyła w barierki. Siła uderzenia była tak wielka, że wyrzuciło auto na druga stronę jezdni. Tam samochód przekoziołkował kilka razy i zatrzymał się tuż przed nadjeżdżającym z naprzeciwka pojazdem.

Związkowcy pod kancelarią premiera: Złodzieje

Według "Solidarności" ok. 50 tys., a według policji ok. 18 tys. związkowców pomimo deszczu protestowało w stolicy pod hasłem "Godna praca i godna emerytura, to godne życie". Delegacja "S" przekazała szefowi doradców premiera Michałowi Boniemu petycję do rządu. Manifestanci odpalili pod kancelarią premiera petardy, krzyczeli "Złodzieje, złodzieje", "Wszystko ściema, cudów nie ma" i "Solidarność, Solidarność". Jedna osoba została ranna.

28-letni górnik zginął w kopalni "Bielszowice"

28-letni górnik zmarł w piątek rano w kopalni "Bielszowice" w Rudzie Śląskiej.

Śląski "baron" paliwowy po prawie 5 latach wyszedł z aresztu

Po prawie pięciu latach spędzonych w areszcie Henryk M., zwany śląskim baronem paliwowym, wyszedł w piątek na wolność. Na kolejne przedłużenie okresu jego aresztowania w czwartek nie zgodził się Sąd Apelacyjny w Katowicach.