Portal:Litwa, Łotwa i Estonia
Z Wikipedii
Litwa, Łotwa i Estonia w polskiej Wikipedii
Ta strona to portal dla zainteresowanych geografią, historią, kulturą i gospodarką Litwy, Łotwy i Estonii, państw położonych w północno-wschodniej Europie, bliskich sobie nie tylko geograficznie, ale również historycznie i kulturowo. Kraje te uzyskały niepodległość w latach 1990–1991 i jako młode republiki szybko wkroczyły na arenę europejską, czego dowodem było ich przystąpienie do Unii Europejskiej i NATO w 2004 roku. Historia Litwy, Łotwy i Estonii to historia trudnej zależności od potężniejszych sąsiadów, która zakończyła się w końcu XX wieku. Kraje bałtyckie to ogromne bogactwo ludzkie i przyrodnicze, to również region prężnie rozwijający się gospodarczo i nieodłącznie związany z Morzem Bałtyckim, od którego wziął swoją nazwę. Litwa, Łotwa i Estonia są licznie odwiedzane przez turystów. Do najważniejszych ośrodków turystyki należą chociażby stare metropolie Wilno, Kowno, Ryga czy Tallinn, jak i miejscowości nadmorskie, takie jak Połąga czy Jurmała.
Wyróżniony artykuł
Bałtycki łańcuch (est. Balti kett, łot. Baltijas ceļš, lit. Baltijos kelias) - masowy protest mieszkańców trzech krajów bałtyckich Litwy, Łotwy i Estonii zorganizowany 23 sierpnia 1989. Około 2 milionów osób utworzyło żywy łańcuch o długości ponad 600 km, łączący wszystkie trzy kraje. Bałtycki łańcuch był wyrazem protestu przeciwko ówczesnej sytuacji politycznej tych krajów wchodzących w skład Związku Radzieckiego. Dzień protestu wypadał w 50. rocznicę podpisania tajnego protokołu do Paktu Ribbentrop-Mołotow o podziale stref wpływu w Europie. Na jego skutek kraje bałtyckie popadły w zależność od Związku Radzieckiego.
Gorbaczowowskie reformy głasnosti i pieriestrojka z drugiej połowy lat 80. sprawiły, że uliczne manifestacje stały się coraz częściej wyrazem niezadowolenia ludności. W 1986 i 1987 pierwsze demonstracje w stolicach krajów bałtyckich były jednak zakazywane i rozpędzane przez milicję. Dopiero w 1988 władze zgodziły się na przeprowadzenie pierwszych pokojowych demonstracji.
Historia krajów bałtyckich
Średniowiecze:
- Jaćwingowie | Prusowie | Kurowie | Zakon kawalerów mieczowych | Krustpilis | Inflanty | Wielkie Księstwo Litewskie | Mendog | Giedymin | Jagiełło | Świdrygiełło | Witold Wielki | Unia w Krewie
Czasy nowożytne:
- Księstwo Kurlandii i Semigalii | Gotthard Kettler | Jakub Kettler | Erenst Jan Biron | Rzeczpospolita Obojga Narodów | Mikołaj Radziwiłł Czarny | Bitwa pod Kircholmem | II wojna północna | III wojna północna | Pokój w Nystad | Powstanie listopadowe
Odrodzenie narodowe:
- Młodołotysze | Taryba | Litwa Środkowa | Liwowie | Strzelcy łotewscy | Kārlis Ulmanis | Mendog II | Augustinas Voldemaras | Antanas Smetona | Okręg Kłajpedy | Traktat w Tartu | Konstantin Päts
Czasy sowieckie:
- Litewska SRR | Łotewska SRR | Estońska SRR | Władze Estonii na emigracji | Władze Łotwy na emigracji | Loreta Asanavičiūtė | Romas Kalanta
Współczesność:
Czy wiesz że...?
Czy wiesz, że...
- ... wyspa Sarema posiada własną, chociaż nienależącą do FIFA, reprezentację piłkarską?
- ... Liwowie to naród spokrewniony blisko z Estończykami, zamieszkujący tereny Kurlandii na Łotwie?
- ... niedaleko miasta Szawle znajduje się Góra Krzyży, na której wierni postawili już około 50 tys. krzyży?
Geografia Litwy
Geografia fizyczna i krainy historyczne:
- Nizina Środkowolitewska | Nizina Nadmorska | Pojezierze Żmudzkie | Pojezierze Wileńskie | Juozapines Kalnas | Niemen | Wilia | Drukšiai | Mierzeja Kurońska | Zalew Kuroński | Auksztota | Dzukija | Żmudź
Podział administracyjny i miasta:
Geografia Łotwy
Geografia fizyczna i krainy historyczne:
- Zatoka Ryska | Gaizinkalns | Kurlandia | Semigalia | Łatgalia | Liwonia | Dźwina | Gauja | Venta | Lelupa | Park Narodowy Gauja
Podział administracyjny i miasta:
Geografia Estonii
Geografia fizyczna:
- Suur Munamägi | Narwa | Parnawa | Pejpus | Võrtsjärv | Hiuma | Sarema | Muhu | Vormsi | Zatoka Fińska
Podział administracyjny i miasta:
- Podział administracyjny Estonii | Prowincja Harju | Tallinn | Narwa | Kohtla-Järve | Parnawa | Tartu | Jõhvi | Otepää | Võru
Kultura i sport w w krajach bałtyckich
Muzyka:
- Mikalojus Čiurlionis | Gidons Krēmers | Vincas Kudirka | LT United | Mariss Jansons | Brainstorm | J.M.K.E. | Vanilla Ninja | Arvo Pärt | Eduard Tubin | Erkki-Sven Tüür
Kino i teatr:
- Gintarė Latvėnaitė | Bruno O'Ya | Mati Unt | Vija Artmane | Juhan Viiding | Jüri Järvet | Mart Sander
Literatura i języki:
- Literatura litewska | Antanas Baranauskas | Kristijonas Donelaitis | Jurgis Kunčinas | Vincas Kudirka | Maironis | Eduardas Mieželaitis | Aspazija | Janis Rainis | Alberts Bels | Andrejs Pumpurs | Aimée Beekman | August Gailit | Jaan Kross | Paul Kuusberg | Friedebert Tuglas | Laczplesis | Kalevipoeg | Język litewski | Język łotewski | Język estoński | Język võro | Język liwski
Sport:
- Stasys Girenas | Steponas Darius | Tomas Jasiulonis | Virgilijus Alekna | Algimantas Liubinskas | Žydrūnas Savickas | Aivaras Kiausas | Aidas Preiksaitis | Deividas Šemberas | FBK Kowno | Metalurgs Lipawa | Skonto Ryga | Juris Latiss | Staņislavs Olijars | Sandis Ozoliņš | Aleksandrs Starkovs | Larysa Sawczenko-Neiland | Aleksiej Szyrow | Siergiej Żołtok | Māris Verpakovskis | Paul Keres | Markko Märtin | Kristina Šmigun | Erki Nool | Mart Poom
|
||||||||
| Trzech nastolatków śmiertelnie pobiło 51-latka |
Łódzka policja zatrzymała trzech nastolatków, którzy śmiertelnie pobili 51-letniego mężczyznę. Dwóch z nich może trafić na 10 lat do więzienia. |
| Straż Graniczna rozbiła grupę przemytników |
Funkcjonariusze Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej (NOSG) rozbili grupę, zajmującą się obrotem towarami, głównie papierosami, bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Zatrzymano trzy osoby. |
| Kurski: widziałem ministra nawalonego jak Messerschmitt |
Zdaniem Jacka Kurskiego Elżbieta Kruk padła ofiarą panującej w mediach niechęci do PiS. Na antenie Radia ZET poseł bronił swojej partyjnej koleżanki i opowiadał o ministrze rządu Donalda Tuska, który pijany przyszedł do studia telewizji Polsat. |
| Autobus wpadł do rowu, 12 rannych |
Na drodze wojewódzkiej nr 865 Jarosław - Lubaczów autobus wpadł do rowu w miejscowości Makowisko (Podkarpackie). 12 osób - uczestników wycieczki - trafiło do szpitala. Na razie nie wiadomo, jak poważne odnieśli obrażenia. |
| Zachodniopomorskie: Ok. 10 tys. osób bez prądu |
W Zachodniopmorskiem wraca zasilanie do powiatów pyrzyckiego i stargardzkiego. Usuwane są kolejne awarie stacji transformatorowych. Prace utrudnia jednak silny wiatr - poinformował rzecznik ENEA OPERATOR Paweł Oboda. Porywisty wiatr i śnieżyce uszkodziły 250 stacji transformatorowych. Ok. 10 tys. mieszkańców nie ma prądu. |
| Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń |
Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu. |
| Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu |
45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu. |
| Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania |
Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie. |
| Drugie podejście PO do ustawy o mediach |
PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik". |
| PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka |
PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje. |


