Portal:Religioznawstwo

Artykuł na medal

Synagoga Pod Białym Bocianem we Wrocławiu (niem. Synagoge Zum Weißen Storch in Breslau) – jedna z dwóch czynnych synagog we Wrocławiu znajdująca się przy ulicy Pawła Włodkowica 7. Po odzyskaniu jej w 1996 roku stała się największą i główną synagogą Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu.

Koncepcje budowy synagogi narodziły się w 1790 roku, kiedy to minister Śląska, hrabia Karl Georg Heinrich von Hoym wysunął propozycję budowy ogólnodostępnej synagogi we Wrocławiu, która służyłaby całej gminie żydowskiej. 23 kwietnia 1829 roku nastąpiło uroczyste otwarcie synagogi, zaś pierwsze nabożeństwo odbyło się 13 dni wcześniej, czyli 10 kwietnia. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku, bojówki hitlerowskie zdewastowały wnętrze synagogi. Jednak ze względu na bliskie sąsiedztwo innych budynków nie została podpalona, co uchroniło ją od całkowitego zniszczenia. Po wybuchu II wojny światowej użytkowana była do 1943 roku. Po tym roku hitlerowcy przerobili wnętrze synagogi na warsztat samochodowy oraz magazyny zrabowanego mienia żydowskiego.

Obecnie Synagoga Pod Białym Bocianem to nie tylko miejsce praktyk religijnych, ale również prężnie rozwijający się ośrodek kultury żydowskiej, w którym odbywają się liczne wystawy, koncerty, wernisaże, występy teatralne, warsztaty oraz spotkania. Powodem tego jest dobra akustyka obiektu, jak również jego wielkość, który może pomieścić kilkaset ludzi.

Artykuł miesiąca

Kozioł ofiarny to jeden z kluczowych mechanizmów antropologicznych występujący prawdopodobnie we wszystkich kulturach. Mechanizm kozła ofiarnego polega na tym, iż grupa społeczna w momencie kryzysu, dezintegracji czy zagrożenia, by powrócić do stanu utraconej równowagi, obiera sobie ofiarę, która staje się obiektem zbiorowej agresji całej grupy. Agresja ta ma na celu śmierć bądź różnego rodzaju wykluczenie ofiary. Grupa wmawia sobie bowiem, że ofiara ta ponosi winę za nieszczęście lub zagrożenie, które doprowadziło do kryzysu, dezintegracji grupy.

Metaforyczna nazwa mechanizmu pochodzi z dosłownej starożytnej tradycji judaistycznej, w której społeczność projektowała swoje winy na przeznaczone na krwawą ofiarę zwierzę. Kapłan świątyni w Jerozolimie kładł rękę na głowie specjalnie wybranego kozła, na którego przenosił winy całego ludu, wypowiadając je. Kozła zabierał nad pustynne skalne urwisko specjanie wybrany człowiek, a następnie spychał go tyłem w przepaść.

Mechanizm może mieć postać zinstytucjonalizowanego rytuału, zorganizowanych posunięć politycznych, ale też dokonywać się za sprawą spontanicznych wybuchów całej grupy. Przykłady w historii - ofiary z ludzi, pogromy Żydów, procesy czarownic, noc św. Bartłomieja, egzekucje rodziny królewskiej i arystokratów w czasie rewolucji angielskiej, francuskiej i październikowej.

Francuski intelektualista René Girard jest zdania, że mechanizm ten jest źródłem wszelkich religii. Chrześcijaństwo również zaczęło się od zbiorowego mordu dokonanego na Jezusie Chrystusie w okresie ogromnych niepokojów społecznych i poczucia zagrożenia. Dla Girarda najbardziej niezbitym dowodem, że chodziło o mechanizm kozła ofiarnego jest zdanie Kajfasza: Lepiej zabić jednego, niż żeby wszyscy zginęli.

Grafika miesiąca

Katedra w Canterbury

Postacie

Lama Ole Nydahl (ur. 19 marca 1941 na północ od Kopenhagi, Dania) jest jednym z pierwszych ludzi Zachodu wykwalifikowanym jako lama i nauczyciel medytacji w szkole Karma Kagyu, jednej z czterech głównych szkół buddyzmu tybetańskiego. W znacznym stopniu przyczynił się do przeniesienia buddyzmu na Zachód.

W 1961 po odbyciu skróconej służby wojskowej rozpoczął studia filozoficzne na uniwersytecie w Kopenhadze. Tematem jego nieukończonej pracy doktorskiej był Aldous Huxley i przynosząca szczęście wizja. Studiował również literaturę angielską i niemiecką w Tybindze i Monachium. W trakcie studiów obracał się w kręgach kopenhaskich hippisów, zażywając duże ilości substancji psychoaktywnych (głównie haszyszu i LSD). Później dorabiał za pomocą korepetycji z angielskiego oraz przemytu narkotyków z Afryki Północnej oraz Bliskiego i Dalekiego Wschodu (m.in. Indonezji). W 1968 wybrał się ze swoją żoną Hannah w podróż poślubną do Nepalu. Tam oboje zetknęli się po raz pierwszy z buddyzmem tybetańskim.

W 1970 wraz z Hannah zarzucił zażywanie narkotyków. W 1972 XVI Karmapa poprosił ich, jako pierwszych ludzi z Zachodu, żeby oboje powrócili do Europy i założyli tam w jego imieniu ośrodki Karma Kagyu. Po audiencji u królowej Danii Małgorzaty II w 1973 w Kopenhadze powstał pierwszy z ośrodków Dharmy. W następnych latach Ole Nydahl założył na całym świecie ponad pięćset świeckich ośrodków medytacji, głównie w Europie, Rosji i USA, które nieustannie odwiedza. Do dziś prowadzi tryb życia podróżującego nauczyciela, prowadząc wykłady i kursy medytacyjne.

Ciekawostki

Czy wiesz, że...

• święto przypadające na okres przesilenia letniego - u Słowian zwane Nocą Kupały lub Palinocką - kultywowane było w obrzędowości etnicznej od Atlantyku po Ural i od Morza Śródziemnego po Skandynawię?
• w okresie średniowiecza wieża Kościoła Mariackiego w Trzebiatowie liczyła ok. 90 metrów wysokości i pełniła rolę latarni morskiej dla rybaków i marynarzy zmierzających do portów w Mrzeżynie i Kołobrzegu?
• Meteory były scenerią dla jednego z filmów o przygodach Jamesa Bonda pt."Tylko dla twoich oczu"?
• Bahaici znani są z propagowania nauki o potrzebie istnienia na świecie jednego uniwersalnego języka pomocniczego dla wszystkich ludzi. Wielu bahaitów przyjmuje, że językiem tym powinno być esperanto?
• Shirdi Sai Baba powziął Mahasamadhi 15 października 1918 roku i umarł na kolanach jednego ze swoich wyznawców, praktycznie bez żadnych własności?
• lwowski zakon Benedyktynek Ormiańskich był jedynym ormiańsko-katolickim żeńskim zakonem mniszym na świecie?
• Chanuka nabrała w Izraelu znaczenia poprzez związek z powstaniem Machabeuszy?
• ksiądz Piotr Ściegienny jest prawdopodobnym autorem fałszywej bulli papieża Grzegorza XVI?

Religie

Religie: religie pierwotne, bahaizm, buddyzm, chrześcijaństwo, dźinizm, hinduizm, islam, judaizm, konfucjanizm, manicheizm, mazdaizm, mitraizm, mitologia grecka, religia starożytnego Rzymu, shinto, sikhizm, taoizm, zaratusztrianizm, nowe ruchy religijne

Religia w siostrzanych projektach

Religia na Wikibooks	Religia na Wikicytatach	Religia na Wikiźródłach	Religia na Wikinews	Religia na Wikicommons
Darmowe podręczniki	Kolekcja cytatów	Teksty źródłowe	Serwis informacyjny	Grafiki

Inne portale tematyczne na polskiej Wikipedii

Czym są portale? • Lista portali • Wikiprojekty