Portal:Rumunia
Z Wikipedii
Rumunia w Polskiej Wikipedii
Rumunia (rum. România) to państwo w południowo-wschodniej części Europy. Graniczy z Mołdawią i Ukrainą na północnym wschodzie, z Węgrami na zachodzie oraz z Serbią i Bułgarią wzdłuż Dunaju (rum. râul Dunăre). Rumunia posiada dostęp do Morza Czarnego dzięki wybrzeżom Dobrudży. W centrum kraju znajduje się znaczna część Karpat.
1 stycznia 2007 Rumunia, wraz z sąsiadującą z nią Bułgarią, dołączyła do Unii Europejskiej.
Artykuł miesiąca
Căile Ferate Române (Koleje Rumuńskie, skrót CFR) to oficjalna nazwa rumuńskich kolei państwowych. Spółka zarządza czwartą co do wielkości siecią w Europie pod względem przewozu pasażerów i towarów. Zarząd spółki mieści się w Bukareszcie, CFR posiada również oddziały terenowe w Klużu, Krajowie, Jassach, Gałaczu i Braszowie.
Podział terytorialny
regiony rozwoju (8, utworzone w roku 1998) - judeţe (41, jednostka znana od XIV wieku) - miasta wydzielone (104) - gminy (2686)
Podział historyczny:
Historia
Główne artykuły: Dacja - Dacja rzymska - Wczesne średniowiecze - Późne średniowiecze - Odrodzenie narodowe - Królestwo Rumunii - II wojna światowa - Rumuńska Republika Ludowa - Rumunia po roku 1989
Władcy: Neagoe Basarab - Şerban Cantacuzino - Karol I - Karol II - Aleksander Jan Cuza - Ferdynand I - Stefan Wielki - Aleksander I Aldea - Alexandru Suţu - Constantin Brâncoveanu - Dan I - Dan II - Gheorghe Ghica - Mateusz Basarab - Michał Waleczny - Mircza Stary - Mircza II - Mircza III - Mojżesz (Moise Vodă) - Mikołaj Aleksander - Radu I - Radu II Praznaglava - Samuel von Brukenthal - Vlad I Uzurpator - Vlad VI Topielec - Vlad VII Vintilă - Vlad Ţepeş - Tudor Vladimirescu - Władysław II Dan - Decebal - Radu Piękny - Jerzy I Rakoczy - Jerzy II Rakoczy - Mihail Kogălniceanu
Politycy: Armand Călinescu - Nicolae Ceauşescu - Victor Ciorbea - Corneliu Coposu - Corneliu Zelea Codreanu - Emil Constantinescu - Ion Duca - Gheorghe Gheorghiu-Dej - Ion Ghica - Ion Iliescu - Mugur Isărescu - Vasile Luca - Ion Gheorghe Maurer - Alexandru Moghioroş - Adrian Năstase - Ana Pauker - Ion Antonescu - Lucreţiu Patrăşcanu - Michał I - Petre Roman - Theodor Stolojan - Corneliu Vadim Tudor - Nicolae Văcăroiu - Radu Vasile - Traian Băsescu
Inne hasła: Księstwo Siedmiogrodzkie - Mała Ententa - Most Przyjaźni - Rewolucja w Rumunii - rumuńska wojna o niepodległość - strajk w zakładach Griviţa - Székelyföld (Szeklerszczyzna) - Wielka Rumunia - Węgierski Okręg Autonomiczny
Listy: królowie Rumunii - hospodarowie Mołdawii - hospodarowie Wołoszczyzny
Geografia
Główne miasta: Bukareszt - Jassy - Kluż-Napoka - Timişoara - Konstanca - Krajowa - Gałacz - Braszów - Ploeszti - Braiła - Oradea - Bacău - Arad - Piteşti - Sybin - Târgu Mureş - Baia Mare - Buzău - Satu Mare - Botoszany - Râmnicu Vâlcea - Suczawa - Piatra Neamţ - Drobeta-Turnu Severin - Focşani - Târgu Jiu - Tulcza - Târgovişte - Reşiţa - Bistriţa - Slatina - Hunedoara - Vaslui - Călăraşi - Giurgiu - Roman
Główne rzeki: Ardżesz - Arieş - Bârlad - Bârsa - Bistriţa - Cerna - Cibin - Cisa - Dunaj - Geoagiu - Ialomiţa - Jiu - Moldova - Mureş - Olt - Prut - Râul Negru - Siret - Sebeş - Someş - Strei - Târgului - Târnava - Târnava Mare - Târnava Mică - Vişeu
Krainy fizycznogeograficzne: Delta Dunaju - Góry Banackie - Góry Făgăraş - Góry Rodna - Karpaty - Predeal - Prislop - Wyżyna Transylwańska
Szczyty: Curcubăta - Moldoveanu
Ochrona przyrody: rumuńskie Parki Narodowe
Gospodarka
Transport: autostrady w Rumunii - Căile Ferate Române - Tarom - transport w Rumunii
Gospodarka Rumunii: lej rumuński
Firmy mające siedziby w Rumunii: Angst - Billa - Dacia - La Forumi - MediaPro - Orange Romania - Televiziunea Română - Ursus - Vodafone-Connex GSM
Zalążek miesiąca
Kriszana (rum. Crişana) to region historyczny w zachodniej części Rumunii, niekiedy uznawany za część Transylwanii. Leży na terenie okręgów Bihor i Arad. Główne miasta to Oradea, Arad i Salonta. Zamieszkuje ją oprócz Rumunów liczna mniejszość węgierska.
Kultura i język
Symbole narodowe: flaga Rumunii - herb Rumunii - hymn Rumunii
Język: język rumuński - języki wschodnioromańskie - język mołdawski - język węgierski - język niemiecki - język rosyjski - romanofonia - dialekty rumuńskie
Uniwersytety: Uniwersytet Bukaresztański - Uniwersytet Nauk Przyrodniczych i Weterynarii w Bukareszcie - Uniwersytet Babeş-Bolyai w Klużu-Napoce - Uniwersytet w Jassach - Uniwersytet w Krajowie
Religia i święta: prawosławie - katolicyzm - grekokatolicyzm - protestantyzm - baptyzm - islam - święta religijne w Rumunii - święta narodowe w Rumunii
Artyści, poeci, muzycy: Wasyl Alecsandri - Corneliu Baba - Wiktor Brauner - Constantin Brâncuşi - Paul Celan - Maria Cebotari - Alexandru Ciucurencu - Henri Catargi - Sergiu Celibidache - Horia Damian - George Dima - Mihai Eminescu - George Enescu - Karol Filtsch - Alexandru Phoebus - Nicolae Grecu- Nicolae Grigorescu - Marcel Janco - Alexandru Istrati - Iosif Isser - Eugène Ionesco - Alexandra Maria Lara - Dinu Lipatti - Ştefan Luchian - M.H.Maxy - Peter Maffay - Gellu Naum - Georg Maurer - Oskar Pastior - Ion Pacea - Theodor Palady - Gheorghe Petraşcu - Aurel Popp - Ciprian Porumbescu - Camil Ressu - Matei Tamforea - Mattis Teutsch - Nicolae Tonitza - Tristan Tzara - Anatol Vieru - Aglaja Veteranyi
Pisarze, historycy: Erhard Andrée - Wolf von Aichelburg - Nicolae Bălcescu - Emil Cioran - Ion Budai-Deleanu - Dimitrie Cantemir - Miron Costin - Constantin Daicoviciu - Hans Bergel - Mircea Eliade - Constantin Giurescu - Dimitrie Gusti - Bogdan Petriceicu Haşdeu - Nicolae Iorga - Samuel Micu-Klein - Mihail Kogălniceanu - August Treboniu Laurian - Ion Neculce - Oskar Paulini - Vasile Pîrvan - Mihail Sadoveanu
Główne mniejszości narodowe: Niemcy - Węgrzy - Serbowie - Szeklerzy - Żydzi - Romowie
Kulinaria: kuchnia rumuńska - wina rumuńskie
Media
Państwowe stacje telewizyjne: TVR 1 - TVR 2 - TVR International - TVR Cultural - TVR Cluj - TVR Jassy - TVR Krajowa - TVR Timişoara
Komercyjne stacje telewizyjne: Acasă - Antena 1 - Antena 3 - Antena 4 - Euforia TV - Atomic TV - B1 TV - DDTV - Etno TV - Favorit TV - Flux TV - MTV România - N24 - Naţional TV - OTV - Partener TV - Pro TV - Pro TV Internaţional - Pro Cinema - Prima TV - Realitatea TV - Senso - Taraf TV - TeleShop 24 - Telesport - TV K Lumea - TV Sport - TVRM - U TV
Informacje techniczne
Jak można pomóc?
Wystarczy, że napiszesz bądź uzupełnisz jakikolwiek artykuł związany z Rumunią. Każda pomoc się przyda - dużo zostało do zrobienia!
Wskazówki edycyjne i inne: jak napisać doskonały artykuł - linki wewnętrzne - poradnik autora Wikipedii - prawa autorskie
Zalążki artykułów oznaczaj jako {{Stub}}.
|
||||||||
| Straż Graniczna rozbiła grupę przemytników |
Funkcjonariusze Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej (NOSG) rozbili grupę, zajmującą się obrotem towarami, głównie papierosami, bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Zatrzymano trzy osoby. |
| Kurski: widziałem ministra nawalonego jak Messerschmitt |
Zdaniem Jacka Kurskiego Elżbieta Kruk padła ofiarą panującej w mediach niechęci do PiS. Na antenie Radia ZET poseł bronił swojej partyjnej koleżanki i opowiadał o ministrze rządu Donalda Tuska, który pijany przyszedł do studia telewizji Polsat. |
| Autobus wpadł do rowu, 12 rannych |
Na drodze wojewódzkiej nr 865 Jarosław - Lubaczów autobus wpadł do rowu w miejscowości Makowisko (Podkarpackie). 12 osób - uczestników wycieczki - trafiło do szpitala. Na razie nie wiadomo, jak poważne odnieśli obrażenia. |
| Zachodniopomorskie: Ok. 10 tys. osób bez prądu |
W Zachodniopmorskiem wraca zasilanie do powiatów pyrzyckiego i stargardzkiego. Usuwane są kolejne awarie stacji transformatorowych. Prace utrudnia jednak silny wiatr - poinformował rzecznik ENEA OPERATOR Paweł Oboda. Porywisty wiatr i śnieżyce uszkodziły 250 stacji transformatorowych. Ok. 10 tys. mieszkańców nie ma prądu. |
| Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń |
Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu. |
| Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu |
45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu. |
| Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania |
Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie. |
| Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers |
Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia. |
| Drugie podejście PO do ustawy o mediach |
PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik". |
| PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka |
PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje. |
