Protisty

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Protisty
Systematyka
Domena	jądrowce
Królestwo	protisty
Nazwa systematyczna
Protista

Protisty (Protista) - jedno z pięciu królestw wyróżnianych w ostatnich, hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów. Zgodnie z aktualną wiedzą należy tu zbiór taksonów o bardzo różnych powiązaniach filogenetycznych - cała grupa ma charakter parafiletyczny (sztuczny). Nie istnieje żadna zaawansowana ewolucyjnie cecha, która wyróżniałaby protisty od pozostałych eukariotów. Większość protistów to jednokomórkowce, zdarzają się też wielokomórkowce, a nawet organizmy zbliżone do tkankowego poziomu organizacji. Protisty można podzielić na podstawie sposobu odzywiania na samożywne i cudzożywne. Rozmnażają się przez podział komórki, czasem jednak spotyka się też rozród płciowy. Wielokomórkowce rozmnażają się za pomocą zarodników (zoospory). Protisty mają różne "układy lokomocyjne" i poruszają się za pomocą pełzania, ruchów rzęsek i wici, ruchów błonki falującej.

Uważa się, że magazynujący glikogen i zaopatrzeni w wić przedstawiciele królestwa Protista byli przodkami zwierząt.

Protisty to najstarsze eukarionty. Są dowody na to, że żyły na Ziemi już 600 mln lat temu.

Okres istnienia Protisty istnieją co najmniej od 600 mln lat. ◄ mln lat temu

Prekambr ◄ 4,6 mld

Kambr 542

Ordowik 488

Sylur 444

Dewon 416

Karbon 359

Perm 299

Trias 251

Jura 200

Kreda 145

PaleoG. 65

NG 23

Cz 2

Spis treści 1 Budowa 2 Sposoby poruszania się 3 Odżywianie 4 Oddychanie 5 Rozmnażanie się protistów 6 Zmysły, wrażliwość 7 Podział protistów 7.1 Podział protistów zwierzęcych 7.2 Podział protistów samożywnych 7.3 Podział protistów grzybopodobnych 8 Zobacz też

[edytuj] Budowa

Protisty to organizmy eukariotyczne, w większości jednokomórkowe, o zróżnicowanej budowie morfologicznej, o wielkości od 10 μm do kilku milimetrów. W budowie protista można zazwyczaj wyróżnić przód, tył, stronę grzbietową oraz brzuszną. Nie występują tu typowe tkanki. Można jednak wyróżnić w niektórych przypadkach części liściokształtne, łodygokształtne, a nawet korzeniokształtne.

Protisty wykształciły pellikulę, czyli błonę komórkową podścieloną utworami błoniastymi wzmacniającymi całą konstrukcję. Jej dodatkową właściwością jest duża elastyczność pozwalającą na poruszanie się ruchem ameboidalnym. Komórki protistów wypełnia cytoplazma, najczęściej podzielona na gęstszą zewnętrzną ektoplazmę oraz rzadszą, ulokowaną centralnie w komórce, endoplazmę. W endoplazmie ulokowana jest większość organelli, wśród których należy wymienić: aparat Golgiego, lizosomy, wakuole. W komórce wykształciło się też jądro, mitochondria oraz plastydy.

[edytuj] Sposoby poruszania się

Pierwotniaki wykształciły różne organella ruchu, dzięki którym są one zdolnie poruszać się w celu odnajdywania pokarmu lub ucieczki przed niekorzystnymi warunkami środowiska. Są to:

• Wić (flagellum), rzęska (cilium) - twory identyczne pod względem konstrukcji, różniące się jednak liczbą, wielkością oraz tym, że rzęski połączone są włókienkami pod warstwą błony komórkowej (pellikuli), co pozwala na skoordynowanie ich ruchów.
• Nibynóżki (pseudopodia) - wykształcone u niektórych zarodziowców, ich działanie polega na przelewaniu cytoplazmy do różnych rejonów komórki, a co za tym idzie tworzenie uwypukleń czy wypustek komórki; pozwala to na przemieszczanie się ruchem ameboidalnym oraz na "oblewanie" ciała potencjalnej ofiary.

Mogą one również trwale osiadać na dnie morskim lub swobodnie unosić się w wodzie.

Rodzaj organelli ruchu stanowi jedno z głównych kryteriów podziału protistów na typy:

• wiciowce, o stałym kształcie ciała i jednej lub więcej wici,
• pełzaki, o zmiennym kształcie ciała i zdolności do wynicowania nibynóżek,
• słonecznice, o kulistym ciele i cienkich, promieniście rozchodzących się nibynóżkach,
• orzęski, o ciałach pokrytych równoległymi rzędami rzęsek,
• sporowce, całkowicie pozbawione narządów ruchu.

[edytuj] Odżywianie

Protisty to organizmy heterotroficzne lub autotroficzne. Część protistów może się odżywiać na przemian autotroficznie i heterotroficznie (miksotrofizm). Samożywne protisty przeprowadzają fotosyntezę za pomocą barwników fotosyntetycznych, zaliczamy do nich głównie różne odmiany chlorofilu, fikobiliny (niebieski), karotenowce - karoteny: pomarańczowy karoten i czerwony likopen oraz ksantofile (żółty). Materiał zapasowy jest gromadzony pod postacią wielocukrów, (glikogen, skrobia) lub tłuszczów. Ponieważ protisty to małe organizmy, o względnie niskim tempie przemian i dużej powierzchni, wydalanie jest przeprowadzane w drodze dyfuzji. Woda i szkodliwe metabolity usuwane są bezpośrednio przez błonę z udziałem wodniczek tętniących wyrzucających te substancje na zewnątrz organizmu.

Wyróżnia się 3 rodzaje odżywiania heterotroficznego:

• fagocytoza
• pinocytoza
• wchłanianie

[edytuj] Oddychanie

Protisty oddychają całą powierzchnią ciała. Mogą żyć zarówno w środowiskach tlenowych jak i beztlenowych (w niszach bogatych w substancje organiczne). Niektóre mogą zmieniać sposób oddychania z beztlenowego na tlenowy.

[edytuj] Rozmnażanie się protistów

Protisty rozmnażają się:

• bezpłciowo - zazwyczaj rozmnażanie polega wtedy na podziale mitotycznym komórki - powstają dwie komórki potomne o jednakowym podłożu genetycznym, co prowadzi do szybkiego zwiększenia liczby osobników danego gatunku. Zasadniczą wadą jest brak zmienności genetycznej.
• płciowo - rozmnażanie płciowe prowadzi do powstawania nowych osobników o zmodyfikowanym materiale genetycznym. Nie dość, że gamety pochodzą od różnych osobników, to na dodatek podczas procesu rozmnażania dokonuje się ich "mieszanie". U protistów rozmnażających się płciowo występuje przemiana faz jądrowych i przemiana pokoleń, występują różne cykle życiowe - haploidalny, diploidalny i haplodiploidalny z przemianą pokoleń.

Wśród protistów występują zarówno formy haploidalne jak i diploidalne.

Wyróżnia się też proces płciowy - koniugację. Nie jest to rozmnażanie, a tylko wymiana genów pomiędzy dwoma osobnikami, która prowadzi do rekombinacji genów

[edytuj] Zmysły, wrażliwość

Protisty zdolne są do odbioru bodźców zewnętrznych oraz reagowania na nie. Odbywa się to na zasadzie elektrycznej, dzięki polaryzacji błony komórkowej. Niektóre protisty wykształciły specyficzne organelle do percepcji wrażeń świetlnych - jak np. czerwona plamka oczna (stigma). Inne natomiast reagują na zmiany prądów wody (reakcja taka to reotaksja).

[edytuj] Podział protistów

Zwyczajowo dzieli się protisty na zwierzęce, roślinopodobne i grzybopodobne, nie są to jednak grupy taksonomiczne.

[edytuj] Podział protistów zwierzęcych

Protisty zwierzęce były wg starej klasyfikacji zaliczane do królestwa zwierząt, wchodząc w skład typu pierwotniaki (Protozoa). Są to organizmy jednokomórkowe odżywiające się cudzożywnie, na drodze fagocytozy, pasożytnicze lub drapieżne.

• Typ: Parabasalia
  • wiciowce nie posiadające mitochondriów. Czasem jedna z wici tworzy błonkę falującą
    • przykłady: rzęsistek
• Typ: Kinetoplastida (kinetoplastydy)
  • wiciowce z kinetoplastem, który przypomina mitochondrium. Może występować błonka falująca
    • przykłady: świdrowiec
• Typ: Choanoflagellata (wiciowce kołnierzykowe)
  • wiciowce z cytoplazmatycznym kołnierzykiem; wić z dodatkowym ciałkiem podstawowym (jak u zwierząt)
• Typ: Apicomplexa (syn. Sporozoa) (apikompleksy)
  • często pasożyty wewnątrzkomórkowe; skomplikowany cykl życiowy
    • przykłady: zarodziec malarii
• Typ (istnieją wątpliwości co do zasadności wyróżniania tego typu): Sarcodina (zarodziowce)
  • protista poruszające się z pomocą nibynóżek
    • przykłady: ameby, otwornice, promienice
• Typ: Ciliata (orzęski)
  • wolno żyjące lub symbiotyczne; dwa rodzaje jąder (makronukleus i mikronukleus) ; proces płciowy (koniugacja)
    • przykłady: pantofelek wirczyk didinium

[edytuj] Podział protistów samożywnych

Protisty roślinopodobne to jedno- lub wielokomórkowce, niekiedy na tkankowym poziomie organizacji. Charakteryzują się samożywnością, często pozyskaną odmiennymi sposobami (chloroplast "pozyskany" w wyniku symbiozy wtórnej).

• Typ: Euglenophyta (eugleniny)
  • jednokomórkowe wiciowce, zbliżone do kinetoplastydów (patrz wyżej), czasem cudzożywne
    • przykłady: euglena
• Typ: Pyrrophyta (syn. Dinoflagellata) (tobołki (glony))
  • jednokomórkowe wiciowce, samożywne, cudzożywne, wolnożyjące lub pasożytnicze
    • bruzdnice
• Typ: Chrysophyta (chryzofity)
  • jedno lub wielokomórkowe, niekiedy tkankowce
    • przykłady: złotowiciowce, okrzemki, różnowiciowce, brunatnice

[edytuj] Podział protistów grzybopodobnych

Protisty grzybopodobne - kilka grup protistów zaliczanych kiedyś do grzybów, ale z nimi nie spokrewnionych. Wykazały to badania sekwencji DNA jednych i drugich.

• Typ: Myxomycota (śluzowce)
  • lądowe, odżywiają się martwą materią
    • przykład: śluzowiec
• Typ: Oomycota (lęgniowce)
  • wodne lub glebowe, saprofityczne lub pasożytnicze
    • przykład: fitoftora roztoczkowce

[edytuj] Zobacz też

• klasyfikacja biologiczna
• przegląd zagadnień z zakresu biologii
• systematyka

Trąba powietrzna nad Ustką

Po godzinie 19.30 nad Ustką pojawiła się trąba powietrzna - informują internauci. Jak, relacjonują, trąba nie sięgnęła ziemi. Zniknęła po ok. 15 minutach.

TVN pozywa Macierewicza

Telewizja TVN pozwała b. szefa Komisji Weryfikacyjnej WSI Antoniego Macierewicza. Według stacji Macierewicz w czwartkowym wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" naruszył reputację TVN S.A. Telewizja domaga się odwołania zarzutów i 100 tys. zł na cele społeczne.

Tusk: Redzikowo - najbezpieczniejsze miejsce w Polsce

Premier Donald Tusk zapewnił w Redzikowie, że ta miejscowość będzie jednym z najlepiej strzeżonych miejsc w Europie. To właśnie tam będą zainstalowane elementy tarczy antyrakietowej. Później premier pojechał do Słupska, gdzie przekonywał do budowy tarczy mieszkańców regionu.

SLD za potępieniem Rosji, ale przeciw sankcjom

Sojusz Lewicy Demokratycznej opowiada się za potępieniem działań Rosji wobec Gruzji, ale jest przeciwny nakładaniu na nią sankcji - powiedziała na konferencji w Sejmie wiceszefowa SLD Jolanta Szymanek-Deresz.

Samochód koziołkował kilka razy a kierowca bez szwanku

Świadkowie tego wypadku mogli sądzić, że kierowca nie żyje, a w najlepszym wypadku jest ciężko ranny. Jadąca szybko toyota zjechała na pas obok i z całej siły uderzyła w barierki. Siła uderzenia była tak wielka, że wyrzuciło auto na druga stronę jezdni. Tam samochód przekoziołkował kilka razy i zatrzymał się tuż przed nadjeżdżającym z naprzeciwka pojazdem.

Związkowcy pod kancelarią premiera: Złodzieje

Według "Solidarności" ok. 50 tys., a według policji ok. 18 tys. związkowców pomimo deszczu protestowało w stolicy pod hasłem "Godna praca i godna emerytura, to godne życie". Delegacja "S" przekazała szefowi doradców premiera Michałowi Boniemu petycję do rządu. Manifestanci odpalili pod kancelarią premiera petardy, krzyczeli "Złodzieje, złodzieje", "Wszystko ściema, cudów nie ma" i "Solidarność, Solidarność". Jedna osoba została ranna.

28-letni górnik zginął w kopalni "Bielszowice"

28-letni górnik zmarł w piątek rano w kopalni "Bielszowice" w Rudzie Śląskiej.

"Delegacja polska w Brukseli pod przewodnictwem prezydenta"

Prezydent i premier polecą razem na szczyt do Brukseli. Delegacji będzie przewodniczył prezydent - powiedział po spotkaniu Lecha Kaczyńskiego i Donalda Tuska wiceszef Kancelarii Prezydenta, Piotr Kownacki. - Nie było co do tego żadnych wątpliwości - mówił. Jego słowa potwierdził premier.

Śląski "baron" paliwowy po prawie 5 latach wyszedł z aresztu

Po prawie pięciu latach spędzonych w areszcie Henryk M., zwany śląskim baronem paliwowym, wyszedł w piątek na wolność. Na kolejne przedłużenie okresu jego aresztowania w czwartek nie zgodził się Sąd Apelacyjny w Katowicach.

"Kancelaria Prezydenta dobijała się o zaproszenie dla Lecha Kaczyńskiego do Brukseli"

Minister z Kancelarii Prezydenta dzwonił do sekretariatu prezydenta Francji prosić o zaproszenie do Brukseli dla prezydenta Lecha Kaczyńskiego - ujawnił w Radiu Zet szef gabinetu politycznego Donalda Tuska, Sławomir Nowak.