Prymas
Z Wikipedii
Prymas (łac. primas, od primus - pierwszy) – tytuł arcybiskupów katolickich związany z niektórymi stolicami biskupimi i ich historyczną rolą.
Określani dziś jako "pierwsi między równymi" nie posiadają szczególnej władzy, pełniąc najczęściej funkcje reprezentacyjne.
W Średniowieczu prymas pełnił rolę najważniejszego biskupa kraju, który często reprezentował papieża. Przewodniczył synodom wewnątrzpaństwowym. Do władzy prymasa należało m.in. mianowanie archidiakonów oraz zmienianie granic diecezji i metropolii.
W Polsce tytuł prymasów był związany z pierwszą stolicą arcybiskupią w Gnieźnie. Prymasi Polski nosili tytuł "legata urodzonego" oraz posiadali przywilej noszenia stroju kardynalskiego nawet wówczas, gdy nie byli kardynałami. Od 1572 prymas pełnił funkcję interreksa, głowy państwa w czasie wakującej monarchii, koronował i grzebał królów, udzielał im i ich rodzinom sakramentów i pełnił inne funkcje polityczne.
Pierwszym prymasem w Polsce był od 1417 Mikołaj Trąba (wg Jana Długosza tytuł prymasa nadał Trąbie Sobór w Konstancji). W latach 1807-1831 tytuł prymasa istniał również w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim. Bez uzgodnienia ze Stolicą Apostolską w 1817 cesarz Franciszek I utworzył godność prymasa Galicji i Lodomerii, związaną ze stolicą arcybiskupią obrządku łacińskiego we Lwowie (pierwszym został Andrzej Ankwicz); Franciszek Józef I przeniósł tytuł na arcybiskupa lwowskiego obrządku greckiego Michała Lewickiego (1848). Po śmierci Lewickiego tytuł nie był przyznawany.
W 1992 nastąpiło oddzielenie godności prymasa Polski od stolicy metropolitalnej w Gnieźnie. Józef Glemp zachował po reformie administracyjnej kościoła polskiego tytuł prymasa jako kustosz relikwii św. Wojciecha, przestał jednocześnie pełnić funkcję arcybiskupa Gniezna. W 1994 rozdzielono także funkcje prymasa i przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski; przez pierwsze dwie kadencje przewodniczącym Konferencji pozostawał nadal wybierany kardynał Glemp, od marca 2004 przewodniczącym - niezależnym od prymasa - jest abp Józef Michalik.
W chwili obecnej prymas Polski jest wyłącznie tytułem honorowym. Przysługuje on nadal kard. Glempowi, ale z chwilą ukończenia przez niego 80 roku życia (w 2009) tytuł ten powróci do arcybiskupa gnieźnieńskiego.
W innych krajach prymasami są arcybiskupi: Lyonu (Francja), Toledo (Hiszpania), Pragi (Czechy - Republika Czeska), Esztergom (Węgry), Armagh (Irlandia), Canterbury i York (Anglia); prymasem Rzeszy Niemieckiej był arcybiskup Moguncji, Austrii arcybiskup Salzburga, Belgii arcybiskup Brukseli-Mechelen, prymasem Włoch patriarcha Rzymu (czyli papież), Portugalii patriarcha Lizbony i Bułgarii (w XIII wieku) arcybiskup Tyrnowa. Godności te ustanawiane są także w czasach współczesnych – przykładowo w 1980 papież Jan Paweł II określił siedzibę prymasa Brazylii (arcybiskup Salvador).
Tytuł prymasa nosili także opaci ważnych klasztorów benedyktyńskich - w Fuldzie, Monte Cassino, Fleury i Rzymie (klasztor św. Anzelma).
[edytuj] Zobacz też
| Chronić polski majątek w czasie kryzysu |
Zanosi się na wielką wyprzedaż majątku narodowego - uważa Aleksandra Natalii-Świat z PiS, wiceprzewodnicząca sejmowej komisji finansów publicznych. |
| Proces dr G. kontra "Fakt" bez Ziobry: poseł został ukarany |
Zbigniew Ziobro bez usprawiedliwienia nie stawił się na procesie cywilnym dr. Mirosława G. z "Faktem" (za tekst pt. "Doktor śmierć"). Sąd Okręgowy w Warszawie wymierzył mu 300 zł grzywny. |
| Polak i Brytyjczyk wywołali burdę na pokładzie samolotu |
26-letni Polak i 24-letni Brytyjczyk wywołali burdę na pokładzie nocnego samolotu rejsowego linii Wizzair do Gdańska. Kapitan samolotu zgłosił zakłócenie porządku publicznego na pokładzie. Obaj kompletnie pijani pasażerowie zostali w kajdankach wyprowadzeni z samolotu. |
| Członkowie PiS opuszczą komisję Palikota |
Prawo i Sprawiedliwość mówi "dość" poczynaniom Janusza Palikota. Paweł Poncyliusz zapowiedział w radiu TOK FM, że wraz z członkami PiS zamierzają w tym tygodniu opuścić sejmową komisję "Przyjazne Państwo", której przewodniczy Palikot. |
| Protest w Koninie: Negocjatorzy próbują nawiązać kontakt z ekologami |
11 ekologów Greenpeace z 5 krajów wspina się na 150-metrowy komin zespołu elektrowni Pątnów-Adamów-Konin w Koninie(Wielkopolska). Na miejscu jest już grupa negocjatorów policyjnych, którzy starają się z nimi skontaktować. |
| TV Puls rezygnuje z redakcji katolickiej |
PRZEGLĄD PRASY. W telewizji Puls nie ma już redakcji katolickiej - informuje "Dziennik". Dziennikarze ją tworzący i dwadzieścia innych osób dostało wypowiedzenia. Dariusz Dąbski, prezes Pulsu, zapewnia jednak, że programy katolickie będą i z anteny na pewno nie znikną. |
| Lech Kaczyński doktorem honoris causa uniwersytetu w Ułan Bator |
Prezydent Lech Kaczyński otrzymał tytuł doktora honoris causa Mongolskiego Uniwersytetu Państwowego. Uroczystość na uniwersytecie jest ostatnim punktem oficjalnej wizyty polskiego prezydenta w stolicy Mongolii - Ułan Bator. |
| Za co nagradza Kochanowski |
Z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka rzecznik praw obywatelskich dr Janusz Kochanowski uhonoruje swoją nagrodą zwolennika m.in. kary śmierci dla nieletnich i umysłowo upośledzonych |
| Władze Katowic nie chcą u siebie Czeczenów |
300 Czeczenów zostanie rozwiezionych po Polsce, w tym 50 ciężarnych kobiet i 125 dzieci. Władze Katowic chcą zlikwidować ośrodek dla cudzoziemców |
| Wojna PiS i przystawek o media publiczne |
Krzysztof Czabański za Andrzeja Urbańskiego? O takim wariancie huczy w telewizji. |
