Religia

Z Wikipedii

Religia to system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej. Manifestuje się ona w wymiarze doktrynalnym (doktryna, wiara), w czynnościach religijnych (np. kult), w sferze społeczno-organizacyjnej (wspólnota religijna, np. Kościół) i w sferze duchowości indywidualnej (m.in. mistyka).

Relacja jednostki do sacrum koncentruje się wokół poczucia świętości - chęci zbliżenia się do sacrum, poczucia lęku, czci czy dystansu wobec niego.

Spis treści 1 Klasyczne definicje religii 2 Nieklasyczne definicje religii 2.1 Definicje konfesyjne 2.2 Definicje niekonfesyjne 3 Geneza religii 4 Badanie religii 5 Podział religii 6 Religie świata 6.1 animizm 6.2 bahaizm 6.3 buddyzm 6.4 chondogyo 6.5 chrześcijaństwo 6.6 dźinizm (tzw. dżinizm, dżajnizm bądź dżainizm) 6.7 islam 6.8 jazydyzm 6.9 judaizm (tzw. religia żydowska) 6.10 mandeizm 6.11 manicheizm 6.12 mazdaizm 6.13 mazdakizm 6.14 mitraizm 6.15 nowe ruchy religijne 6.16 druzyzm 6.17 hinduizm 6.18 kaodaizm 6.19 konfucjanizm 6.20 kościół scjentologiczny 6.21 rastafari 6.22 santeria 6.23 szintoizm (tzw. shintoizm i shintō) 6.24 taoizm 6.25 zaratusztrianizm 6.26 religie pierwotne 6.27 sikhizm 7 Zobacz też 8 Przypisy 9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Klasyczne definicje religii

Klasyczne pojęcia religii charakteryzują się trzema cechami, są: indukcyjne, empiryczne i istotne. Są też zwykle koncepcjami dualistycznymi, to znaczy według nich religia to para spojonych ze sobą elementów - wiary i kultu.

Hobbes pisze: "religii (...) naturalnej dwa są elementy składowe: jednym jest wiara, to znaczy wierzenie, że istnieje Bóg i że wszystkim rządzi, drugim zaś jest kult"^[1]. Niektórzy badacze krytykują ten pogląd jako uproszczony. Bohdan Chwedeńczuk uważa^[2], że jest to określenie zbyt wąskie z trzech powodów. Zakłada monoteizm (trudno odmawiać religijności grupom politeistycznym). Zakłada teizm, zaś religią niewątpliwie jest buddyzm który teizmu w sobie nie zawiera. Wreszcie jest zbyt wąskie bo zakłada że religią naturalną jest religia monoteistyczna.

Durkheim stwierdza że "Religia jest systemem powiązanych ze sobą wierzeń i praktyk odnoszących się do rzeczy świętych, to znaczy rzeczy wyodrębnionych i zakazanych wierzeń i praktyk łączących wszystkich wyznawców w jedną wspólnotę moralną zwaną kościołem"^[3]. Dla Durkheima, inaczej niż dla Hobbesa religia nie może być luźnym nagromadzeniem wierzeń, ale ich systemem. Każdy składnik jest powiązany z innym, a wyjęcie jednego nie może odbyć się bez naruszenia całości. Zwraca też uwagę fakt, że system religijny generuje społeczność. Nie ma więc religii prywatnej - jest tylko zbiorowa.

Luter pisze: "Bóg i kult tworzą wzajemny związek, jedno nie może żyć bez drugiego, gdyż Bóg musi być zawsze Bogiem jakiegoś człowieka lub ludu"^[4]. Należy zauważyć, że o ile u Hobbesa kult i wiara jest współwystępująca, u Durkheima powiązana systemowo, u Lutra już konieczna.

Bergson stwierdza że "...nie ma religii bez rytów i ceremonii. Tym aktom religijnym przedstawienia służą przede wszystkim jako okazja... akty te wypływają z wiary, lecz jednocześnie same na nią oddziałują i umacniają ją; jeżeli bogowie istnieją, to należy oddawać im cześć; lecz bogowie zaczynają istnieć właśnie dopiero wtedy, gdy pojawia się kult"^[5]. Pozorna sprzeczność tej wypowiedzi tłumaczona jest najczęściej w następujący sposób. Kult wypływa zatem tutaj z pewnego rodzaju "paleowiary", która przekształcając się w wiarę bogatszą, sprawia "że bogowie zaczynają istnieć".

Scheler: "Religia jest religijnym poznaniem i myśleniem, jak też szczególnym rodzajem czucia (wartości), wyrazu (język, modlitwa, kult) oraz religijnego chcenia i działania (w służbie Bogu i religijnej moralności)". Scheler jako przedstawiciel nurtu fenomenologii uważał, że z istnienia aktu religijnego można wnioskować o istnieniu Boga. Akt jest zawsze czynem indywidualnym i społecznym, manifestuje bowiem na zewnątrz wewnętrzne uczucie.

Brughtman: "Religia to zainteresowanie doświadczeniami uznawanymi za doświadczenie najwyższych wartości; oddanie mocy czy mocom, o których sądzi się, że tworzą, wzmagają i zachowują te wartości; oraz wyrażanie tego zainteresowania i oddania czy to w obrzędach symbolicznych czy w innych zachowaniach jednostkowych i zbiorowych"^[6]. Definicja Brightmana nie przywiązuje wagi do socjalnej, społecznej roli religii.

[edytuj] Nieklasyczne definicje religii

Nieklasyczne definicje religii można podzielić na konfesyjne i niekonfesyjne. Pierwsze charakteryzują się niemożnością wypowiedzenia ich bez uprzedniego powołania się na przekonania religijne. Drugie nie zakładają wyznawania żadnej religii

[edytuj] Definicje konfesyjne

Definicje konfesyjne sprowadzają się, do zarzutu iż realna definicja religii (czyli taka, która opisuje cechy wspólne wszystkim religiom) nie bierze pod uwagę osobliwości tej religii, którą autor zarzutu wyróżnia. Krytyka ta manifestuje się np. w poglądach kard. Franciszka Königa, który stwierdzał, że "chrześcijaństwo swoje powstanie zawdzięcza bezpośredniej ingerencji Boga w historię ludzką i przez to jest z niczym nie porównywalne"^[7].

[edytuj] Definicje niekonfesyjne

[edytuj] Geneza religii

Najstarsze ślady religii występują już w czasach prehistorycznych w postaci rysunków naskalnych i pochówków (wiara w życie pośmiertne). Pierwotną religią był prawdopodobnie animizm. Religia była sposobem, w jaki człowiek próbował pojąć świat i otaczające go zjawiska (np. pioruny, śmierć, zjawisko dnia i nocy).

[edytuj] Badanie religii

Badaniem religii zajmują się:

• religioznawstwo
• teologia
• filozofia religii
• socjologia religii

[edytuj] Podział religii

Religie dzieli się:

• na naturalne i objawione
• ze względu na to, jak pojmują istotę boską: monoteizm, politeizm, henoteizm, panteizm
• ze względu na zasięg oddziaływania religii: religie uniwersalistyczne, narodowe, plemienne.

[edytuj] Religie świata

[edytuj] animizm

• druidyzm
• voodoo

[edytuj] bahaizm

• ortodoksyjny bahaizm
• babizm
• azalityzm

[edytuj] buddyzm

• ahinsa
• buddyzm tybetański
  • Ningma
  • Sakja
  • Kagju
  • Gelug
• buddyzm zen
• mahajana
  • amidyzm
  • zen
    • rinzai
    • soto
    • obaku
  • shingon
• theravada

[edytuj] chondogyo

[edytuj] chrześcijaństwo

• Adwentyści Dnia Siódmego
• afrochrześcijaństwo
• arianizm
• katolicyzm
  • grekokatolicyzm
  • rzymski katolicyzm
  • sedewakantyzm
  • starokatolicyzm
    • mariawityzm
    • polskokatolicyzm
• kościoły wschodnie
• Kościół Zjednoczenia
• prawosławie
• protestantyzm
  • anabaptyzm
    • mennonityzm
      • amisze
  • anglikanizm
  • adwentyzm
  • baptyzm
  • bracia morawscy
  • kalwinizm
  • luteranizm
  • metodyzm
  • pentakostalizm

[edytuj] dźinizm (tzw. dżinizm, dżajnizm bądź dżainizm)

• digambarowie
• śwetambarowie

[edytuj] islam

• alawici
• alewici
• druizizm
• sufizm
  • bektaszyzm
• charydżyci
  • ibadyci
• sunnizm
• szyizm
  • imamici
    • szajkizm
  • ismailici
    • bohrowie
    • chodżowie
      • aga khanowie
  • zajdyci
• sufizm
• Ahmadiyya
• czarny islam
  • czarny islam w USA
    • Naród Islamu
    • 5 Percent Nation
• druzyzm
• ahl-e hakk

[edytuj] jazydyzm

[edytuj] judaizm (tzw. religia żydowska)

• felaszowie
• judaizm mesjanistyczny
• judaizm konserwatywny
• judaizm ortodoksyjny
• judaizm postępowy
• judaizm reformowany
• judaizm rekonstrukcjonistyczny
• karaimi
• mozaizm
• samarytanizm

[edytuj] mandeizm

[edytuj] manicheizm

[edytuj] mazdaizm

[edytuj] mazdakizm

[edytuj] mitraizm

[edytuj] nowe ruchy religijne

• Falun Gong
• scjentologia
• neopogaństwo
• kult cargo
• Rastafari
• satanizm
  • satanizm teistyczny
  • Satanizm laveyański
  • pseudosatanizm
• wicca

[edytuj] druzyzm

[edytuj] hinduizm

• wisznuizm
  • krysznaizm
• śiwaizm
• śaktyzm

[edytuj] kaodaizm

[edytuj] konfucjanizm

[edytuj] kościół scjentologiczny

[edytuj] rastafari

[edytuj] santeria

[edytuj] szintoizm (tzw. shintoizm i shintō)

• jinja
• nowe religie japońskie
• shintō domu cesarskiego
• shintō ludowe
• shintō sekciarskie
• shintō świątynne
• zenrinkyō

[edytuj] taoizm

[edytuj] zaratusztrianizm

• zurwanizm

[edytuj] religie pierwotne

• religie prehistoryczne
• religie rodzime Afryki
• religie rodzime Australii i Oceanii
• religie rodzime Europy

[edytuj] sikhizm

Problematyczne jest zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizm^{[potrzebne źródło]}, gdyż pod tą nazwą kryje się zarówno religia czcząca Lucyfera, jak i filozofia gloryfikująca indywidualizm. Niektórzy zaliczają do ruchów parareligijnych także ruchy społeczne stawiające wysokie wymagania, wymagające podzielania pewnych przekonań oraz powodujące, że wokół nich koncentruje się życie ich członków.

W klasycznym podziale religijnym nie mieści się również tradycjonalizm integralny René Guénona oraz Ananda-Coomaraswamy^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Zobacz też

• Portal:Religioznawstwo
• Bóg
• przegląd zagadnień z zakresu religii
• Religioznawstwo, teologia, filozofia religii
• Religiol
• Synkretyzm religijny

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• artykuł Rzeczywiste zródła religii monoteistycznej i mit o Hammurabim
• artykuł Geneza religii

Polska ofensywa dyplomatyczna: Tusk i Kaczyński rozmawiają z Merkel

Angela Merkel rozmawiała dziś z Lechem Kaczyńskim i Donaldem Tuskiem o wspólnej strategii na najbliższy szczyt UE ws. Gruzji. Premier skontaktował się także z Julią Tymoszenko, którą zapewnił, że kraje unijne poruszą w poniedziałek kwestię bezpieczeństwa Ukrainy. - To ofensywa dyplomatyczna - komentuje Centrum Informacyjne Rządu. - Będziemy mówili jednym głosem - zapewnia Kancelaria Prezydenta.

Prezydent podpisał nominacje ambasadorów. Z wyjątkami

Prezydent Lech Kaczyński podpisał nominacje ambasadorskie, o które wnioskowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Na podpis prezydenta czekają jeszcze tylko dwie osoby: Piotr Kłodkowski i Andrzej Krawczyk.

Waszczykowski: Dziwne, że ABW ujawniła postępowanie akurat teraz

Nowy wiceszef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Witold Waszczykowski zacznie swoją pracę w biurze z zawieszonym dostępem do informacji niejawnych. Według Marka Siwca, byłego szefa BBN brak dostęp do tajnych informacji ogranicza pracę Waszczykowskiego.

Lech Kaczyński: Program Polski solidarnej musi być zrealizowany

Jestem przekonamy, że program Polski solidarnej jest do zrealizowania i musi zostać zrealizowany - podkreślił prezydent Lech Kaczyński, otwierając dziś w Warszawie międzynarodową konferencję "Solidarność Świata. Globalizacja i solidarność a nauczanie Jana Pawła II".

Wałęsa złożył kwiaty pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców

W 28. rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych Lech Wałęsa samotnie złożył kwiaty pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców w Gdańsku. - Jak oni zwyciężali, to niech sobie zwyciężają. Ja po swojemu - powiedział dziennikarzom, którzy pytali go o udział w jutrzejszych oficjalnych uroczystościach.

Zginął 12-latek rażony prądem

12-letni chłopiec rażony prądem zginął we Wrocławiu. Z niewiadomych przyczyn spadł z wiaduktu kolejowego na trakcję elektryczną. Do wypadku doszło wieczorem na wrocławskim Nowym Dworze.

O. Rydzyk: Maszyny gotowe do startu. Zaczynamy odwierty

Rozpoczęcie 1 września prac wiertniczych w celu poszukiwań złóż geotermalnych w Toruniu zapowiedział w piątek w Radiu Maryja i Telewizji Trwam o. Tadeusz Rydzyk.

Platforma spłaca dług za poparcie marszałka

Były sekretarz generalny SLD Marek Dyduch dostał od Platformy Obywatelskiej miejsce w radzie nadzorczej państwowej spółki. To nagroda za to, że w marcu zagłosował za nowym marszałkiem z PO. - To korupcja polityczna - ocenia opozycja.

Przedszkolanki nie chcą pracować za 700 zł

Dziećmi w przedszkolach w Krakowie zajmują się emeryci, bo brakuje młodych przedszkolanek. Dlatego nauczycielom szkolnym, którzy zdecydują się przekwalifikować, miasto zrefunduje studia uzupełniające

Trąba powietrzna nad Ustką

Po godzinie 19.30 nad Ustką pojawiła się trąba powietrzna - informują internauci. Jak relacjonują, trąba nie sięgnęła ziemi. Zniknęła po ok. 15 minutach.