Romain Rolland
Z Wikipedii
Romain Rolland (ur. 29 stycznia 1866 w Clamecy (Nièvre), zm. 30 grudnia 1944 w Vézelay) – pisarz i humanista francuski, gorący zwolennik pacyfizmu. Autor powieści historycznych i fascynat religii Dalekiego Wschodu, który przeciwstawiał się dekadentyzmowi wizją literatury, stawiającej sobie za nadrzędny cel wychowanie widza[1]; autor koncepcji wychowawczego "teatru rewolucji". Za swoje główne dzieło, Jan Krzysztof, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w roku 1915. Cytując uzasadnienie członków jury, otrzymał ją za wielki idealizm utworów literackich, za współczucie i za umiłowanie prawdy, z którą opisuje on różne charaktery ludzkie[2]. Adresat Siddharthy Hermanna Hessego.
Spis treści |
[edytuj] Życie
Romain Rolland urodził się w Clamecy, na południu Francji, w zamożnej rodzinie mieszczańskiej, która w 1880 przeprowadziła się do Paryża. Dzięki tej przeprowadzce Romain mógł później otrzymać staranne wykształcenie. Uczęszczał do elitarnego liceum Louis-le-Grand, wraz z Paulem Claudelem; wykazywał nieprzeciętne zdolności muzyczne, grał na pianinie. Jako uczeń liceum przeżył głęboki kryzys duchowy, w wyniku którego utracił wiarę.
Po ukończeniu liceum, za namową matki podjął studia historyczne w École normale supérieure, które ukończył w 1889. Przez następne dwa lata przebywał na stypendium w Rzymie; tam zafascynowany dziełami Williama Szekspira oraz dzięki perswazji Malwidy von Weysenburg zaczął pisanie dramatów historycznych.
W 1890 na krótko powrócił do Francji, a w 1892 ponownie zamieszkał w Rzymie, gdzie zajął się zbieraniem materiałów do swoich dwóch prac doktorskich: z muzykologii (Historia opery w Europie przed Lullyim i Scarlattim) i historii sztuki (Przyczyny upadku malarstwa włoskiego w XVI w.). W 1894 obronił pierwszy w historii Sorbony doktorat z dziedziny muzykologii, i objął (stworzoną specjalnie dla niego) katedrę muzykologii na tym uniwersytecie.
Po uzyskaniu tytułu doktora historii sztuki wykładał również w École Normale Supérieure.
W następnych Rolland latach zawarł znajomość z katolickim poetą, Charlesem Péguy, dzięki któremu zadebiutował na łamach Cahiers de la Quinzaine. Ciekawostką jest iż w 1944 pisarz odwdzięczył się Póguy za pomoc w debiucie napisaniem jego monografii.
W 1913 Rolland jako autor Jana Krzysztofa otrzymał dwie prestiżowe nagrody: Wielką Nagrodę Akademii Francuskiej (1913) oraz literacką Nagrodę Nobla (1915). Ceremonia wręczenia Nagrody Nobla nie odbyła się jednak w tym roku z powodu trwania I wojny światowej, w czasie której pisarz przebywał w neutralnej Szwajcarii.
Po zakończeniu wojny Rolland chwilowo zaprzestał działalności literackiej, a zajął się wystąpieniami publicznymi, w których oponował przeciw konfliktom zbrojnym państw oraz nierówności społecznej. Podobnie jak wielu lewicowych intelektualistów francuskich owego czasu, sympatyzował wówczas z nowo powstałym państwem komunistycznym, Związkiem Radzieckim, mówiąc o rzekomym "pokoju przez rewolucję"[3]. W 1927 Rolland stanął na czele Międzynarodowego Komitetu Antyfaszystowskiego.
W 1931 Rollanda w jego mieszkaniu w Szwajcarii odwiedzili kolejno: Gandhi oraz Rabindranath Tagore.
Kiedy wybuchła II wojna światowa prokomunistyczne wystąpienia pisarza spotkały się z surową krytyką ze strony rządu Vichy, w związku z którą Rolland przebywał w Vózelay w areszcie domowym.
Zmarł w 1944 na gruźlicę w Vózelay, w wieku 78 lat.
Rolland był wielkim miłośnikiem muzyki; do jego ulubionych kompozytorów należeli Louis-Nicolas Clérambault, George Frideric Handel i Ludwig van Beethoven. Napisał biografie tych trzech twórców. Współczesny mu kompozytor Richard Strauss był jego przyjacielem. Rolland utrzymywał również bliskie stosunki z Maksymem Gorkim, Rabindranathem Tagore, Hermannem Hessem oraz Mahatmą Gandhim.
[edytuj] Twórczość
Romain Rolland karierę literacką rozpoczął w 1897, od napisania pierwszego tomu cyklu dramatycznego Tragedia wiary - Święty Ludwik. W następnych latach powstały dwa kolejne sztuki teatralne podporządkowane starannie przemyślanej idei cklu: Aert (1898) i Tryumf rozumu (1899). Utwory te przeszły praktycznie bez echa; wzorowane były często na twórczości Henryka Ibsena; osadzone w realiach późnego Renesansu opowiadały zwykle o nieprzystosowaniu społecznym genialnej jednostki (artysty, outsidera czy wrażliwca). W tym czasie pisarz stworzył oryginalną koncepcję teatru, który miałby wychować widza w duchu humanizmu, kształtować jego wrażliwość na dobro, piękno oraz prawdę. Teatr taki oparty miał być o "edukacyjne" zestawienie wzorców i antywzorców, najlepiej zaczerpniętych z rzeczywistych zdarzeń historycznych. Taki charakter miało choćby trzyczęściowe dzieło dramatyczne, Teatr rewolucji (Wilki, 1898; Danton, 1900; 14 lipca, 1902). W rok później powstał natomiast manifest programowy teatru Rollanda, Teatr ludowy, szkic o estetyce teatru nowego. Broszura ta miała również inny cel: wytłumaczenie dotychczasowego niepowodzenia dzieł Rollanda oraz próbę ich wypromowania. Działalność literacka Romaina Rollanda z tego okresu charakteryzowała się głębokim zainteresowaniem historią Francji (zwłaszcza epoką średniowiecza, XVI oraz XVIII wiekiem), ze skłonnością do jej monumentalizacji.
W późniejszym czasie Rolland zajął się pisaniem monografii słynnych artystów i myślicieli, tj. Michał Anioł, Ludwig van Beethoven czy Lew Tołstoj, które weszły w skład cyklu Żywoty sławnych mężów (8 tomów). Szybko jednak pisarz zraził się do tej formy literackiej, uznając ją za nie dość pojemną i nie odpowiadającą jego rzeczywistym aspiracjom[4].
W latach 1904-1912 powstawała dziesięciotomowa[5] monumentalna powieść rzeka Jan Krzysztof, dzięki której autor uhonorowany został Literacką Nagrodą Nobla. Utwór nakreśla obraz genialnego muzyka niemieckiego Jana Krzysztofa Kraffta, dokładnie opisując jego życie - od momentu narodzin, aż do śmierci. Cechujące się surowym stylem dzieło skupia się tym samym na duchowych rozterkach i życiowych niepowodzeniach wrażliwego artysty, który ostatecznie znajduje szczęście w odosobnionym zakątku Szwecji. Zdaniem krytyków, postać Kraffta stanowi syntezę samego Rollanda oraz Beethovena.
Zupełnie inny wydźwięk ma, składająca hołd mentalności ziemi burgundzkiej, powieść Colas Breugnon (1919). Autor dał w niej wyraz panteistycznej i hedonistycznej radości życia oraz wizji relacji międzyludzkich opartej na pacyfizmie, wzajemnym szacunku, poczuciu humoru i prostocie. Utwór utrzymany został w pogodnym tonie, epatując ludowym spojrzeniem na świat, rubasznością i dowcipem w stylu prozy François Rabelaisa. Colas Breugnon jest jednocześnie swoistym pastiszem powieści historycznych, w których lubował się pisarz we wczesnej fazie swojej twórczości (można to odnieść chociażby do cyklu dramatycznego Teatr rewolucji). Patronem tego etapu swojej literackiej działalności ogłosił Rolland świętego Marcina, patrona Clamecy. Jak głosi motto powieści:
Święty Marcin pije wino,
Wodę pozostawia młynom.
W latach 1922-1934 Rolland pisał swoje ostatnie dzieło, siedmiotomową powieść Dusza zaczarowana, która nie zdobyła już takiego rozgłosu jak Jan Krzysztof oraz Colas Breugnon. Przez ówczesną krytykę literacką została wręcz odrzucona i nazwana piramidą pustosłowia[6], przez co Rollanda zwykło się postrzegać jako autora dwóch znaczących dzieł.
[edytuj] Pacyfizm Romaina Rollanda
Zarówno przed jak i po I wojnie światowej Romain Rolland był aktywnie włączony w ruch pacyfistyczny oraz współpracę narodów; walcząc w obronie człowieka i sprawiedliwości społecznej włączał się we wszystkie ważne wydarzenia swojego wieku[7]. Napisał szereg broszur i odczytów antywojennych (np. Ponad zamętem, 1915), w których nawoływał do głębszego poczucia humanizmu. Głośno krytykował pacyfistów, którzy po 1914 zmienili swoje poglądy na militarystyczne. Jednocześnie hołdował ideom komunistycznym, głosząc możliwość dojścia do "pokoju przez rewolucję". Z zostawionych w czasie aresztu w Vózelay (okres trwania II wojny światowej) zapisków wynika jednak, że w ostatnich latach życia pisarz porzucił swoją dotychczas nieugiętą postawę pacyfistyczną i stał się zwolennikiem czynnej walki z Niemcami.
Rolland występował również przeciw faszyzmowi, w 1927 stanął na czele Międzynarodowego Komitetu Antyfaszystowskiego.
[edytuj] Romain Rolland w oczach krytyki współczesnej
Krytyka współczesna w dalszym ciągu dość wysoko ceni dorobek artystyczny Romaina Rollanda; jednocześnie jednak mówi, iż większy wpływ na współczesnych wywierała osobowość Rollanda i jego idee niż książki, które pisał[8]. Zdaniem wielu znawców, pisarz przejdzie do historii jako działacz publiczny i obrońca praw człowieka, spychając swoją twórczość na dalszy plan, a szanse na przetrwanie w pamięci potomnych ma jedynie Colas Breugnon[9].
[edytuj] Romain Rolland w Polsce
Na język polski tłumaczyli Rollanda: Leopold Staff i Franciszek Mirandola. Polskie wydania jego dzieł ukazywały się staraniem min. Julii Hartwig.
W Polsce powstało również wiele monografii życia i twórczości Romaina Rollanda, np. autorstwa Zofii Karczewskiej-Markiewicz.
[edytuj] Dzieła
- Aert (dramat, 1898)
- Les Loups (dramat, 1898)
- Danton (dramat, 1898)
- Vie de Beethoven (biografia, 1903)
- Vie de Michelange (biografia, 1905)
- Haendel (biografia, 1910)
- Vie de Tolstoï (biografia, 1911)
- Jean-Christophe (powieść, 1904-12)
- Au dessus de la mélée (manifest pacyfistyczny, 1915)
- Colas Breugnon (powieść, 1919)
- Clérambault (powieść, 1920)
- Mahatma Gandhi (biografia, 1923)
- L'âme enchantée (powieść, 1922-24)
- Un jeu de l'amour et de la mort (dramat, 1925)
- Le voyage intérieur (autobiografia, 1942)
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/11-20/1915/1915.html
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/11-20/1915/1915.html
- ↑ Taki też tytuł miał esej z 1925
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/11-20/1915/1915.html
- ↑ Kolejne tytuły tomów to: "Świt", "Poranek", "Młodzieniec", "Bunt", "Targowisko", "Antonina", "Dom", "Przyjaciółla", "Krzak gorejący", "Nowy dzień"
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/11-20/1915/1915.html
- ↑ Notka na okładce książki: R. Rolland, Colas Breugnon, Warszawa 1983
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/11-20/1915/1915.html
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/11-20/1915/1915.html
|
|||||
| Senat przyjął ustawę o emeryturach pomostowych bez poprawek |
Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych, zmniejszającą liczbę uprawnionych do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z ok. miliona osób, które obecnie mają taką możliwość, do niecałych 250 tysięcy. |
| Przeniosą papieski krzyż poza Żwirowisko w Oświęcimiu? |
Belgijski dziennik "La Libre Belgique" obwieścił w czwartek, że dzięki mediacji tamtejszych środowisk żydowskich, "wykluwa się kompromis w sprawie oddalenia" od byłego obozu Auschwitz papieskiego krzyża, który od 1988 roku stoi na Żwirowisku, tuż za murami byłego obozu Auschwitz. |
| Radiowóz potrącił pieszą na pasach |
Policyjny radiowóz potrącił pieszą na skrzyżowaniu al. Niepodległości z ul. Źródlaną w Częstochowie. |
| Czynsz, rachunki, a teraz jeszcze... opłata za psa |
100 złotych miesięcznie muszą płacić mieszkańcy jednej z wspólnot mieszkaniowych w Janowie Lubelskim. Pomysł przeszedł przez głosowanie, bo większość mieszkańców psów nie posiada - donosi TOK FM |
| Zmasowany atak wandali na miejskie tramwaje |
W środku nocy kilkunastu wandali zamalowało sprejem dwa tramwaje. Zabierali się za trzeci, ale spłoszyli ich pracownicy Miejskiego Zakładu Komunikacji. Za dokonanie tak dużych zniszczeń grozi im kara więzienia |
| Zakończono sprawdzanie dworców w Katowicach. Alarm był fałszywy. |
O godz. 19.40 katowicka policja zakończyła przeszukiwanie dworców PKP i PKS. Na żadnym z nich bomby nie znaleziono. Żartownisiowi, który postawił na nogi całą katowicką policję, grozi kara dwóch lat pozbawienia wolności. |
| Ojciec Rydzyk stanie przed komisją ds. nacisków? |
Ojciec Tadeusz Rydzyk może zostać wezwany przed komisję śledczą do spraw nacisków - powiedział IAR członek komisji Sebastian Karpiniuk z PO. Zaznaczył jednak, że aby doszło do przesłuchania redemptorysty, musiałyby się potwierdzić zeznania Andrzeja Leppera. |
| Piotr Farfał z zarządu TVP zawieszony. Zemsta za Targalskiego? |
Rada nadzorcza TVP zawiesiła członka zarządu spółki Piotra Farfała. To ciąg dalszy walki między dawnymi koalicjantami: PiS, LPR i Samoobroną po zawieszeniu Krzysztofa Czabańskiego i Jerzego Targalskiego w Polskim Radiu. Farfał, były członek Młodzieży Wszechpolskiej, był w zarządzie publicznej telewizji z ramienia ugrupowania Romana Giertycha |
| Tusk: Fedak to bardzo dobry minister; nie ma konfliktu PSL-PO |
Premier Donald Tusk zapewnił, że bardzo wysoko ocenia pracę minister pracy Jolanty Fedak. - To bardzo dzielna kobieta, bardzo dobry minister, która pracuje w warunkach wyjątkowo trudnych - ocenił. Zapewnił też, że - jeśli chodzi o emerytury dla nauczycieli - nie ma sporu w koalicji. |
| Napieralski do rządu: Chcemy wam pomóc |
Szef SLD Grzegorz Napieralski zadeklarował w czwartek w Sejmie, że klub Lewicy jest gotowy pomóc rządowi w pracach nad "dobrymi ustawami". Jednocześnie skrytykował gabinet Donalda Tuska za niedotrzymanie obietnic wyborczych. |
