Ruś Czerwona

Z Wikipedii

Ruś Czerwona, łat. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra - kraina historyczna w południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.

Herb woj. bełskiego

Herb woj. ruskiego

Herb z. halickiej

Herb ziemi sanockiej i przemyskiej

Nazwa Ruś Czerwona powstała w XIII wieku i wywodzi się prawdopodobnie od Mongołów, którzy używali kolorów do oznaczenia kierunków geograficznych (czerwień = południe)^{[potrzebne źródło]}. Analogicznie w tym okresie powstały też takie nazwy jak Ruś Czarna (powyżej Polesia) i Ruś Biała (na północ od Rusi Czarnej).

Pod względem politycznym od 1240 do 1339 roku większość tego obszaru w tym Ruś Halicka znajdowała się pod kontrolą chanatu tatarskiego, który następnie od XIV wieku przeszedł we władanie Korony Polskiej. Jego głównymi ośrodkami administracyjnymi były Lwów, Przemyśl i Halicz. Po unii lubelskiej Ruś Czerwoną zaczęto nazywać Koronną.

Spis treści 1 Podział administracyjny 1.1 Administracja kościelna 2 Ruś Czerwona a Grody Czerwieńskie 3 Współczesność 4 Źródła 5 Bibliografia 6 Zobacz też 7 Przypisy

[edytuj] Podział administracyjny

W XVI wieku obszar administracyjny Rusi czerwonej składał się z czterech ziem wchodzących w skład województwa ruskiego; przemyskiej, sanockiej, lwowskiej i halickiej oraz województwa bełzkiego w skład którego wchodził jeszcze powiat buski ziemi lwowskiej. W kolejnych latach z prowincji ruskiej odpadły natomiast starostwo hrubieszowskie i włość kryłowska zaliczona do ziemi chełmskiej. Ponadto na obszarze prowincji było w XVI wieku 3350 wsi (woj. ruskie 2490, woj. bełzkie 460, ziemia chełmska 400) oraz 163 miast i miasteczek. Szacunkowo obszar ten w XVI wieku zamieszkiwało 572 648 osób w tym 124 820 w miastach. Najbardziej zagęszczonym obszarem była ziemia sanocka 985 osób na 1 milę². Najmniej zaludniona była ziemia halicka 304 mieszkańców na 1 milę²^[1].

[edytuj] Administracja kościelna

Pod względem administracji kościelnej obszar ten składał się z archidiecezji lwowskiej (ziemia halicka, przemyska i część powiatu buskiego), diecezji przemyskiej (ziemia sanocka i przemyska) oraz diecezji chełmskiej (ziemia chełmska i bełska). W połowie XVI wieku w całej prowincji było ok. 230 parafii łacińskich, w tym 150 w miastach. Dla wyznawców prawosławia przed unią lubelską ustanowionych było trzy eparchie ; lwowsko-halicka, przemyska i chełmska. Ogółem w połowie XVI wieku w tej części kraju istniało 1490 cerkwi głównie we wsiach ^[2].

[edytuj] Ruś Czerwona a Grody Czerwieńskie

W podobnym miejscu co Ruś Czerwona znajdować się miały Grody Czerwieńskie. Pomimo podobieństwa położenia i nazwy, źródła nie pozwalają na łączenie tych pojęć. Nazwa "Grody Czerwieńskie" znika po 1031 roku. Potem obszar ten zostaje rozdrobniony a Czerwień staje się tylko lokalną stolicą przynależnej sobie ziemi (od 1158 jest wyraźnie rozgraniczany od pobliskich grodów). Wydaje się nieprawdopodobnym aby dał on nazwę ogólną ziemiom ruskim w tym rejonie przy wyraźnym wiekszym znaczeniu Halicza i Włodzimierza. Nazwa "Ruś Czerwona" pojawia się natomiast dopiero w XIII wieku.

[edytuj] Współczesność

Obecnie do dawnej przynależności administracji tych ziem nawiązuje herb województwa podkarpackiego, powstały z połączenia herbów dawnych województw: ruskiego i bełskiego.

[edytuj] Źródła

• “Monumenta Poloniae Historica” (Digital copy)
• Akta grodzkie i ziemskie z archiwum ziemskiego. Lauda sejmikowe. Tom XXIII, XXIV, XXV. (Digital edition)
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego (Digital edition)
• Lustracja województwa ruskiego, podolskiego i bełskiego, 1564-1565 Warszawa, (I) edition 2001, pages 289. ISBN: 83-7181-193-4
• Lustracje dóbr królewskich XVI-XVIII wieku. Lustracja województwa ruskiego 1661—1665. Część III ziemie halicka i chełmska. Polska Akademia Nauk - Instytut Historii. 1976
• Lustracje województw ruskiego, podolskiego i bełskiego 1564 - 1565, wyd. K. Chłapowski, H. Żytkowicz, cz. 1, Warszawa - Łódź 1992
• Lustracja województwa ruskiego 1661-1665, cz. 1: Ziemia przemyska i sanocka, wyd. K. Arłamowski i w. Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków. 1970

[edytuj] Bibliografia

• Aleksander Jabłonowski. Polska wieku XVI, t. VII, Ruś Czerwona, Warszawa 1901 i 1903.
• M. Kosman, Historia Białorusi, Wrocław 1979
• W. A. Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław 1979

[edytuj] Zobacz też

• Wojna o Księstwo Halicko-Włodzimierskie w latach 1340-1392

Przypisy

Drugi dzień protestu ekologów na kominie elektrowni w Koninie

Pięcioro ekologów z Greenpeace, w tym Polka, przebywa od wtorku na 150-metrowym kominie Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin w Koninie.

Górnik zginął w "Wujku"

47-letni górnik - kombajnista zginął w katowickiej kopalni "Wujek" - podała w środę rzeczniczka Wyższego Urzędu Górniczego Edyta Tomaszewska.

Strażnicy miejscy łamali prawo, by zasłużyć na premie?

Prokuratura ustala, czy w czasie, gdy Lech Kaczyński był prezydentem Warszawy, nie dochodziło do nieprawidłowości w pracy straży miejskiej - informuje dziennik "Polska". Strażnicy mieli bowiem dokonywać czynności, na które prawo pozwala jedynie policji. Według "Polski" wszystko po to, żeby zasłużyć na premie według nowego systemu punktowego.

Komorowski: Moje żarty nie są najwyższej jakości, ale odwoływać?

- To dopiero jest śmieszne - jeżeli za żarty chce się odwołać Marszałka Sejmu. Nawet jeśli niekoniecznie były najwyższej jakości (...) i to w chwili, gdy Sejm będzie głosował nad budżetem - tak w radiowej Jedynce Bronisław Komorowski skomentował wniosek PiS o odwołanie go z funkcji Marszałka Sejmu. Chodzi o słowa wypowiedziane zaraz po incydencie prezydenta w Gruzji. Komorowski stwierdził wtedy "jaka wizyta, taki zamach".

Czy minogi mogą dostać zawału?

Z powodu minogów zagrzebanych w dnie Wisły pod Kwidzynem wstrzymano budowę najważniejszego mostu na Pomorzu. - Czy z ich powodu mamy poświęcić interesy mieszkańców Powiśla? - pyta eurodeputowany Janusz Lewandowski. Ekolodzy odpowiadają: - Trzeba było nie zmieniać projektu na szkodliwy dla środowiska.

„Orliki” Tuska w telewizji Urbańskiego. Do przerwy 0:1

Znany dziennikarz chce robić w publicznej telewizji teleturniej o „orlikach”, ale TVP go zbywa.

Polska nie zrezygnuje z bomb kasetowych

Nasz rząd nie podpisze międzynarodowej konwencji zakazującej produkcji, handlu i stosowania bomb kasetowych. Dziś w Oslo zrobi to ponad sto krajów. Nowa konwencja już została uznana za najważniejszy traktat humanitarny i rozbrojeniowy całej dekady.

Nowogrodzka 84/86 jednak do prokuratury

Jarosław Kaczyński ocenę półmetka rządów prezydent Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz zorganizował w centrali PiS przy Nowogrodzkiej. Tym adresem interesuje się prokuratura

Koniec armii poborowych

Zaczęło się ostatnie przymusowe wcielenie do polskiej armii. Potem kontakt z wojskiem skończy się na wizycie w WKU. A może nawet przez internet.

Bunt proboszczów

Proboszcz jak poseł na kadencję? Proboszczowie torpedują pomysł biskupów