Ruch Autonomii Śląska

Z Wikipedii

Ruch Autonomii Śląska
Profil działalności	edukacja, kultura, polityka, regionalizm
Rok założenia	1990
Rodzaj stowarzyszenia	rejestrowane KRS
Siedziba	Rybnik
Zasięg	regionalne

Ruch Autonomii Śląska (RAŚ) – stowarzyszenie utworzone w styczniu 1990 przez Ślązaków, z siedzibą w Rybniku. Według deklaracji programowej "rozpoczęło starania o wyraziste upodmiotowienie Śląska i jego mieszkańców"^[1] poprzez utworzenie własnego parlamentu, skarbu i rządu. Głównym deklarowanym celem organizacji, jest utworzenie dwóch autonomicznych regionów w historycznych granicach Dolnego i Górnego Śląska^[1]. Ruch Autonomii Śląska nawiązuje do tradycji przedwojennego autonomicznego województwa śląskiego (kiedy to Górnemu Śląskowi, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej nadał Statut Organiczny).

Antagonistyczną organizacją jest Ruch Obywatelski "Polski Śląsk", kontestujący działalność RAŚ.

Spis treści 1 Władze RAŚ 2 Działalność 2.1 Narodowy spis powszechny 2.2 Wybory parlamentarne 2.3 Wybory samorządowe 2.4 Wybory do Parlamentu Europejskiego 2.5 Działalność na rzecz zachowania śląskiej tożsamości 3 Współpraca 4 Kontrowersje 4.1 Wypowiedzi Jerzego Gorzelika 4.2 Publikacje w czasopiśmie RAŚ 4.3 Publikacje historyczne działaczy RAŚ 4.4 Raport Urzędu Ochrony Państwa 4.5 Założenie klubu piłkarskiego 1. FC Katowice 5 Przypisy 6 Zobacz też 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Władze RAŚ

• Przewodniczący: dr Jerzy Gorzelik
• Zastępca przewodniczącego: Grzegorz Gryt
• Zastępca przewodniczącego: Piotr Długosz
• Skarbnik: Piotr Kalinowski
• Sekretarz: Michał Pęczek
• Członek Zarządu: Jerzy Bogacki
• Członek Zarządu: Leon Swaczyna

[edytuj] Działalność

[edytuj] Narodowy spis powszechny

Najbardziej widocznym sukcesem RAŚ była agitacja przed spisem powszechnym w 2002 r. prowadzona pod hasłem "Masz prawo zadeklarować narodowość śląską". W spisie powszechnym narodowość śląską zadeklarowało ponad 173 tys. osób. Działacze RAŚ twierdzą, że wynik ten nie oddaje całej prawdy, ponieważ rachmistrze spisowi często odmawiali wpisania narodowości śląskiej do formularza^[2].

[edytuj] Wybory parlamentarne

W wyborach do Sejmu w 1991 roku Ruch Autonomii Śląska uzyskał 2 mandaty poselskie. Posłem z listy Ruchu Autonomii Śląska został wówczas między innymi Kazimierz Świtoń (znany głównie jako twórca pierwszych Wolnych Związków Zawodowych w latach 70. XX wieku i z licznych antysemickich wypowiedzi oraz działań w ostatnich latach). W wyborach parlamentarnych w 2005 r. działacze tego stowarzyszenia (m.in. jeden z ówczesnych wiceprzewodniczących Krzysztof Kluczniok) znaleźli się na listach wyborczych Polskiego Stronnictwa Ludowego. W wyborach parlamentarnych w 2007 r. działacze RAŚ nie brali udziału.

[edytuj] Wybory samorządowe

W wyborach samorządowych w 2006 roku, Komitet Wyborczy Ruchu Autonomii Śląska nie zdobył żadnego mandatu do sejmiku województwa śląskiego zdobywając 4,35% głosów i uplasował się za PO, PiS i PSL, ale przed Samoobroną - 3,96% i LPR - 3,46%. RAŚ zdobył jednak mandaty w radach gmin i powiatów. W porównaniu do wyborów z 2002 roku wyraźnie poprawił się wynik w Katowicach (7,7%), Rudzie Śląskiej (9,39%), Zabrzu (5,71%), Tychach (5,1%), Bytomiu (6,8%), Mysłowicach (8,3%) i powiecie gliwickim (7,54%), powiecie bieruńsko-lędzińskim (10,4%), powiecie tarnogórskim (7,73%). Słabsze poparcie RAŚ uzyskał w Siemianowicach (4,94%), Piekarach (5,06%) oraz w okręgu rybnickim, w którym RAŚ uzyskał 8,1% głosów, w stosunku do 11% w 2002 roku. W województwie opolskim RAŚ uzyskał poparcie w wysokości 1,46% wszystkich oddanych głosów.

[edytuj] Wybory do Parlamentu Europejskiego

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 Jerzy Gorzelik bezskutecznie startował z listy Narodowego Komitetu Wyborczego założonego przez Macieja Płażyńskiego.

[edytuj] Działalność na rzecz zachowania śląskiej tożsamości

RAŚ włączając się w dyskusje na temat śląskiej historii przyczynił się do przypomnienia takich postaci jak np. pionier śląskiego przemysłu hrabia Fryderyk Reden czy założyciele nowoczesnych Katowic Friedrich Grundmann i Richard Holtze, o których po wojnie nie wspominano tylko ze względu na ich niemieckie pochodzenie. RAŚ, zgodnie ze swym ponadnarodowym charakterem, przypomina także o znaczących postaciach polskich Górnoślązaków. RAŚ zaangażował się na rzecz popularyzowania kulturalnego dziedzictwa Górnego Śląska, m.in. poprzez włączenie się w obchody corocznych Europejskich Dni Dziedzictwa. Od roku 2007 RAŚ wręcza Nagrodę im. ks. Augustina Weltzla "Górnośląski Tacyt", przyznawaną przez złożoną z naukowców kapitułę w kategoriach badacz i popularyzator dziejów Górnego Śląska.

• W kwietniu 2007 RAŚ zorganizował akcję protestu, przeciwko neonazistom prowadzącym stronę internetową Redwatch, którzy szkalowali na niej opiekunów starego kirkutu w Zabrzu.
• W lipcu 2007 w Marszu Autonomii zorganizowanym przez RAŚ wzięło udział około 300 osób^[3].
• We wrześniu 2007 RAŚ zorganizował w Opolu obchody rocznicy męczeńskiej śmierci hrabiego Michaela von Matuschki, starosty opolskiego w latach 1923-1933 zamordowanego przez nazistów. Obchody związane były z inicjatywą wszczęcia procesu beatyfikacyjnego ofiary hitlerowskiego terroru.

• W listopadzie 2007 wraz ze starostwem powiatowym w Rybniku ufundował w kościele św. Jerzego w Dębieńsku Wielkim tablicę upamiętniającą ks. Józefa Gawlinę, biskupa polowego Polskich Sił Zbrojnych na uchodźctwie.
• W drugim Marszu Autonomi 12 lipca 2008 udział wzięło około 800 uczestników ^[4]

[edytuj] Współpraca

RAŚ utrzymuje biura w USA, Belgii i Niemczech, jest także od 1993 członkiem Ligi Regionów, organizacji postulującej podział Polski na 12 autonomicznych regionów (jej członkami jest także Związek Górnośląski, Związek Podhalan i Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie). Przez dłuższy czas współpracował z organizacjami niemieckiej mniejszości narodowej w Polsce. RAŚ utrzymuje kontakty z niemieckimi organizacjami Ślązaków oraz regionalistami z krajów Unii Europejskiej.

W 1997 RAŚ wziął udział w konferencji Partii Regionalistów Wolnej Bretanii (obok innych organizacji jak np. Liga Celtycka, Partia Walii, Szkocka Partia Narodowa, czy Flamandzka Unia Narodowa). Dwaj przedstawiciele RAŚ brali też udział w konferencji w Bozen, gdzie omawiano przeprowadzanie akcji zbierania funduszy na szkoły niemieckie na Śląsku. Jednak od kilku lat mniejszość niemiecka zaczęła traktować RAŚ jako konkurencję w walce o głosy wyborców na Śląsku.

Część działaczy RAŚ działa na rzecz Związku Ludności Narodowości Śląskiej, który usiłuje na drodze sądowej zalegalizować w Polsce narodowość śląską (20 grudnia 2001 i 17 lutego 2007 Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu odrzucił wniosek w tej sprawie).

RAŚ złożył także akces do organizacji Wolny Sojusz Europejski (posiadającej 10 przedstawicieli w Parlamencie Europejskim - międzynarodowej organizacji zrzeszającej separatystów i regionalistów z około 30 różnych organizacji o tym profilu z krajów europejskich. Od roku 2004 Ruch Autonomii Śląska jest członkiem Wolnego Sojuszu Europejskiego, przy którego frakcji w Parlamencie Europejskim także utrzymuje przedstawicielstwo.

[edytuj] Kontrowersje

Działalność RAŚ budzi na Górnym Śląsku i w całej Polsce kontrowersje, które wpisują się w toczony od lat 90. XX wieku spór o tożsamość Górnego Śląska. Przychylne RAŚ stanowisko od kilku lat zajmuje pochodzący ze Śląska znany reżyser i senator Kazimierz Kutz, który przed wyborami samorządowymi w 2006 r. otwarcie poparł RAŚ. RAŚ wspierają także znani na Śląsku i poza nim: pisarz Henryk Waniek, dramaturg Ingmar Villqist oraz artysta plastyk Andrzej Urbanowicz, gdyż ich zdaniem stowarzyszenie prezentuje zaangażowanie w bieżące sprawy regionu, głównie w kwestiach ochrony i promocji górnośląskiej tożsamości narodowej oraz kultury.

[edytuj] Wypowiedzi Jerzego Gorzelika

Przewodniczący RAŚ Jerzy Gorzelik prowokacyjnie deklarował swój negatywny stosunek do roli, jaką państwo polskie odegrało w XX wieku na Górnym Śląsku. Mówił m.in. : "Jestem Ślązakiem, nie Polakiem. Moja ojczyzna to Górny Śląsk. Nic Polsce nie przyrzekałem, więc jej nie zdradziłem. Państwo zwane Rzeczpospolita Polska, którego jestem obywatelem, odmówiło mi i moim kolegom prawa do samookreślenia i dlatego nie czuje się zobowiązany do lojalności wobec tego państwa" oraz wypowiedź nawiązująca do poglądu wyrażonego podczas obrad traktatu wersalskiego w 1919 roku przez brytyjskiego premiera Davida Lloyd George, że "przyłączyć Górny Śląsk do Polski to tak, jakby małpie dać zegarek", do której Gorzelik dodał w odniesieniu do Polski jako małpy i Śląska jako zegarka "Po 80 latach, widać, że małpa zegarek zepsuła".

[edytuj] Publikacje w czasopiśmie RAŚ

Lęki przed separatyzmem RAŚ podsycały niektóre publikacje w "Jaskółce Śląskiej" - czasopiśmie wydawanym przez RAŚ, gdzie pojawiały się artykuły postulujące powstanie "niepodległego państwa Śląsk"^[5]. Redakcja "Jaskółki" podkreślała, że teksty nie podpisane przez władze RAŚ wyrażają indywidualne poglądy autorów (adnotacja tej treści znajdowała się w stopce redakcyjnej).

[edytuj] Publikacje historyczne działaczy RAŚ

Kontrowersje wzbudziły niektóre publikacje historyczne byłych działaczy RAŚ (m.in. Dariusza Jerczyńskiego czy Bruno Nieszporka) zamieszczone m.in. na stronach internetowych. Można w nich było znaleźć twierdzenia, że historia Śląska została zafałszowana przez polskich nacjonalistów, natomiast germanizacja i walka z Polakami organizacji takich jak Hakata i Komisja Kolonizacyjna były formą obrony przed polskim nacjonalizmem^[6] oraz, że Polska "walnie się przyczyniła" się do wybuchu II wojny światowej ^[7].

Nieszporek dokonał rewizji ustaleń historycznych dotyczących przyczyn obu wojen światowych, a zwłaszcza II wojny światowej. Za sprawcę tej ostatniej oprócz Hitlera i Stalina uznał także w dużym stopniu Żydów (zwłaszcza amerykańskich), Polaków i USA. W omawianiu przyczyn pierwszej wojny światowej w dużym stopniu posłużył się obszernymi cytatami z Adolfa Hitlera (Mein Kampf)^[8] . Jerzy Gorzelik, przewodniczący RAŚ, w artykule stanowiącym komentarz do dyskusji wokół tekstów Nieszporka i Jerczyńskiego, opubliowanym w "Jaskółce Śląskiej", wyraził jednoznacznie negatywny stosunek do wszelkich prób rehabilitacji systemów totalitarnych^[9].

Stosunek do nazwy Auschwitz-Birkenau

Kontrowersje wzbudził też list Związku Ludności Narodowości Śląskiej do UNESCO, zgłoszony przez paru członków RAŚ, będących jednocześnie członkami ZLNŚ, w którym proszono by nie uwzględniono wniosku polskich i żydowskich władz w sprawie zmiany nazwy obozu koncentracyjnego na "Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady 1940-45". W uzasadnieniu prośby wskazywano na istnienie w latach 1945-1948 na terenie dawnego obozu nazistowskiego komunistycznego łagru, wtórym przetrzymywano m.in. Ślązaków. Działania te wzbudziły protest czołowych postaci świata politycznego, m.in. byłego więźnia Auschwitz Władysława Bartoszewskiego. Ostatecznie Ruch Autonomii Śląska nie poparł wniosku ZLNŚ, który nie został też uwzględniony przez UNESCO.

Kontrowersje wzbudziła także wypowiedź jednego z byłych członków RAŚ, Andrzeja Rocznioka, który stwierdził w 2005, iż po II wojnie światowej istniały "polskie obozy koncentracyjne"^[10][11].

[edytuj] Raport Urzędu Ochrony Państwa

W 2000 UOP w raporcie o bezpieczeństwie państwa ostrzegał, że RAŚ może stanowić "potencjalne zagrożenie dla interesów RP"^[12]. Raport wywołał mieszane reakcje, m.in. RAŚ uznał^[13] za nieuprawnione sugestie uznające go za strukturę podległą Związkowi Wypędzonych. Sam katowicki UOP sprawę bagatelizował, ówczesny rzecznik delegatury mjr Zbigniew Nowak w rozmowie z Janem Dziadulem z Polityki mówił: Nie widzimy obecnie żadnych zagrożeń dla polskiej racji stanu na Śląsku, także w działaniach ruchu autonomistów^[13]. Zbigniew Nowak stwierdził jednocześnie, w odpowiedzi na sugestie ze strony RAŚ o zagrożeniach wynikających dla kraju z powodu działań UOP w stosunku do legalnych organizacji, iż spośród 30 największych ruchów autonomistycznych i separatystycznych, w większości działających na terenie Unii Europejskiej, wszystkie monitorowane są przez krajowe służby specjalne^[13]. Należy jednak podkreślić, że opublikowany w internecie tekst, nie został przez UOP autoryzowany, więc istnieją wątpliwości co do jego wiarygodności.

[edytuj] Założenie klubu piłkarskiego 1. FC Katowice

Działacze RAŚ znaleźli się wśród założycieli powołanego w 2007 roku klubu piłkarskiego o nazwie 1.FC Katowice, którego nazwa nawiązuje do pierwszego klubu piłkarskiego w Katowicach, zlikwidowanego przez władze polskie w 1939 roku z powodu opanowania władz klubu przez radykalnych nacjonalistów niemieckich ze środowiska Jungdeutsche Partei i reaktywowanego przez niemieckie władze hitlerowskie podczas okupacji zajętego Górnego Śląska. Powstanie tego klubu spowodowało krytyczne reakcje działaczy Ruchu Obywatelskiego "Polski Śląsk", którzy utrzymywali, że klub ma nazistowskie korzenie^[14][15].

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Młodzież Górnośląska
• Wolny Sojusz Europejski
• Jaskółka Śląska
• Śląski Związek Akademicki
• Ruch Obywatelski Polski Śląsk

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Ruchu Autonomii Śląska
  • Strona regionu opolskiego
  • Strona koła chorzowskiego
  • Forum Ruchu Autonomii Śląska
• Strona internetowa Młodzieży Górnośląskiej
• media o Ruchu Autonomii Śląska:
  • Anna Szulc, Górny Śląsk znów chce autonomii (Przekrój 05/2008)
  • Henryk Waniek, Gdzie szukać Śląska? (miesięcznik "Śląsk" 11/2005)
  • Józef Krzyk, Autonomia. Śląsk syty i Polska cała, (Gazeta Wyborcza Katowice, 7 maja 2008)
  • pj, Autonomiści śląscy wyszli na ulice (Gazeta Wyborcza Katowice, 14 lipca 2008)
  • Śląskie pomniki do przeglądu! (Gazeta Wyborcza Katowice, 2 sierpnia 2008)
  • Małgorzata Pantke, „My nie som Niemcy ani Poloki, my som Ślonzoki” (Wirtualna Polska, 1 września 2008)
  • Agata Pustułka, Kuszenie śląską autonomią (Dziennik Zachodni, 1 września 2008)

Drugi dzień protestu ekologów na kominie elektrowni w Koninie

Pięcioro ekologów z Greenpeace, w tym Polka, przebywa od wtorku na 150 metrowym kominie Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin w Koninie.

Górnik zginął w "Wujku"

47-letni górnik - kombajnista zginął w katowickiej kopalni "Wujek" - podała w środę rzeczniczka Wyższego Urzędu Górniczego Edyta Tomaszewska.

Strażnicy miejscy łamali prawo, by zasłużyć na premie?

Prokuratura ustala, czy w czasie, gdy Lech Kaczyński był prezydentem Warszawy, nie dochodziło do nieprawidłowości w pracy straży miejskiej - informuje dziennik "Polska". Strażnicy mieli bowiem dokonywać czynności, na które prawo pozwala jedynie policji. Według "Polski" wszystko po to, żeby zasłużyć na premie według nowego systemu punktowego.

Komorowski: Moje żarty nie są najwyższej jakości, ale odwoływać?

- To dopiero jest śmieszne - jeżeli za żarty chce się odwołać Marszałka Sejmu. Nawet jeśli niekoniecznie były najwyższej jakości (...) i to w chwili, gdy Sejm będzie głosował nad budżetem - tak w radiowej Jedynce Bronisław Komorowski skomentował wniosek PiS o odwołanie go z funkcji Marszałka Sejmu. Chodzi o słowa wypowiedziane zaraz po incydencie prezydenta w Gruzji. Komorowski stwierdził wtedy "jaka wizyta, taki zamach".

Czy minogi mogą dostać zawału?

Z powodu minogów zagrzebanych w dnie Wisły pod Kwidzynem wstrzymano budowę najważniejszego mostu na Pomorzu. - Czy z ich powodu mamy poświęcić interesy mieszkańców Powiśla? - pyta eurodeputowany Janusz Lewandowski. Ekolodzy odpowiadają: - Trzeba było nie zmieniać projektu na szkodliwy dla środowiska.

„Orliki” Tuska w telewizji Urbańskiego. Do przerwy 0:1

Znany dziennikarz chce robić w publicznej telewizji teleturniej o „orlikach”, ale TVP go zbywa.

Polska nie zrezygnuje z bomb kasetowych

Nasz rząd nie podpisze międzynarodowej konwencji zakazującej produkcji, handlu i stosowania bomb kasetowych. Dziś w Oslo zrobi to ponad sto krajów. Nowa konwencja już została uznana za najważniejszy traktat humanitarny i rozbrojeniowy całej dekady.

Nowogrodzka 84/86 jednak do prokuratury

Jarosław Kaczyński ocenę półmetka rządów prezydent Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz zorganizował w centrali PiS przy Nowogrodzkiej. Tym adresem interesuje się prokuratura

Koniec armii poborowych

Zaczęło się ostatnie przymusowe wcielenie do polskiej armii. Potem kontakt z wojskiem skończy się na wizycie w WKU. A może nawet przez internet.

Bunt proboszczów

Proboszcz jak poseł na kadencję? Proboszczowie torpedują pomysł biskupów