Saloniki

Z Wikipedii

Współrzędne: 40°38' N 22°57' E40.6333333 22.95 (Saloniki)

Saloniki Θεσσαλονίκη
Herb Salonik Flaga Salonik
Saloniki Θεσσαλονίκη
Państwo	Grecja
Prefektura	Saloniki
Burmistrz	Vassilios Papageorgopoulos
Powierzchnia	17,8 km²
Położenie	40° 38' N 22° 57' E
Wysokość	0-20 m n.p.m.
Ludność (2001) • liczba ludności • gęstość	363 987 20449 os./km²
Nr kierunkowy	2310
Tablice rejestracyjne	N
Położenie na mapie Grecji Saloniki Θεσσαλονίκη
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Saloniki lub Tessalonika, grecka nazwa Thessaloniki (gr. Θεσσαλονίκη, scs. Sołuń) – miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Dawna rzymska nazwa garnizonu oraz sztabu: Egnatia. Drugie co do wielkości (po Atenach) miasto Grecji. Formalnie liczy sobie 354 tys. stałych mieszkańców, a cała aglomeracja miejska 800.764 (2001). Dane te nie obejmują jednak tych mieszkańców miasta, którzy pochodzą spoza Salonik i nie są w nich zameldowani. Dlatego prawdopodobne jest, że rzeczywista liczba mieszkańców zespołu miejskiego przekracza milion osób. Ponadto liczni są imigranci spoza Grecji, często nielegalni.

Saloniki to ośrodek administracyjny największego greckiego regionu Macedonia, nieoficjalnie nazywany współstolicą lub stolicą Macedonii. Prężne i z tradycjami centrum naukowo-akademickie, miejsce licznych kongresów i wystaw międzynarodowych, węzeł transbałkańskich autostrad.

Pretensje do Salonik i terenów aż po górę Olimp wysuwają politycy Macedonii. Spór pomiędzy Grecją a Macedonią dotyczy nazwy północnego sąsiada Grecji oraz interpretacji historii. Zarówno Macedończycy jak i Grecy uważają się za spadkobierców Starożytnej Macedonii.

Spis treści 1 Historia 2 Budowle 2.1 Biała Wieża 2.2 Łuk i Mauzoleum Galeriusza 2.3 Kościół Św. Demetriusza 2.4 Inne 3 Miasta partnerskie 4 Klimat 5 Przypisy 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Założone ok. 315 p.n.e. przez króla Macedończyków Kassandra i nazwane na cześć jego żony, Tessaloniki^[1]. Od 146 p.n.e. miasto należało do państwa rzymskiego, w którym z biegiem czasu stało się jednym z najważniejszych miast. Przez miasto biegł główny szlak komunikacyjny między Rzymem i jego posiadłościami na Wschodzie (Via Egnatia). W mieście powstała jedna z pierwszych gmin chrześcijańskich, do której Święty Paweł skierował dwa ze swoich listów. Miasto było miejscem urodzenia i początkowej działalności Cyryla i Metodego w IX wieku.

Po rozłamie imperium rzymskiego miasto stało się częścią Bizancjum. W VII wieku odparło oblężenie Słowian. W 904 zostało splądrowane przez Arabów, a w 1185 przez Normanów. W latach 1204-1224 było stolicą łacińskiego Królestwa Tessaloniki, podbite przez władcę Epiru w latach 1227-1242 było stolicą efemerycznego Cesarstwa Tesaloniki. Od 1246 ponownie we władaniu cesarzy bizantyjskich (wpierw cesarzy Nicei). W 1387 zdobyte przez Turków, odzyskane przez Bizancjum w 1405, w 1423 sprzedane Wenecji. W 1430 ostatecznie zdobyte przez Turków po krwawym oblężeniu, było częścią Imperium Ottomańskiego przez następne pięć stuleci. Przekształciło się wtedy w metrolpolię znacznie przekraczającą swym przyciąganiem dzisiejsze granice państwowe. Na początku XX wieku miasto było głównym ośrodkiem działań Młodych Turków, w Salonikach urodził się Kemal Atatürk. Podczas wojen bałkańskich zdobyte przez Grecję w 1912.

W 1915 podczas I wojny światowej w mieście wylądowała armia Ententy, która następnie rozpoczęła próby natarcia przeciwko Bułgarii. Przełamanie obrony państw centralnych udało się dopiero w 1918, po latach bezowocnych walk. W 1917 miasto zniszczył pożar. Odbudowano je na nowoczesnym planie europejskim, w dużej mierze niszcząc jego historyczny wygląd.

W wyniku wymiany ludności między Grecją i Turcją po 1922 do miasta napłynęły masy greckich uchodźców z centralnej i wschodniej części obecnej Turcji. Ludność turecką przesiedlono z Salonik do Turcji, a bułgarską do Bułgarii. Niektóre przesiedlenia przybrały brutalny charakter. Według dokumentacji strony greckiej miało miejsce m.in. ludobójstwo Greków pontyjskich, w prowincji Trapezunt, identyczne z rzeziami Ormian. Do Salonik chroniła się też część greckiej, żydowskiej i ormiańskiej ludności ocalałej ze spalonej i wyrżniętej przez Turków Smyrny - zamożnego i nowoczesnego miasta na wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego.

W latach 1941-1944 miasto, dawniej nazywane przez Żydów "Drugą Jerozolimą", znalazło się pod okupacją niemiecką. Wymordowano wtedy ponad 50 tys. mieszkańców Salonik, w tym większość Żydów, wielu w Auschwitz-Birkenau w 1943.

W okresie okupacji niemieckiej Grecja (i Jugosławia) wyróżniały się potężnym ruchem oporu. W Salonikach jego bohaterem został olimpijczyk i konspirator, cicho-ciemny, Jerzy Szajnowicz-Iwanow. Traktują o nim m.in. książka i film "Agent nr 1". Największa do niedawna hala sportowa Salonik nazwana została Ivanofo. Iwanow jest bohaterem tak dla polskiego, jak i greckiego narodu.

[edytuj] Budowle

[edytuj] Biała Wieża

Po grecku: Λευκός Πύργος (Lefkos Pirgos). Wieża, ustawiona przy nabrzeżu przez ottomańskiego sułtana Sulejmana Wspaniałego (1520-1566), uważana jest powszechnie za symbol miasta. Dawniej należała do fortyfikacji otaczających Saloniki. Obecnie znajduje się w niej Muzeum Kultury Bizantyńskiej. Szczyt wieży służy za dogodny punkt widokowy na miasto. W pobliżu Białej Wieży znajduje się pomnik Aleksandra Wielkiego.

[edytuj] Łuk i Mauzoleum Galeriusza

Łuk i Mauzoleum stoją przy ulicy Dimitriosa Gounarisa. Powszechnie znane są jako "Kamara" lub w przypadku Mauzoleum - jako Rotunda. Łuk, ustawiony między 298 a 299 r. n.e. dla uczczenia zwycięstwa tetrarchy Galeriusza nad Sasanidzkimi Persami i zajęcia ich stolicy Ktezifonu w 298 roku. Łuk (obecnie zachowały się tylko jego resztki) był wykonany z czerwonego kamienia i bogato zdobiony. Mauzoleum zostało zamienione na kościół Św. Jerzego.

[edytuj] Kościół Św. Demetriusza

Kościół Aghios Demetrios (V-VII w.) jest najważniejszym kościołem miasta, a sam święty jest patronem miasta. Zabytek jest położony powyżej pozostałości po agorze i Rzymskim Forum. Posiada trzy boczne kaplice, znajduje się w nim muzeum, a także zespół podziemnych katakumb, wśród których znajduje się cela, w której więziono Św. Demetriusza.

[edytuj] Inne

Bizantyjskie obwarowania, m.in. cytadela Heptapyrgion, tureckie meczety, bizantyjskie świątynie: Panhagia Acheiropoietos (V w.), Hosios Dawid (V-VI w.), Hagia Sofia (VIII w.), Panhagia Chalkeon (XI w.), Św. Pantalejmona (XII w.), Proroka Eliasza (XIII w.), Św. Katarzyny (XIII w.), Św. Mikołaja (XIII-XIV w.), Apostołów (XIV w.). Klasztor Wlatadon (XIV w.).

[edytuj] Miasta partnerskie

• Hartford, USA
• Płowdiw, Bułgaria
• Melbourne, Australia
• Limassol, Cypr
• Lipsk, Niemcy
• Bolonia, Włochy
• Bratysława, Słowacja
• Kolonia, Niemcy
• Konstanca, Rumunia
• San Francisco, USA
• Aleksandria, Egipt
• Tel Awiw-Jafa, Izrael

[edytuj] Klimat

Miesiąc	St.	Lu.	Ma.	Kw.	Maj.	Cze.	Lip.	Sie.	Wrz.	Pa.	Lis.	Gru.
Temperatura maksymalna [°C]	9	10	13	18	23	28	31	30	26	21	14	10
Temperatura minimalna [°C]	1	2	5	7	12	16	18	18	15	11	6	2
Opady (mm)	40	38	43	35	43	30	22	20	27	45	58	50
rekordowe temperatury [°C]	20	22	25	31	36	39	42	39	36	32	27	26

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 241, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Photo Thessaloníki
• Galeria zdjęć Salonik www.kaleidoscope.pl

p • d • e Europejskie Stolice Kultury Lata 80. XX wieku Lata 90. XX wieku Lata 2000-2002 Lata 2003-2009 Lata 2010-2019 1985   Ateny 1986   Florencja 1987   Amsterdam 1988   Berlin Zachodni 1989   Paryż 1990   Glasgow 1991   Dublin 1992   Madryt 1993   Antwerpia 1994   Lizbona 1995   Luksemburg 1996   Kopenhaga 1997   Saloniki 1998   Sztokholm 1999   Weimar 2000  Reykjavík 2000  Bergen 2000  Helsinki 2000  Bruksela 2000  Praga 2000  Kraków 2000  Santiago de Compostela 2000  Awinion 2000  Bolonia 2001  Rotterdam 2001  Porto 2002  Brugia 2002  Salamanka 2003  Graz 2004  Genua 2004  Lille 2005  Cork 2006  Patras 2007  Luksemburg 2007  Sybin 2008  Liverpool 2008  Stavanger 2009  Wilno 2009  Linz 2010  Essen 2010  Pecz 2010  Stambuł 2011  Turku 2011  Tallinn 2012  Guimarães 2012  Maribor

Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga

Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta”

Dalajlama w Polsce

Dziś początek wizyty XIV Dalajlamy, duchowego i politycznego przywódcy Tybetańczyków, laureata Pokojowej Nagrody Nobla i jednego z największych żyjących autorytetów moralnych.

Człowiek, mnich, dalajlama

Dla Zachodu XIV Dalajlama Tenzjin Gjaco jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, współczesnym Gandhim, moralnym autorytetem konsekwentnie głoszącym ideę miłości, szacunku i odpowiedzialności za wszystkie żywe istoty i za całą Ziemię.

"Żeby móc tak mówić, trzeba być nieskazitelnym bohaterem"

- Żeby używać takich słów, trzeba mieć autorytet, który mają postacie pomnikowe. Trzeba być nieskazitelnym bohaterem - tak Radosław Sikorski skomentował wypowiedź prezesa PiS. Jarosław Kaczyński stwierdził dziś, że "13-letnie dziewczynki wytrzymywały tortury gestapo, a Niesiołowski sypał".

Lech Wałęsa o UE: Ja, rewolucjonista trochę tu porozrabiam

W Brukseli odbyło się dziś pierwsze spotkanie grupy refleksji w sprawie przyszłości Unii Europejskiej. Uczestniczący w nim Lech Wałęsa zapowiedział, że jako "stary rewolucjonista" będzie zadawał prowokacyjne pytania i "jeśli go nie wyrzucą, to trochę porozrabia".

Dalajlama: Uczę się polskiej determinacji i siły woli

Określenie "Polska" towarzyszy mi od dzieciństwa; kiedy tylko tu jestem uczę się polskiej determinacji i siły woli - mówił w wywiadzie dla radiowej "Jedynki" Dalajlama XIV. Jutro duchowy przywódca Tybetańczyków przyjeżdża do Polski.

Bondaryk: Otrzymałem od PTC ok. 450 tys. zł

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztof Bondaryk wydał w czwartek oświadczenie. Poinformował w nim, że wysokość uzyskanych przez niego świadczeń od spółki PTC z tytułu zakazu konkurencji, nagrody rocznej i ekwiwalentu za urlop wyniosła ok. 450 tys. zł.

Klich: Jutro decyzja w sprawie unikających poboru

- Jutro będzie wydana odpowiednia decyzja, która rozwiąże ten problem - odpowiedział minister obrony Bogdan Klich na pytanie co, w związku z zakończeniem poboru do wojska stanie się z osobami unikającymi służby wojskowej.

Radni PO chcą zmienić nazwę pl. Defilad

Skansen PRL-u w centrum Warszawy ma szansę zmienić nazwę na bardziej romantyczną. Radni Platformy Obywatelskiej chcą przemianować pl. Defilad na pl. Fryderyka Chopina. Klub PiS jest tym pomysłem zachwycony.

Zuchwały napad na bank

Dwóch mężczyzn w kominiarkach w środku dnia sterroryzowało kasjerkę banku i uciekło z pieniędzmi.