Su-11
Z Wikipedii
Su-11 (ros. Су-11) to radziecki odrzutowy myśliwiec przechwytujący z lat 60. XX wieku, skonstruowany w biurze konstrukcyjnym Suchoja. W kodzie NATO oznaczony był jako Fishpot-C. Zbudowano go 108 szuk, wszedł do służby w 1964. Oznaczenie Su-11 nosił także wcześniejszy myśliwiec z 1947, który pozostał na etapie prototypu.
Spis treści |
[edytuj] Historia powstania
[edytuj] T-3 - droga do Su-11
Konstrukcja Su-11 wywodzi się z myśliwca przechwytującego T-3 ze skrzydłami w układzie delta i silnikiem Lulki AŁ-7F, którego prototyp zbudowano w marcu 1956 i oblatano 26 maja 1956 (więcej o nim w artykule o Su-9). T-3 był wyposażony w stację radiolokacyjną Ałmaz-3 z charakterystyczną anteną w spiczastej osłonie w górnej części wlotu powietrza z przodu kadłuba samolotu oraz drugą mniejszą anteną poniżej. Samolot jednak nie uzyskał zakładanych osiągów, gdyż wzrosła masa konstrukcji, problemy stwarzał nowy niedopracowany silnik, a nieregulowany wlot powietrza nie był optymalny dla dużych prędkości. Zdecydowano mimo to wdrożyć T-3 do produkcji seryjnej (pod oznaczeniem zakładowym PT-8) i rozpoczęto produkcję jego małej serii.
Na skutek wysokich osiągów doświadczalnego samolotu T-43 - modyfikacji T-3 z mocniejszym silnikiem AŁ-7F-1 i naddźwiękowym regulowanym wlotem powietrza z centralnym stożkiem, oblatanego 10 października 1957, władze zleciły dalsze prace nad zastosowaniem w projekcie T-3 takiego silnika i wlotu powietrza, z mieszczącą się w centralnym stożku stacją radiolokacyjną. Wariant bazowy, wywodzący się wprost od T-43, tworzący wraz z aparaturą naprowadzania kompleks przechwytujący T-3-51 (późniejszy Su-9), został wyposażony w niewielkich rozmiarów stację radiolokacyjną RP-9, mieszczącą się w zastosowanym uprzednio stożku.
[edytuj] T-47 - prototyp Su-11
Jednocześnie do prac nad T-43, pod oznaczeniem T-47 prowadzono prace nad zastosowaniem stacji radiolokacyjnej o większych możliwościach, w odpowiednio powiększonym regulowanym stożku wlotu powietrza. Następstwem tego była konieczność powiększenia średnicy wlotu powietrza i całej nosowej części kadłuba. Pierwszy prototyp T-47 przebudowano z drugiego seryjnego T-3 (PT-8) i oblatano 6 stycznia 1958. Samolot ten nie przenosił pocisków kierowanych, lecz był uzbrojony w działka 30 mm, miał ponadto stację radiolokacyjną Ałmaz z dwoma antenami pod wspólnym stożkiem. Jednocześnie zlecono budowę pierwszych 10 samolotów w tym wariancie. Priorytet jednak następnie przyznano uzbrojonemu w 2 pociski kierowane powietrze-powietrze K-7 lub K-6 drugiemu prototypowi PT-8-4, przebudowanemu z pierwszego seryjnego T-3. Oblatany został 21 lutego 1958 (pilot Władimir Iliuszyn). Zachowano w nim także działka. W czerwcu 1958 jednak przerwano prace nad uzbrojeniem T-3 w działka, pociski K-7 i stację Ałmaz jako nieperspektywiczne.
[edytuj] Su-11
Zamiast prac nad zastosowaniem radaru Ałmaz i pocisków K-7 postanowiono zaadaptować do płatowca T-47 system uzbrojenia z myśliwca Jak-27P – stację radiolokacyjną Orieł i pociski K-8M. Samolot w takiej konfiguracji, wraz z półautomatycznym systemem naprowadzania z ziemi, miał tworzyć cały kompleks przechwytujący T-3-8M. Ponieważ w sierpniu 1958 prototyp PT-8-4 został zniszczony przy awaryjnym lądowaniu, pierwszym prototypem w nowej konfiguracji został T-47-3 (przebudowany z przedseryjnego T-3 - PT-7). W 1959 i 1960 dołączyły do niego cztery kolejne, przebudowane z pierwszych seryjnych T-47. W toku prób powiększono zbiorniki paliwa i w celu skompensowania pogorszenia własności lotnych przez większą część nosową, zastosowano mocniejszy silnik Liulki AŁ-7F-2.
Od listopada 1959 do 8 czerwca 1961 prowadzono badania państwowe prototypów. Podczas badań państwowych wykonano aż 475 lotów. 9 lipca 1961 prototyp T-47-8 zaprezentowano na paradzie lotniczej w Tuszynie (wraz z grupą Su-9). Po próbach, kompleks przechwytujący T-3-8M został 5 lutego 1962 przyjęty na uzbrojenie, przy czym samolot otrzymał oficjalne oznaczenie Su-11, stacja radiolokacyjna Orieł: RP-11, pociski: R-8M, a cały kompleks Su-11-8M.
Produkcję Su-11 rozpoczęto w zakładzie nr 153 w Nowosybirsku w 1962, w miejsce Su-9 – pierwszy samolot seryjny oblatano w lipcu 1962. Jednakże, 31 października 1962 samolot ten uległ katastrofie przy awaryjnym lądowaniu na skutek awarii silnika, przy czym zginął pilot. Katastrofa ta (jak również wysoka awaryjność pokrewnego Su-9) wywarła decydujący wpływ na dalsze losy samolotu, gdyż zdecydowano zmniejszyć zamówienie i skoncentrować się na rozwoju dwusilnikowych myśliwców przechwytujących, z bezpieczniejszym systemem napędowym. Efektem tego było wdrożenie do produkcji w zakładzie nr 153 konkurencyjnego Jak-28P i powstanie Su-15. Do zakończenia produkcji w 1965 zbudowano jedynie 108 Su-11[1].
[edytuj] Użycie
Pierwsze Su-11 trafiły do 393 pułku myśliwskiego pod Astrachaniem w lecie 1964 w miejsce Su-9. Pozostałe weszły do służby w 1965, zastępując Su-9 także w pułkach moskiewskiego okręgu: 790 w Chotiłowie i 191 w Jefremowie. Na skutek zebranych już doświadczeń z produkcją i eksploatacją zbliżonego Su-9, konstrukcja Su-11 została w większym stopniu dopracowana i jego awaryjność była od początku znacznie mniejsza.
Su-11 miał podobne dobre charakterystyki lotne, jak Su-9, miał też jego wady, jak trudne lądowanie, nieco mniejsza była prędkość maksymalna i pułap. Taktyka wykorzystania samolotów była podobna – w zasadzie służyły do zwalczania bombowców i pocisków skrzydlatych na średnich i dużych wysokościach, z tylnej półsfery, lecz pociski rakietowe R-8M dawały większe możliwości, niż w Su-9, w tym ataku celów lecących wyżej. Bardziej efektywne było też ich naprowadzanie.
Podobnie jak Su-9, samolot mógł być naprowadzany z ziemi według komend systemu Wozduch-1, za pomocą aparatury pokładowej Łazur (ARŁ-S).
Z samolotem Su-11 są związane takie ciekawostki, jak omyłkowe zestrzelenie w latach 70. podczas ćwiczeń samolotu Su-9 (pilot zdołał się katapultować). Nie jest znane ewentualne użycie bojowe. Su-11 wycofano z jednostek do lat 80.
[edytuj] Opis konstrukcji
Jednomiejscowy średniopłat o konstrukcji całkowicie metalowej, w układzie klasycznym płatowca. Kadłub o konstrukcji półskorupowej i przekroju okrągłym (średnica środkowej części 1550 mm, największa - ogonowej do 1634 mm). Skrzydła trójkątne (delta) o skosie 60° i wznosie ujemnym 2°, dwudźwigarowe. Usterzenie klasyczne, skośne, stery wysokości płytowe. Z przodu kadłub wlot powietrza do silnika z centralnym regulowanym stożkiem, rozdzielający się pionową przegrodą na dwa kanały wzdłuż burt. Kabina pilota hermetyzowana, w przedniej części kadłuba, zakryta oszkloną osłoną, składającą się ze stałego wiatrochronu z płaską przednią szybą pancerną i otwieranej wypukłej osłony nad pilotem. Kabina wyposażona w fotel wyrzucany KS-3 (minimalna wysokość 30 m, prędkość do 1100 km/h). Silnik odrzutowy w środkowej i tylnej części kadłuba. W ogonowej części kadłuba hamulce aerodynamiczne w formie 4 odchylanych klap. Podwozie samolotu trójkołowe, z pojedynczymi kołami, przednie chowane do kadłuba w kierunku do przodu, główne chowane do skrzydeł w kierunku kadłuba. W ogonowej części spadochron hamujący.
Wyposażenie (główne): stacja radiolokacyjna RP-11 Orieł, radiostacja RSIU-5, radiokompas ARK-5, radiolinia Łazur (ARŁ-S), system identyfikacji swój-obcy SRZO-2M.
Napęd: silnik turboodrzutowy ze sprężarką osiową i dopalaczem AŁ-7F-2 o ciągu 6800 kg (10 100 kg z dopalaniem). Paliwo w zbiornikach w kadłubie i skrzydłach o pojemności łącznie 4195 l (na wczesnych samolotach 3060 l), ponadto samolot przenosił dwa podwieszane zbiorniki pod kadłubem o pojemności po 600 l (inne dane: 720 l).
Uzbrojenie: stałego brak, 2 belki pod skrzydłami do podwieszenia kierowanych pocisków powietrze-powietrze średniego zasięgu R-8M (typowy zestaw: 1 x R-8MR samonaprowadzany półaktywnie radiolokacyjnie i 1 x R-8MT samonaprowadzany termicznie). Modernizowane samoloty od lat 70. mogły przenosić pojemnik z działkiem 23 mm GSz-23Ł zamiast zbiorników podwieszanych.
[edytuj] Dane lotno-taktyczne
- wymiary:
- długość: 18,23 m
- rozpiętość: 8,54 m
- wysokość: 4,70 m
- powierzchnia nośna: 26,2 m²
- masy:
- masa własna: 8562 kg
- masa normalna startowa: 12 674 kg
- masa maksymalna startowa: 13 990 kg
- prędkość maksymalna: 2340 km/h (>2 Ma)
- prędkość wznoszenia: ? m/s
- pułap praktyczny: 18 000 m
- zasięg: 1350 km (1800 ze zbiornikami podwieszanymi)
[edytuj] Źródła
Przypisy
- ↑ Większość publikacji podaje 108 samolotów, natomiast na stronie internetowej zakładu producenta NAPO podana jest liczba 72 wyprodukowanych samolotów http://www.napo.ru/index.html-id=23.htm
[edytuj] Zobacz też
Pokrewne konstrukcje:
Porównywalne samoloty:
Ciąg oznaczeń::
|
Samoloty szkolno-treningowe
|
|
|
Prototypy i konstrukcje doświadczalne
|
|
| Nowy Targ: wybuch gazu, jedna osoba nie żyje |
Jedna osoba zginęła, dwie ugrzęzły w gruzach budynku, a trzy są poszukiwane. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane. |
| Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta |
Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów. |
| Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej |
Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach. |
| Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony |
Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony. |
| Dalajlama: zawsze zazdrościłem Wałęsie wąsów |
Rozpoczęło się spotkanie noblistów z 600 młodymi ludźmi z całego kraju. Uczestniczą w nim Lech Wałęsa, Shirn Ebadi (irańska obrończyni praw kobiet), prezydent RPA Frederik de Klerk oraz Dalajlama XIV, który dziennikarzy poinformował, że Wałęsie zazdrości... wąsów,. Wałęsa uważa, że przyznanie mu 25 lat temu Pokojowej Nagrody Nobla było zachętą dla ruchu "Solidarność" do dalszego działania. |
| Wizyta prezydenta w Azji skrócona, odwołano przyjęcie |
Lech Kaczyński wróci do Polski wcześniej niż początkowo planowano. Polski prezydent miał wydać w sobotę przyjęcie w hotelu w Seulu. Jednak impreza została odwołana i w sobotę przed północą polska delegacja będzie już w kraju. |
| Sejm przeciw odwołaniu Komorowskiego |
Sejm odrzucił wniosek PiS-u o odwołanie Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu. Komorowski powiedział chwilę potem, że choć Sejm nie poparł PiS-u, to wniosek, debata i głosowanie to dla niego cenne doświadczenie: - Nauczyło mnie to, że trzeba miarkować także to, co chce się wyrazić językiem ironii - stwierdził. - Dziękuję wszystkim - zakończył. |
| A co mnie jakiś barman na Cyprze obchodzi? |
Tymi słowami Jacek Kurski skomentował doniesienia Polaka, pracującego w hotelu na Cyprze, o pijanych dwóch posłach PiS, którzy zniszczyli hotelowe wózki golfowe. Kurski zapewnił też o swoim poparciu dla kolegów i porównał całą sprawę do swojego niedawnego drogowego wybryku, czyli "rzekomej afery, która podnieciła tabloidy". |
| Lądowanie z turbulencjami: Lech Kaczyński przybył do Seulu |
Prezydent RP Lech Kaczyński przybył około godz. 5.50 rano czasu polskiego do Seulu. Wizyta w Korei Południowej ma charakter oficjalny i kończy trwającą od niedzieli podróż prezydenta po Azji. |
| Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga |
Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta” |
