Su-25

Z Wikipedii

Su-25
Su-25K lotnictwa Czechosłowacji
Dane podstawowe
Państwo	ZSRR
Typ	samolot szturmowy
Konstrukcja	metalowa, półskorupowa
Załoga	1 pilot
Historia
Data oblotu	22 luty 1975
Lata produkcji	1980 - 1992
Dane techniczne
Napęd	2 silniki turboodrzutowe R-95Sz bez dopalania, o ciągu 40,2 kN (4 100 kG) każdy
Wymiary
Rozpiętość	14,36 m
Długość	15,53 m
Wysokość	4,80 m
Powierzchnia nośna	30,10 m²
Masa
Własna	9500 kg
Startowa	14 530 kg
Uzbrojenia	4340 kg
Zapas paliwa	3000 kg
Osiągi
Prędkość maksymalna	950 km/h
Pułap	7000 m
Zasięg	510 km, z dodatkowymi zbiornikami 1850 km
Promień działania	675 km
Rozbieg	600
Dobieg	600
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 działko GSz-30-2 kal. 30 mm; uzbrojenie podwieszane na 10 węzłach pod skrzydłami
Użytkownicy
ZSRR/Rosja, Afganistan, Białoruś, Bułgaria, Czechy, Gruzja, Irak, Iran, Ukraina
Rzuty
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Su-25 (w kodzie NATO Frogfoot) - radziecki dwusilnikowy samolot szturmowy, silnie opancerzony i uzbrojony, opracowany w biurze konstrukcyjnym P.Suchoja

Spis treści 1 Historia 2 Opis konstrukcji 3 Uzbrojenie 4 Zastosowanie bojowe 5 Bibliografia

[edytuj] Historia

Pod koniec lat 60. w ZSRR zrodziła się potrzeba posiadania samolotu bezpośredniego wsparcia pola walki. Przyczyną tego było sformułowanie w 1967 przez NATO doktryny "elastycznego reagowania", zakładającej głównie prowadzenie działań konwencjonalnych bez użycia broni jądrowej. Radzieckie samoloty nie były w stanie skutecznie wspierać wojsk lądowych na polu walki, więc zaistniała potrzeba opracowania wyspecjalizowanego samolotu.

W biurze konstrukcyjnym P.Suchoja, na własną rękę rozpoczęto prace nad odpowiednią maszyną. Efektem tego był projekt dwusilnikowego poddźwiękowego samolotu nazwanego T-8. Jednak wojsko nie było nim zainteresowane z uwagi na małą prędkość maksymalną. Suchoj trafnie argumentował, że samolot szturmowy nie musi osiągać dużej szybkości. Mimo braku zamówienia ze strony wojska postanowiono jednak zbudować samolot nazwany Su-25.

Pierwszy prototyp oznaczony T8-1 oblatał 22 lutego 1975 roku pilot doświadczalny Władimir Iljuszyn. Pierwszą zmianą było zastąpienie słabych silników RD-9 mocniejszymi R-95Sz. Nowe silniki zamontowano na drugim prototypie nazwanym T8-2D. W wyniku prób zmodyfikowano również skrzydła samolotu. 26 kwietnia 1978 roku rozpoczęto oficjalnie próby państwowe.

W grudniu 1979 Armia Radziecka wkroczyła do Afganistanu. W wyniku tego postanowiono przeprowadzić tam część prób Su-25 ("operacja Romb"). Samolot w działaniach w Afganistanie sprawdził się bardzo dobrze, w związku z czym wojsko zmieniło zdanie i wyraziło nim zainteresowanie. Próby państwowe zakończono 30 grudnia 1980 ale do uzbrojenia Su-25 został oficjalnie przyjęty dopiero w 1987 roku.

Produkcję seryjną rozpoczęto w 1980 roku w zakładzie w Tbilisi. Pierwsza jednostka otrzymała samoloty w kwietniu 1981 roku. W toku produkcji, na podstawie doświadczeń z wojny afgańskiej, sukcesywnie usuwano wszelkie pojawiające się niedoskonałości Su-25. W wyniku czego powstał samolot niezwykle efektywny w walce, a jednocześnie odporny na zestrzelenie.

W ciągu 8 lat działań w Afganistanie na Su-25 wykonano około 60 000 lotów, tracąc 23 maszyny. Jedna strata przypadała średnio na 80-90 uszkodzeń bojowych, podczas gdy Su-17 tracono w wyniku 15-20 uszkodzeń. Były przypadki, że samoloty wracały do bazy ze 150 przestrzelinami.

Głównym zagrożeniem dla Su-25 w Afganistanie były przenośne przeciwlotnicze zestawy rakietowe, a w szczególności Stinger, dlatego też od 1987 roku zaczęto produkować samoloty z nowymi silnikami R-195, charakteryzującymi się trzykrotnie mniejszą emisją ciepła w porównaniu do R-95Sz.

Powstała też wersja Su-25BM, przeznaczona do holowania celów powietrznych, jednak w jednostkach używano jej tak jak zwykłe samoloty szturmowe.

Przez długi czas Su-25 nie miał swojej wersji szkolnej, a szkolenie pilotów realizowano na L-39 Albatros. Dopiero 6 sierpnia 1985 roku oblatano pierwszy prototyp dwumiejscowej wersji szkolno-bojowej Su-25UB oznaczony T-8UB-1. Produkcję rozpoczęto w 1987 roku w zakładzie w Ułan-Ude. Su-25UB ma takie same możliwości bojowe jak wersja jednomiejscowa.

Na bazie Su-25UB opracowano samolot pokładowy Su-25UTG, przystosowany do operowania z pokładu lotniskowców proj. 1143.5

Su-25K oraz Su-25UBK to oznaczenia wersji eksportowych samolotu. Pierwszym zagranicznym odbiorcą Su-25 była w kwietniu 1984 roku Czechosłowacja. Sprzedano je także do Bułgarii, Afganistanu oraz Iraku. Część irackich maszyn w trakcie Pustynnej Burzy uciekła do Iranu, gdzie już pozostały.

Podstawową wadą Su-25 była niska skuteczność w zwalczaniu niewielkich i manewrowych celów takich jak czołgi. W Afganistanie nie miało to dużego znaczenia ale na europejskim Teatrze Działań Wojennych czołgi i bojowe wozy piechoty były podstawowym celem dla samolotu szturmowego. Dlatego też postanowiono samolot zmodernizować, tworząc wersję Su-25T wyposażoną w system obserwacyjno-celowniczy Szkwał oraz rakiety przeciwpancerne Wichr.

Pierwszy prototyp nowej wersji nazwany T8M-1 oblatano 17 sierpnia 1984 roku. Samolot Su-25T oparto o konstrukcje Su-25UB, instalując w miejscu drugiej kabiny zbiornik paliwa. Ze względu na zwiększoną ilość wyposażenia działko zamontowano na zewnątrz kadłuba.

Dla Su-25T opracowano nowe silniki R-195 o ciągu 44,1 kN (4 500 kG), charakteryzujące się mniejszą emisją ciepła. Do działań w nocy na samolocie podwieszano stacje termowizyjną Merkurij.

Mimo że efektywność użycia nowego samolotu znacznie się zwiększyła, postanowiono go dalej modernizować, tworząc wersję Su-25TM (oznaczenie biura konstrukcyjnego T-8TM). Wyposażono ją w podwieszaną stację radiolokacyjną Kinżał oraz termowizor Chod w miejsce Merkurija

Próbną serię 8 sztuk Su-25T/TM (oznaczane również jako Su-39) wyprodukowano w latach 1990 - 1991, jednak z uwagi na rozpad ZSRR dalsze prace wstrzymano.

[edytuj] Opis konstrukcji

Su-25 to jednomiejscowy dwusilnikowy górnopłat, przeznaczony do bezpośredniego wsparcia pola walki.

Zespół napędowy tworzą dwa jednoprzepływowe, dwuwałowe silniki turboodrzutowe bez dopalania R-95Sz (wersja silnika R-13-300) o ciągu 40,2 kN (4 100 kG) każdy. Silniki znajdują się w gondolach przylegających do boków kadłuba.

Kadłub ma konstrukcję półskorupową, technologicznie podzieloną na trzy części. W części przedniej znajduje się opancerzona kabina pilota (z fotelem wyrzucanym K-36L), a pod nią przedział działka. Za kabiną jest wyposażenie radioelektroniczne. W części środkowej kadłuba są zbiorniki paliwa, komory podwozia głównego oraz po bokach gondole silników. Do końcowej części kadłuba przymocowane jest klasyczne usterzenie: statecznik pionowy ze sterem kierunku oraz stateczniki poziome ze sterami wysokości.

Skrzydła mają kształt prosty - o ujemnym wzniosie, znacznym wydłużeniu i niewielkim skosie (19°54') krawędzi natarcia. Każde wyposażone jest w dwusekcyjne dwuszczelinowe klapy tylne oraz pięciosekcyjne klapy przednie a także klasyczne lotki. Na końcach skrzydeł zamontowane są krokodylowe hamulce aerodynamiczne.

Podwozie trójpodporowe, chowane w locie. Koła pojedyncze, niskociśnieniowe umożliwiające operowanie z lotnisk gruntowych.

Wyposażenie składa się z systemu nawigacyjnego KN-23 (system bliskiej nawigacji i lądowania przyrządowego RSBN-6S, radiowysokościomierz A-031, dopplerowski miernik prędkości DISS-7, radiokompas ARK-15M), stacji ostrzegawczej SPO-15Ł Bierioza, radiostacji R-862. W skład systemu samoobrony wchodzi 8 wyrzutni ( pierwsze serie 4 wyrzutnie) ASO-2 po 32 naboje kal. 26 mm każda oraz wbudowanej stacji zakłóceń aktywnych SPS-141MWG. System sterownia uzbrojeniem tworzą celownik strzelecko-bombardierski ASP-17BC-8 oraz dalmierz laserowy/podświetlacz celów Klon-PS

[edytuj] Uzbrojenie

• Dwulufowe działko GSz-30-2 kal. 30 mm o szybkostrzelności 3000 pocisków na minutę z zapasem 250 nabojów.
• Podwieszane na 10 węzłach pod skrzydłami uzbrojenie o łącznej masie 4 340 kg, w skład którego wchodzą bomby o masie do 500 kg ( max. 8 szt), niekierowane pociski rakietowe kalibru od 57 do 370 mm, kierowane pociski rakietowe naprowadzane laserowo Ch-25ML i Ch-29L, zasobniki strzeleckie SPPU-22-01 i UPK-23-250, zasobniki bombowe KMGU-2. Do samoobrony służą dwa pociski "powietrze-powietrze" R-60M.

[edytuj] Zastosowanie bojowe

Użyte zostały przez Rosjan w czasie Wojny w Osetii Południowej, gdzie 3 sztuki zostały zestrzelone przez obrone przeciwlotniczą w okolicach Gruzińskiego miasta Gori.^[1]

[edytuj] Bibliografia

• Piotr Butowski, Su-25, Monografie Lotnicze

Nowy Targ: wybuch gazu: jedna osoba nie żyje

Jedna osoba zginęła, dwie ugrzęzły w gruzach budynku, a trzy są poszukiwane. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.

Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej

Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach.

Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony

Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony.

Dalajlama: zawsze zazdrościłem Wałęsie wąsów

Rozpoczęło się spotkanie noblistów z 600 młodymi ludźmi z całego kraju. Uczestniczą w nim Lech Wałęsa, Shirn Ebadi (irańska obrończyni praw kobiet), prezydent RPA Frederik de Klerk oraz Dalajlama XIV, który dziennikarzy poinformował, że Wałęsie zazdrości... wąsów,. Wałęsa uważa, że przyznanie mu 25 lat temu Pokojowej Nagrody Nobla było zachętą dla ruchu "Solidarność" do dalszego działania.

Wizyta prezydenta w Azji skrócona, odwołano przyjęcie

Lech Kaczyński wróci do Polski wcześniej niż początkowo planowano. Polski prezydent miał wydać w sobotę przyjęcie w hotelu w Seulu. Jednak impreza została odwołana i w sobotę przed północą polska delegacja będzie już w kraju.

Sejm przeciw odwołaniu Komorowskiego

Sejm odrzucił wniosek PiS-u o odwołanie Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu. Komorowski powiedział chwilę potem, że choć Sejm nie poparł PiS-u, to wniosek, debata i głosowanie to dla niego cenne doświadczenie: - Nauczyło mnie to, że trzeba miarkować także to, co chce się wyrazić językiem ironii - stwierdził. - Dziękuję wszystkim - zakończył.

A co mnie jakiś barman na Cyprze obchodzi?

Tymi słowami Jacek Kurski skomentował doniesienia Polaka, pracującego w hotelu na Cyprze, o pijanych dwóch posłach PiS, którzy zniszczyli hotelowe wózki golfowe. Kurski zapewnił też o swoim poparciu dla kolegów i porównał całą sprawę do swojego niedawnego drogowego wybryku, czyli "rzekomej afery, która podnieciła tabloidy".

Lądowanie z turbulencjami: Lech Kaczyński przybył do Seulu

Prezydent RP Lech Kaczyński przybył około godz. 5.50 rano czasu polskiego do Seulu. Wizyta w Korei Południowej ma charakter oficjalny i kończy trwającą od niedzieli podróż prezydenta po Azji.

Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga

Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta”