Suazi
Z Wikipedii
| Umbuso weSwatini Kingdom of Swaziland Królestwo Suazi |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (suazi) Siyinqaba (Jesteśmy twierdzą) |
|||||
| Hymn: Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | suazi, angielski | ||||
| Stolica | Mbabane 1 | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna | ||||
| Głowa państwa | król Mswati III | ||||
| Szef rządu | premier Barnabas Sibusiso Dlamini | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
153. na świecie 17 363 km² 0,9% |
||||
| Liczba ludności (2005) • całkowita • gęstość zaludnienia |
154. na świecie 1 138 227 65,5 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | lilangeni (SZL) | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii 6 września 1968 |
||||
| Religia dominująca | protestantyzm | ||||
| Strefa czasowa | UTC +2 | ||||
| Kod ISO 3166 | SZ | ||||
| Domena internetowa | .sz | ||||
| Kod samochodowy | SD | ||||
| Kod telefoniczny | +268 | ||||
 |
|||||
| 1 Siedziba parlamentu i króla to Lobamba | |||||
Suazi (Ngwane, Swaziland, Królestwo Suazi - Umbuso we Swatini, Kingdom of Swaziland) – niewielkie państwo w południowej Afryce (jedno z najmniejszych na kontynencie), usytuowane na wschodnich stokach Gór Smoczych. Graniczy z Mozambikiem i Republiką Południowej Afryki. Nazwa kraju pochodzi od plemienia Suazi z grupy Bantu, które zamieszkuje te tereny.
Spis treści |
[edytuj] Ustrój polityczny
Suazi to monarchia konstytucyjna. Kraj wchodzi w skład Wspólnoty Narodów. Obecna konstytucja została przyjęta 13 października 1978 r., nowelizowana w 1992 r. Głową państwa jest król. Władza wykonawcza należy do rządu z premierem na czele. Wybiera go monarcha. Władza ustawodawcza należy do Izby Zgromadzeń i Senatu. Izba składa się z 65 członków (10 wybiera król, 55 jest wybieranych w wyborach powszechnych), a Senat z 30 (20 wybiera król a 10 Izba Zgromadzeń). Członkowie do parlamentu są wybierani na 5-letnią kadencję. Obecnym królem Suazi jest Mswati III (od 25 kwietnia 1986 r.). Premier Suazi to Barnabas Sibusiso Dlamini (od 16 października 2008 r.). Od 1973 roku obowiązuje zakaz działalności partii politycznych. Istnieje tylko jedna partia polityczna - Narodowy Ruch Imbokodvo (INM). Działa również nielegalny opozycyjny Zjednoczony Ludowy Ruch Demokratyczny (PUDM). Założony został w 1989 r.
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Suazi.Suazi jest podzielone na 4 dystrykty:
[edytuj] Geografia
Suazi oferuje dużą różnorodność krajobrazów, od gór wzdłuż granicy z Mozambikiem, przez sawanny na wschodzie, po lasy deszczowe na północnym-zachodzie. Główną rzeką płynącą przez ten kraj jest Lusutfu. Stolica państwa, Mbabane, jest drugim co do wielkości miastem Suazi. Inne większe ośrodki to Manzini, Lobamba i Siteki. Klimat jest zwrotnikowy, wilgotny. Wyraźnie widoczna jest pora deszczowa. Trwa ona od września do października i od marca do kwietnia.
[edytuj] Historia
Na tereny obecnego Suazi prawdopodobnie w I tysiącleciu p.n.e. przybyli Buszmeni. Zostali oni wyparci przez ludy Bantu w VII wieku n.e. W XVI w. powstało tu plemienne państwo ludu Suazi. Kraj toczył zacięte walki o niepodległość z Burami, a następnie ludy walczyły z coraz większą intensywnością z Brytyjczykami.
W 1894 r. ten obszar stał się protektoratem Burskiej Republiki Południowoafrykańskiej. W 1903 doszło do aneksji republik burskich, w tym Suazi, przez Wielką Brytanię. Pomimo tego mieszkańcy Suazi pragnęli walczyć o swoje państwo. W 1929 r. powstała pierwsza suazyjska organizacja polityczna - Postępowe Stowarzyszenie Suazi (SPA). Jej głównym celem było wyzwolenie kraju spod obcej okupacji. Do roku 1960 organizację w swych działaniach wspomagała organizacje Postępowa Partia Suazi (SPP). Wynikiem tego było w 1963 r. uchwalenie konstytucji a rok później odbyły się pierwsze wybory parlamentarne. W 1967 r. Suazi otrzymało szeroką autonomię i wewnętrzny samorząd. Rok później Suazi otrzymało pełną niepodległość w ramach brytyjskiej wspólnoty narodów z królem Sobhuzą II na czele państwa. Jednak nie trwało to długo.
W 1973 roku Król zawiesił konstytucję, działalność partii politycznych, rozwiązał parlament i wprowadził rządy absolutne. W 1978 r. wprowadzono konstytucję ustanawiającą monarchię absolutną.
Sobhuza II zmarł w 1982 r. i rządy w kraju objęła królowa Dzeliwe. Z tego powodu w rodzinie królewskiej wybuchły walki. Sytuacja ustabilizowała się, kiedy w 1986 r. królem został Mswati III. Od 1989 r. prowadzi się proces demokratyzacji. W 1992 r. król zdecydował się na zmiany w konstytucji. Zmieniono system wyborczy. Jednak szybko wrócono do rządów za pomocą dekretów. Rok później odbyły się pierwsze od 1973 wybory wielopartyjne. W 2001 r. powołano zespół mający stworzyć nową konstytucję. Jednak do dnia dzisiejszego komisja nie przyniosła rezultatów. Dwa lata później odbyły się kolejne wybory. Wygrała partia Narodowy Ruch Imbokodvo. W 2005 roku Sąd Najwyższy uznał istnienie partii za nielegalne.
[edytuj] Gospodarka
PKB na jednego mieszkańca Suazi w 2003 roku wyniosło: 1765 $ Struktura PKB kształtowała się następująco:
-Rolnictwo: 16%
-Przemysł: 43%
-Usługi: 41%
Bezrobocie w 1999 wynosiło aż 40%. Główne towary eksportowe kraju to: cukier, mięso, drewno, azbest, diamenty, węgiel kamienny. A towary importowane to: środki transportu, maszyny, żywność, produkty ropy naftowej, chemikalia.
[edytuj] Demografia
| (2005) | |
| Liczba ludności | 1 173 900 |
| Ludność według wieku | |
| 0 - 14 lat | 40,6% |
| 15 - 64 lat | 55,6% |
| ponad 64 lata | 3,8% |
| Wiek (mediana) | |
| W całej populacji | 18,72 lat |
| Mężczyzn | 18,53 lat |
| Kobiet | 18,96 lat |
| Przyrost naturalny | 0,25% |
| Współczynnik urodzeń | 27,72 urodzin/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów | 25,26 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji | 0 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność według płci | |
| przy narodzeniu | 1,03 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat | 1,02 mężczyzn/kobiet |
| 15 - 64 lat | 1,01 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat | 0,77 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność noworodków | |
| W całej populacji | 69,27 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci męskiej | 72,51 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci żeńskiej | 65,94 śmiertelnych/1000 żywych |
| Oczekiwana długość życia | |
| W całej populacji | 33,22 lat |
| Mężczyzn | 32,49 lat |
| Kobiet | 33,98 lat |
| Rozrodczość | 3,7 urodzin/kobietę |
[edytuj] Polacy w Suazi
Wincenty Jordan Rozwadowski (1916 - 1975) pseudonim wojenny "Pascal" - członek polskiego wywiadu we Francji (1940 - 1945) oraz SDP - Demokratycznej Partii Suazi, w 1968 r. jako jedyny "biały" przedstawiciel Suazi uczestniczył w londyńskich rozmowach politycznych poprzedzających nadanie krajowi niepodległości. Zmarł w Mbabane w 1975r. Po wojnie w Suazi przez pewien czas wraz z żoną mieszkał Tadeusz Kotz polski lotnik oraz as myśliwski II wojny światowej.
Algieria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Czad · Demokratyczna Republika Konga · Dżibuti · Egipt · Erytrea · Etiopia · Gabon · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kenia · Komory · Kongo · Lesotho · Liberia · Libia · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauretania · Mauritius · Mozambik · Namibia · Niger · Nigeria · Republika Południowej Afryki · Republika Środkowoafrykańska · Republika Zielonego Przylądka · Rwanda · Sahara Zachodnia · Senegal · Seszele · Sierra Leone · Somalia · Suazi · Sudan · Tanzania · Togo · Tunezja · Uganda · Wybrzeże Kości Słoniowej · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca · Zambia · Zimbabwe
Angola · Botswana · Demokratyczna Republika Konga · Lesotho · Madagaskar · Malawi · Mauritius · Mozambik · Namibia · Republika Południowej Afryki · Seszele · Suazi · Tanzania · Zambia · Zimbabwe
|
|||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Politycy o wizycie prezydenta w Azji: była potrzebna |
Oceny efektów azjatyckiej wyprawy prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podzielone. Grzegorz Dolniak z PO uważa, że zabrakło konkretów, odmiennego zdania jest Mariusz Kamiński z PiS, który uważa, że prezydenckie wojaże zaprocentują w przyszłości. Takie wizyty są po prostu potrzebne - podsumowuje poseł Lewicy, Tadeusz Iwiński. |
| Nowy Targ: wybuch gazu, jedna osoba nie żyje |
Jedna osoba zginęła, dwie ugrzęzły w gruzach budynku, a trzy są poszukiwane. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane. |
| Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta |
Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów. |
| Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej |
Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach. |
| Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony |
Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony. |
| Dalajlama: zawsze zazdrościłem Wałęsie wąsów |
Rozpoczęło się spotkanie noblistów z 600 młodymi ludźmi z całego kraju. Uczestniczą w nim Lech Wałęsa, Shirn Ebadi (irańska obrończyni praw kobiet), prezydent RPA Frederik de Klerk oraz Dalajlama XIV, który dziennikarzy poinformował, że Wałęsie zazdrości... wąsów,. Wałęsa uważa, że przyznanie mu 25 lat temu Pokojowej Nagrody Nobla było zachętą dla ruchu "Solidarność" do dalszego działania. |
| Wizyta prezydenta w Azji skrócona, odwołano przyjęcie |
Lech Kaczyński wróci do Polski wcześniej niż początkowo planowano. Polski prezydent miał wydać w sobotę przyjęcie w hotelu w Seulu. Jednak impreza została odwołana i w sobotę przed północą polska delegacja będzie już w kraju. |
| Sejm przeciw odwołaniu Komorowskiego |
Sejm odrzucił wniosek PiS-u o odwołanie Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu. Komorowski powiedział chwilę potem, że choć Sejm nie poparł PiS-u, to wniosek, debata i głosowanie to dla niego cenne doświadczenie: - Nauczyło mnie to, że trzeba miarkować także to, co chce się wyrazić językiem ironii - stwierdził. - Dziękuję wszystkim - zakończył. |
| A co mnie jakiś barman na Cyprze obchodzi? |
Tymi słowami Jacek Kurski skomentował doniesienia Polaka, pracującego w hotelu na Cyprze, o pijanych dwóch posłach PiS, którzy zniszczyli hotelowe wózki golfowe. Kurski zapewnił też o swoim poparciu dla kolegów i porównał całą sprawę do swojego niedawnego drogowego wybryku, czyli "rzekomej afery, która podnieciła tabloidy". |
| Lądowanie z turbulencjami: Lech Kaczyński przybył do Seulu |
Prezydent RP Lech Kaczyński przybył około godz. 5.50 rano czasu polskiego do Seulu. Wizyta w Korei Południowej ma charakter oficjalny i kończy trwającą od niedzieli podróż prezydenta po Azji. |
