Surinam
Z Wikipedii
Surinam (hol. Suriname, Republika Surinamu – Republiek Suriname) – państwo w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, położone nad Oceanem Atlantyckim. Do 25 listopada 1975 kolonia holenderska pod nazwą Gujana Holenderska.
| Republiek Suriname | |||||
|
|||||
| Dewiza: (łac.) Justitia – Pietas – Fides | |||||
| Hymn: God zij met ons Suriname (Bóg jest z naszym Surinamem) |
|||||
 |
|||||
| Język urzędowy | niderlandzki | ||||
| Stolica | Paramaribo | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Ronald Venetiaan | ||||
| Szef rządu | prezydent Ronald Venetiaan | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
90. na świecie 163 270 km² 1,1% |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
169. na świecie 475 996▲ 2,9 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | dolar surinamski (SRD) | ||||
| Niepodległość | od Holandii 25 listopada 1975 |
||||
| Strefa czasowa | UTC -3 | ||||
| Kod ISO 3166 | SR | ||||
| Domena internetowa | .sr | ||||
| Kod samochodowy | SME | ||||
| Kod telefoniczny | +597 | ||||
 |
|||||
| 1 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (en) | |||||
Spis treści |
[edytuj] Geografia
- Długość granic: 1707 km
- lądowa
- Brazylia 597 km
- Gujana Francuska 510 km
- Gujana 600 km
- morska 386 km
- Najwyższy punkt: Juliana Top 1280 (wg innych źródeł 1230) m n.p.m.
- Najniższy punkt: miejsce na równinie przybrzeżnej 2 m p.p.m.
- Najdłuższe rzeki: Courantyne, Maroni, Surinam, Saramacca, Litani i Tapanahoni.
[edytuj] Historia
Tereny dzisiejszego Surinamu (znanego także pod nazwą Gujany Holenderskiej) były zasiedlane przez Holendrów już w końcu XVI w., co skutkowało licznymi konfliktami z angielskimi i francuskimi kolonizatorami. W 1667 w traktacie pokojowym kończącym II wojnę angielsko-holenderską Surinam został uznany za posiadłość holenderską. Od 1814 kolonia. W 1954 terytorium to stało się pełnoprawną częścią Niderlandów, na prawach autonomii i z własną administracją. Niepodległość Surinam uzyskał w 1975. Wszyscy mieszkańcy nowego państwa zachowali holenderskie obywatelstwo i w najbliższych latach jedna trzecia z nich wyjechała do Europy. W 1980 r. władzę przejął wojskowy reżim pod przywództwem Dési Bouterse, ponowny powrót do demokracji nastąpił w 1988.
[edytuj] Ustrój polityczny
- Ustrój polityczny: demokracja parlamentarna z 51 miejscowym Zgromadzeniem Narodowym
- Święto narodowe: Dzień Niepodległości – 25 listopada
- Stolica: Paramaribo 242 946 mieszkańców
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Surinamu.Surinam dzieli się na 10 dystryktów (distrikt):
- Brokopondo,
- Commewijne,
- Coronie,
- Marowijne,
- Nickerie,
- Para,
- Paramaribo,
- Saramacca,
- Sipaliwini,
- Wanica.
[edytuj] Ludność
| (2007) | |
 |
|
| Zmiana liczby ludności Surinamu w latach 1961-2003 (w tysiącach) | |
| Liczba ludności | 470 784 |
| Ludność według wieku | |
| 0-14 lat | 28% mężczyzn: 67 088 kobiet: 64 949 |
| 15-64 lat | 65,7% mężczyzn: 154 148 kobiet: 155 345 |
| ponad 64 lata | 6,2% mężczyzn: 12 726 kobiet: 16 528 |
| Średnia wieku | |
| w całej populacji | 26,5 lat |
| mężczyzn | 26,7 lat |
| kobiet | 27,5 lat |
| Przyrost naturalny | 1,1% |
| Współczynnik urodzeń | 17,31 urodzeń/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów | 5,5 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji | -0,8 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność według płci | |
| przy narodzeniu | 1,07 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat | 1,03 mężczyzn/kobiet |
| 15-64 lat | 1,00 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat | 0,77 mężczyzn/kobiet |
| w całej populacji | 1,00 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność niemowląt | |
| w całej populacji | 20,11 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci męskiej | 23,73 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci żeńskiej | 16,25 śmiertelnych/1000 żywych |
| Oczekiwana długość życia | |
| w całej populacji | 63,23 lat |
| mężczyzn | 70,52 lat |
| kobiet | 76,12 lat |
| Rozrodczość | 2,02 urodzeń/kobietę |
| HIV/AIDS | |
| Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS | 1,7% (2001) |
| Liczba osób żyjących z HIV/AIDS | 5 200 (2001) |
| Liczba zmarłych na HIV/AIDS | mniej niż 500 (2003) |
[edytuj] Struktura etniczna
Główną strukturą etniczną stanowią Hindusi (37%). Kreole stanowią 31%, Jawajczycy 15%, Murzyni 10%, Indianie 2%, Chińczycy 2%, biali 1%, a pozostali 2%.
[edytuj] Religie
Głównym wyznaniem w kraju jest hinduizm 27,4%. Protestanci stanowią 25,2%, katolicy 22,8%, muzułmanie 19,6%. Wierzenia miejscowe wyznaje 5% ludności.
[edytuj] Języki
Oficjalnym językiem Surinamu jest niderlandzki. W powszechnym użyciu jest również język angielski. Większa część edukacji podstawowej prowadzona jest w języku kreolskim. Pozostałymi językami używanymi w Surinamie są: sarnami hindustani (dialekt hindi) oraz jawajski.
[edytuj] Analfabetyzm
W Surinamie powyżej 15 roku życia czytać i pisać potrafi 89,6% mieszkańców (z czego mężczyźni 92%, a kobiety 87,2%). (Dane szacunkowe na 2004)
[edytuj] Gospodarka
Surinam to jeden z największych na świecie producentów boksytów. Wydobywa się ponadto niewielka ilości złota, ropy naftowej, niklu, miedzi, platyny i rud żelaza.
Przemysł przetwórczy związany jest gł. z sektorem wydobywczym. Boksyty, kaolin i aluminium stanowią 70% towarów eksportowanych. Duże znaczenie ma obróbka drewna, cukrownictwo, przetwórstwo rybne, produkcja rumu, cementu, piwa i papierosów.
Gł. uprawy to ryż, trzcina cukrowa, cytrusy, banany, palma kokosowa. Zasoby leśne są olbrzymie, ale wykorzystywane są w niewielkim stopniu z powodu braku odpowiednich inwestycji. Gospodarczo wykorzystuje się drzewo kapokowe. Wzrasta znaczenie połowu skorupiaków eksportowanych przede wszystkim do USA.
Rozwija się turystyka. PKB na jednego mieszkańca w 2006 roku wyniosło: 7 100 $
|
||||||||||
|
|||||||
Członkowie pełni: Antigua i Barbuda · Bahamy · Barbados · Belize · Dominika · Grenada · Gujana · Haiti · Jamajka · Montserrat · Saint Kitts i Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent i Grenadyny · Surinam · Trynidad i Tobago
Członkowie stowarzyszeni: Anguilla · Bermudy · Brytyjskie Wyspy Dziewicze · Kajmany · Turks i Caicos
| Nowy Targ: wybuch gazu: jedna osoba nie żyje |
Jedna osoba zginęła, dwie ugrzęzły w gruzach budynku, a trzy są poszukiwane. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane. |
| Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta |
Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów. |
| Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej |
Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach. |
| Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony |
Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony. |
| Dalajlama: zawsze zazdrościłem Wałęsie wąsów |
Rozpoczęło się spotkanie noblistów z 600 młodymi ludźmi z całego kraju. Uczestniczą w nim Lech Wałęsa, Shirn Ebadi (irańska obrończyni praw kobiet), prezydent RPA Frederik de Klerk oraz Dalajlama XIV, który dziennikarzy poinformował, że Wałęsie zazdrości... wąsów,. Wałęsa uważa, że przyznanie mu 25 lat temu Pokojowej Nagrody Nobla było zachętą dla ruchu "Solidarność" do dalszego działania. |
| Wizyta prezydenta w Azji skrócona, odwołano przyjęcie |
Lech Kaczyński wróci do Polski wcześniej niż początkowo planowano. Polski prezydent miał wydać w sobotę przyjęcie w hotelu w Seulu. Jednak impreza została odwołana i w sobotę przed północą polska delegacja będzie już w kraju. |
| Sejm przeciw odwołaniu Komorowskiego |
Sejm odrzucił wniosek PiS-u o odwołanie Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu. Komorowski powiedział chwilę potem, że choć Sejm nie poparł PiS-u, to wniosek, debata i głosowanie to dla niego cenne doświadczenie: - Nauczyło mnie to, że trzeba miarkować także to, co chce się wyrazić językiem ironii - stwierdził. - Dziękuję wszystkim - zakończył. |
| A co mnie jakiś barman na Cyprze obchodzi? |
Tymi słowami Jacek Kurski skomentował doniesienia Polaka, pracującego w hotelu na Cyprze, o pijanych dwóch posłach PiS, którzy zniszczyli hotelowe wózki golfowe. Kurski zapewnił też o swoim poparciu dla kolegów i porównał całą sprawę do swojego niedawnego drogowego wybryku, czyli "rzekomej afery, która podnieciła tabloidy". |
| Lądowanie z turbulencjami: Lech Kaczyński przybył do Seulu |
Prezydent RP Lech Kaczyński przybył około godz. 5.50 rano czasu polskiego do Seulu. Wizyta w Korei Południowej ma charakter oficjalny i kończy trwającą od niedzieli podróż prezydenta po Azji. |
| Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga |
Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta” |
