Suwalszczyzna

Z Wikipedii

Mapa polskiej Suwalszczyzny

Suwalszczyzna na mapie etnograficznej Litwy (kolor pomarańczowy)

Typowy krajobraz północnej Suwalszczyzny

Jezioro Hańcza

Zachód słońca nad jeziorem Wigry

Szlak kajakowy Rospudą, Blizną i Czarną Hańczą

Kurhan na terenie Cmentarzyska Jaćwingów w okolicy Suwałk

Wiadukt w Stańczykach

Suwalszczyzna (łac. Sudovia,lit. Suvalkija) – kraina historyczna powstała w XV w. w wyniku najazdów i wojen zakonu krzyżackiego, Polski i Litwy przeciwko Jaćwieży, które doprowadziły do kompletnej eksterminacji bądź asymilacji Jaćwingów. Suwalszczyzna obejmuje swym zasięgiem tereny w północno-wschodniej Polsce oraz w południowo-zachodniej Litwie, gdzie stanowi jeden z pięciu regionów etnograficznych. W Polsce tradycyjnie zalicza się do niej ziemie położone na północ od Biebrzy, na północny wschód od rzeki Ełk oraz na wschód od linii Gołdap – Olecko – Ełk, natomiast na Litwie okolice Mariampola ograniczone od północy i wschodu przez rzekę Niemen. Głównym miastem polskiej Suwalszczyzny są Suwałki, a litewskiej - Mariampol.

Spis treści 1 Przyroda 2 Historia 3 Ludność 4 Parki narodowe i krajobrazowe 5 Najważniejsze miasta 6 Atrakcje turystyczne Suwalszczyzny 7 Źródła 8 Zobacz też 9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Przyroda

Rzeźba terenu Suwalszczyzny jest mocno zróżnicowana. Na północy charakterystyczne są polodowcowe morenowe wzniesienia, liczne jeziora i oczka wodne; na wschodzie i w południowej części równiny; a na samym południu leży silnie zabagniona dolina biebrzańska o wysokiej lesistości. Gleba jest średniej bądź słabej jakości. Temperatury są rekordowo zimne jak na polskie warunki, zimy zwłaszcza na północy długie. Tym niemniej lata są kontynentalne, ciepłe i z ograniczoną ilością opadów. Liczne jeziora i rzeki, jak i duże kompleksy leśne (zwłaszcza Puszcza Romincka i Puszcza Augustowska) sprawiają, że region ten uchodzi za najbardziej atrakcyjną ekologicznie część Polski. Na Suwalszczyżnie występują złoża żelaza i tytanu, jednak ze wzglęgu na ich bardzo głębokie położenie pod ziemią, niską zawartością rudy i związaną z tym nieopłacalność wydobycia oraz ze względu na sprzeciw ekologów nie są one eksploatowane.

[edytuj] Historia

Dzieje osadnictwa na Suwalszczyźnie po rozbiciu Jaćwingów opierały się o kilka zasadniczych elementów. Pierwszy z nich stanowiły wielkie dobra kościelne, zwłaszcza kamedułów znad Wigier, drugim był ważny dla Rzeczypospolitej szlak Warszawa-Wilno, trzecim powstałe od XVI w. miasta (Bakałarzewo, Berżniki, Przerośl, Filipów, Sejny, Suwałki itd.), w których rozwijała się gospodarka oraz handel w dużej mierze dzięki osadnikom żydowskim. W latach 1775-1807 Suwalszczyzna znalazła się w zaborze pruskim, następnie weszła w skład Księstwa Warszawskiego i, po przemarszu przez nią wojsk napoleońskich, od 1815 r. stała się częścią Królestwa Polskiego. Po I wojnie światowej pełniła rolę marchii w odzyskaniu dla Polski Wileńszczyzny. W czasie II wojny światowej była z początku wcielona do Rzeszy. W okolicach Suwałk Niemcy założyli kilka obozów pracy i jenieckich, w których zginęło ponad 45 000 osób - Stalag I/F i Oflag 68 (głównie jeńców sowieckich).

[edytuj] Ludność

Na Suwalszczyźnie Polskiej występują trzy zwarte skupiska mniejszości narodowych: litewskie w rejonie Puńska i Sejn, białoruskie w okolicach Lipska oraz kilka starowierskich wsi potomków dawnych rosyjskich imigrantów (powiat augustowski).

[edytuj] Parki narodowe i krajobrazowe

• Biebrzański Park Narodowy obejmuje dolinę rzeki Biebrzy, stanowi południową granicę Suwalszczyzny, za którą znajdują się tereny Podlasia i Białostocczyzny. Jest to unikatowy kompleks bagien i torfowisk, w dużej części niedostępnych człowiekowi, zamieszkany przez wiele zagrożonych rodzajów ptactwa i zwierzyny.
• Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej, obejmujący zarówno Puszczę Romincką jak i jej niewielką otulinę, znajduje się w północno-zachodniej części Suwalszczyzny. Duży kompleks leśny, o urozmaiconej rzeźbie terenu.
• Suwalski Park Krajobrazowy (6,3 tys. ha), zespół jezior (np. Hańcza), lasów, gór, oraz rzadkich zjawisk geomorfologicznych (np. Głazowisko Bachanowo). Jest to również teren ciekawy pod względem etnologicznym - zamieszkany do niedawna przez zwarte osadnictwo staroobrzędowców (patrz Wodziłki).
• Wigierski Park Narodowy (15,1 tys. ha) składa się z jeziora Wigry, przepływającej przez nie rzeki Czarnej Hańczy na odcinkach stanowiących wielkie ostoje bobrów, oraz okolicznych lasów należących do Puszczy Augustowskiej.

[edytuj] Najważniejsze miasta

• Suwalszczyzna Polska
  • Augustów – miasto od XVI w., leżące na szlaku z Warszawy do Petersburga. Charakter uzdrowiskowy.
  • Sejny – dziś polsko-litewskie, przed wojną również żydowskie miasto. Przez wiele lat siedziba zakonu dominikanów i stolica diecezji. Dziś siedziba m.in. Ośrodka Pogranicze.
  • Suwałki – założone przez wigierskich kamedułów. Prawa miejskie od początków XVIII w. Do czasu ostatniej reformy samorządowej miasto wojewódzkie.
• Suwalszczyzna Litewska
  • Mariampol - główne miasto w litewskiej części krainy, w 1792 roku Stanisław II nadał Mariampolowi prawa miejskie. 0,3% ludności to Polacy.
  • Wyłkowyszki
  • Kozłowa Ruda - miasto od 1950 roku.

[edytuj] Atrakcje turystyczne Suwalszczyzny

• Dowspuda i ruiny pałacu Ludwika Michała Paca
• Głazowisko Bachanowo
• Góra Cisowa
• Góra Zamkowa (Szurpiły)
• Jezioro Hańcza
• Kanał Augustowski
• Puszcza Augustowska
• Puszcza Romincka
• Smolniki
• Stańczyki
• Studzieniczna
• Turtul
• Uroczysko Święte Miejsce
• Wisząca dolina Gaciska
• Wodziłki
• Wigry
• Jezioro Wigry
• Cmentarzysko Jaćwingów (Suwałki)

[edytuj] Źródła

• Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. 1. Pruszków: "Rewasz", 1999. ISBN 83-85557-63-6. 
• Tomasz Darmochwał: Północne Podlasie, Wschodnie Mazowsze : przewodnik. Białystok: TD, 2000. ISBN 83-911266-3-3. 

[edytuj] Zobacz też

• Jaćwież
• województwo podlaskie
• Pojezierze Wschodniosuwalskie
• Pojezierze Zachodniosuwalskie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• www.suwalszczyzna.com.pl- Internetowa Baza informacji Turystycznej wraz ze spisem Miejscowości i jezior Suwalszczyzny
• Suwałki i Suwalszczyzna na starych pocztówkach

Nowy Targ: wybuch gazu, jedna osoba nie żyje

Jedna osoba zginęła, dwie ugrzęzły w gruzach budynku, a trzy są poszukiwane. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.

Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej

Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach.

Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony

Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony.

Dalajlama: zawsze zazdrościłem Wałęsie wąsów

Rozpoczęło się spotkanie noblistów z 600 młodymi ludźmi z całego kraju. Uczestniczą w nim Lech Wałęsa, Shirn Ebadi (irańska obrończyni praw kobiet), prezydent RPA Frederik de Klerk oraz Dalajlama XIV, który dziennikarzy poinformował, że Wałęsie zazdrości... wąsów,. Wałęsa uważa, że przyznanie mu 25 lat temu Pokojowej Nagrody Nobla było zachętą dla ruchu "Solidarność" do dalszego działania.

Wizyta prezydenta w Azji skrócona, odwołano przyjęcie

Lech Kaczyński wróci do Polski wcześniej niż początkowo planowano. Polski prezydent miał wydać w sobotę przyjęcie w hotelu w Seulu. Jednak impreza została odwołana i w sobotę przed północą polska delegacja będzie już w kraju.

Sejm przeciw odwołaniu Komorowskiego

Sejm odrzucił wniosek PiS-u o odwołanie Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu. Komorowski powiedział chwilę potem, że choć Sejm nie poparł PiS-u, to wniosek, debata i głosowanie to dla niego cenne doświadczenie: - Nauczyło mnie to, że trzeba miarkować także to, co chce się wyrazić językiem ironii - stwierdził. - Dziękuję wszystkim - zakończył.

A co mnie jakiś barman na Cyprze obchodzi?

Tymi słowami Jacek Kurski skomentował doniesienia Polaka, pracującego w hotelu na Cyprze, o pijanych dwóch posłach PiS, którzy zniszczyli hotelowe wózki golfowe. Kurski zapewnił też o swoim poparciu dla kolegów i porównał całą sprawę do swojego niedawnego drogowego wybryku, czyli "rzekomej afery, która podnieciła tabloidy".

Lądowanie z turbulencjami: Lech Kaczyński przybył do Seulu

Prezydent RP Lech Kaczyński przybył około godz. 5.50 rano czasu polskiego do Seulu. Wizyta w Korei Południowej ma charakter oficjalny i kończy trwającą od niedzieli podróż prezydenta po Azji.

Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga

Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta”