Sygryda Storråda
Z Wikipedii
| Sygryda Storråda Królowa Szwecji, Danii i Norwegii Księżniczka Polska |
|
 |
|
| Królowa Szwecji | |
| Okres urzędowania | od 980/984 do 995 |
| Poprzednik | nieznana z imienia kobieta |
| Następca | Adu Håkansdotter |
| Królowa Danii | |
| Okres urzędowania | od 996 do 1014 |
| Poprzednik | Tove |
| Następca | nieznana z imienia kobieta |
| Królowa Norwegii | |
| Okres urzędowania | od 1000 do 1014 |
| Poprzednik | Tyra Haraldsdotter |
| Następca | Astryda Olofsdotter |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Piastowie |
| Urodzona | 960/972 |
| Zmarła | po 1016 |
| Ojciec | Mieszko I |
| Matka | Dobrawa Przemyślidka |
| Mąż | Eryk Björnsson Swen Haraldsson |
| Dzieci | z Erykiem Björnssonem: Olof Eriksson ze Swenem Haraldssonem: Harald Svensson Kanut Svensson Gyda Svensdotter Estryda Małgorzata Svensdotter Świętosława Svensdotter |
Sygryda Storråda, Świętosława, Saum-Aesa (szw. Sigrid Storråda, w Danii jako Gunhild czyli Gunhilda, po słowiańsku Świętosława) (ur. między 960 - 972, zm. po 1016) - królowa Szwecji, Danii i Norwegii. Córka Mieszka I i prawdopodobnie Dobrawy, siostra Bolesława Chrobrego w sagach skandynawskich zwanego jako "Burisleif lub Burislafr, potężny konung Windlandii".
Spis treści |
[edytuj] Kwestia historyczności
Świętosława jest postacią, która pojawia się w wielu nordyckich sagach i kronikach historycznych. Nie jest do końca pewne, czy żyła naprawdę, czy też postać ta jest połączeniem kilku innych kobiet żyjących w tamtym okresie. Istnieje możliwość, że Sygryda, druga żona króla Danii Swena Widłobrodego, córka szwedzkiego wodza Skagula Tostea została pomylona z pierwszą żoną Swena, księżniczką polską Świętosławą, która po ślubie zmieniła imię na Gunhilda.
[edytuj] Życie
Data urodzin niepewna. Przyszła na świat między rokiem 960 a 972. Źródła nie mówią wprost o imieniu jej matki, ale w tym czasie jedyną żoną Mieszka była Dobrawa Przemyślidka i to ona zapewne byłą matką Świętosławy. Nie znane są żadne informacje na temat jej dzieciństwa i wychowania.
Pomiędzy rokiem 980 a 984 ojciec wydał ją za Eryka Zwycięskiego, króla Szwecji. Najprawdopodobniej było to małżeństwo polityczne, wymierzone przeciw Danii, które miało umożliwić Mieszkowi umocnienie swej władzy na Pomorzu Zachodnim. Jedynym znanym dzieckiem z tego małżeństwa był Olaf Skötkonung, późniejszy król Szwecji. Sygryda owdowiała około 995 roku. Olaf sprawował już wówczas pełnię władzy. Królowa doprowadziła w tym czasie do zawarcia sojuszu szwedzko-duńskiego wymierzonego przeciw Norwegii pieczętując go swoim małżeństwem z królem Danii i Norwegii - Swenem Widłobrodym, który powrócił z wygnania. Małżeństwo to zostało zawarte około 996 roku. Z tego związku urodziło się co najmniej pięcioro dzieci, w tym dwaj kolejni duńscy królowie: Harald II Svensson i Kanut II Wielki oraz trzy córki, w tym wspomniana już Świętosława. Gdy Swen około 1002[1] wypędził żonę, schroniła się ona u brata, Bolesława Chrobrego w Polsce. Po śmierci duńskiego króla Swena ich synowie Harald i Kanut przybyli do Polski prosząc ją aby wróciła do Danii. Ostatnim pewnym faktem z jej życia jest powrót do Danii. Prawdopodobnie żyła jeszcze w 1016 roku. Miejsce i data śmierci nieznane.
[edytuj] Kroniki historyczne
Kroniki historyczne twierdzą, że Sygryda była córką mitycznego Burysława (zapewne chodzi tu o Mieszka I). Średniowieczne kroniki wpółczesne Sygrydzie podtrzymują tezę, że była ona córką Mieszka i Dobrawy.
Kilka średniowiecznych kronik stoi na stanowisku, że matka Haralda II i Kanuta Wielkiego wywodziła się z plemienia Polan lub innego blisko z nimi spokrewnionego plemienia słowiańskiego. Ten rodowód Sygrydy potwierdzają:
- Thietmar z Merseburga wspomina, że córka Mieszka I, a siostra Bolesława Chrobrego wyszła z mąż za Swena Widłobrodego i urodziła mu dwóch synów, Haralda II i Kanuta Wielkiego. W przekazie tym nie ma jednak żadnej wzmianki na temat jej imienia. Thietmar miał prawdopodobnie największą wiedzę spośród wszystkich średniwiecznych kronikarzy na temat wydarzeń mu współczesnych, ponadto był dosyć dobrze zaznajomiony z sytuacją w Polsce i Danii w tamtym czasie.
- Adam z Bremy pisze, że polska księżniczka była żoną Eryka Zwycięskiego i matką Haralda II oraz Kanuta Wielkiego. Informacja ta jest uważana przez niektórych historyków za niepewną.
- Encomium Emmae Reginae zawiera wzmiankę, że Kanut Wielki i jego brat przybyli na ziemie Słowian po swoją matkę, żeby zabrać ja z powrotem do Danii. Informacja ta nie przesądza o tym jakoby Sygryda wywodziła się z plemion słowiańskich, jednak kronika mocno to sugeruje.
- Liber vitae of the New Minster and Hyde Abbey Winchester zawiera zapis mówiący, że siostra króla Kanuta nosiła imię Santslaue (Santslaue soror CNVTI regis nostri), które bez wątpienia jest imieniem słowiańskim. J. Steenstrup sugeruje, że siostra Kanuta została tak nazwana po swojej matce, stąd hipoteza (odtąd uważana za słuszną), że słowiańską wersją imienia Sygryda jest Świętosława. To stwierdzenie pokrywa się z tezą, jakoby Sygryda byłą córką Mieszka.
Twierdzenie, że matką Kanuta była siostra Bolesława Chrobrego wyjaśnia kilka zagadkowych zapisów w średniowiecznych kronikach, jak choćby to, że polscy wojownicy brali udział w podboju Anglii.
Pogląd jakoby imię Świętosławy było zmieniane dwukrotnie jest mało prawdopodobny. Tylko skandynawskie źródła nazywają ją Sygrydą Storrådą. Imię Gunhilda zostało jej nadane, gdyż Świętosława było trudne do wymówienia w języku duńskim. Jednakże niektórzy historycy podają w wątpliwość fakt, aby autorzy sag, żyjący kilka pokoleń po opisywanych wydarzeniach byli mieli tak szczegółową wiedzę na temat jej imienia. Świętosława występuje w sagach po imieniem Sygryda prawdopodobnie dlatego, że osoby je spisujące miały trudności z wymówieniem i zapisaniem tego trudnego imienia.
[edytuj] Szwedzkie źródła
Według nordyckich sag, a więc utworów po części historycznych, po części fantastycznych, Sygryda była córką szwedzkiego wikinga Skagula Tostea. Poślubiła króla Szecji Eryka Zwycięskiego, z którym miała syna Olofa Skötkonunga. Rozwiodła się z nim, a w lenno otrzymała Götalandię. Już po śmierci Eryka wyszła ponownie za mąż za króla Danii Swena Widłobrodego.
Duński historyk Saxo Grammaticus potwierdza część informacji zawartych w sagach, pisząc, że wdowa po Eryku Zwycięskim wyszła za Swena Widłobrodego po tym jak odrzuciła zaloty Olafa Trygvassona.
[edytuj] Odmowa małżeństwa z Olafem Tryggvasonen
Około 998 r. Sygrydzie zaproponowano małżeństwo z królem Norwegii Olafem Tryggvasonen, odmówiła jednak, gdyż wymagałoby to od niej przejścia na chrześcijaństwo. Królowa odpowiedziała Olafowi: Nie porzucę wiary, którą wyznawali moi przodkowie. We wściekłości Olaf uderzył ją, a ona spokojnie powiedziała mu: Któregoś dnia to może doprowadzić do twojej śmierci. Królowa nadal unikała małżeństwa, a zajmowała się montowaniem koalicji przeciwko Olafowi, której celem było całkowite jego pogrążenie. Zrealizował swój plan sprzymierzając Szwecje i Danie przeciwko Norwegii, finalnym wydarzeniem była przegrana Olafa w bitwie pod Svold. Tego dnia królowa Sygryda dopełniła swojej zemsty, a Olaf patrząc na porażkę swoich wojsk wolał rzucić się do morza, niż dostać się do niewoli wroga.
[edytuj] Przydomek "Storråda"
Storråda oznacza osobę mocną w słowach, dumną. Sygryda otrzymała ten skandynawski przydomek kiedy spaliła żywcem króla Vestfoldii Haralda Grenske, aby przestrzec innych "mało ważnych" królów przed proponowaniem jej małżeństwa.
[edytuj] Polskie źródła
Niemal wszyscy polscy historycy uważają, że Świętosława i Sygryda to ta sama osoba. W polskich encyklopediach imię Sygryda jest prezentowane jako druga forma imienia Świętosława. Większość polskiej historycznej literatury naukowej uważa, że Sygryda była Polką, a forma imienia Sygryda była stworzona przez osoby spisujące sagi nordyckie.
[edytuj] Sygryda w kulturze popularnej
Od 1835 r. do 1977 r. szczątki kobiety Haraldskær Woman z epoki żelaza (początek XI w.) odkryte na Półwyspie Jutlandzkim były mylnie przypisywane Sygrydzie. Dopiero gdy szczątki poddano datowaniu metodą radiowęglową okazało się, że ta hipoteza była błędna. Ten błąd to jeden spośród wielu niejasności na temat skandynawskich królów i szlachty w tamtym okresie.
[edytuj] Literatura
Henry Wadsworth Longfellow napisał poemat pod tytułem Królowa Sygryda Storråda, którego pierwsze wersy to:
Królowa Sygryda Storråda usiadła dumnie i wysoko
W komnacie, z której spoglądała na łąkę i zagrodę.
O serce najdroższe,
Czemu ogarnia Cię żal taki?
Karen Blixen w krótkim opowiadaniu Potop w Norderney wydanym w zbiorze Siedem Gotyckich Opowieści opisuje jak Sygryda zaprosiła do domu konkurentów do swojej ręki i spaliła ich żywcem, aby zniechęcić innych zalotników.
Ponadto uwieczniono ją w kilku sagach, w tym w XII-wiecznej, jako jedną z osób, które doprowadziły do śmierci króla Norwegii Olafa Tryggvassona.
Przypisy
- ↑ L. Leciejewicz, Normanowie nad Odrą i Wisłą w IX-XI wieku, "Kwartalnik Historyczny", t. 100, 1993 nr 4, s. 61.
[edytuj] Bibliografia
- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
- Włodzimierz Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tablica 1, 35 i 38.
- Andrzej Feliks Grabski, Bolesław Chrobry. Zarys dziejów politycznych i wojskowych, Warszawa 1964.
- Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Warszawa-Wrocław (1992).
| Poprzednik nieznana z imienia kobieta |
 |
Królowa Szwecji 980/984-995 |
|
Następca Aud |
| Poprzednik Tove |
 |
Królowa Danii 996-1014 |
|
Następca nieznana z imienia kobieta |
| Poprzednik Tyra |
 |
Królowa Norwegii 1000-1014 |
|
Następca Astryda Olofsdotter |
| Czarnoskóry piłkarz pobity pod stadionem Odry |
Zawodnik opolskiej Odry Pape Samba Ba został dotkliwie pobity przez nieznanych sprawców. |
| Protest w Koninie: Negocjatorzy próbują nawiązać kontakt z ekologami |
11 ekologów Greenpeace z 5 krajów wspina się na 150-metrowy komin zespołu elektrowni Pątnów-Adamów-Konin w Koninie(Wielkopolska). Na miejscu jest już grupa negocjatorów policyjnych, którzy starają się z nimi skontaktować. |
| TV Puls rezygnuje z redakcji katolickiej |
PRZEGLĄD PRASY. W telewizji Puls nie ma już redakcji katolickiej - informuje "Dziennik". Dziennikarze ją tworzący i dwadzieścia innych osób dostało wypowiedzenia. Dariusz Dąbski, prezes Pulsu, zapewnia jednak, że programy katolickie będą i z anteny na pewno nie znikną. |
| Lech Kaczyński doktorem honoris causa uniwersytetu w Ułan Bator |
Prezydent Lech Kaczyński otrzymał tytuł doktora honoris causa Mongolskiego Uniwersytetu Państwowego. Uroczystość na uniwersytecie jest ostatnim punktem oficjalnej wizyty polskiego prezydenta w stolicy Mongolii - Ułan Bator. |
| Za co nagradza Kochanowski |
Z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka rzecznik praw obywatelskich dr Janusz Kochanowski uhonoruje swoją nagrodą zwolennika m.in. kary śmierci dla nieletnich i umysłowo upośledzonych |
| Władze Katowic nie chcą u siebie Czeczenów |
300 Czeczenów zostanie rozwiezionych po Polsce, w tym 50 ciężarnych kobiet i 125 dzieci. Władze Katowic chcą zlikwidować ośrodek dla cudzoziemców |
| Wojna PiS i przystawek o media publiczne |
Krzysztof Czabański za Andrzeja Urbańskiego? O takim wariancie huczy w telewizji. |
| Platforma wychodzi do ludzi bronić rządu |
Partia zobowiązała działaczy do organizacji spotkań z mieszkańcami w każdym z 379 powiatów w Polsce. Mają przekonywać, że reformy blokuje prezydent i PiS |
| Cała polska buduje schetynówki |
2 mld 220 mln zł - tyle chcą gminy i powiaty w przyszłym roku na tzw. schetynówki, czyli drogi lokalne. |
| Obama jak Wojtyła |
- Recepcja nauczania Jana Pawła II jest tęczowa, od proletariackiej czerwieni do biskupich fioletów. Jego nauki podobały się różnym grupom często ze sobą skłóconym - powiedział wczoraj Adam Michnik podczas XV Debaty Tischnerowskiej zorganizowanej przez Uniwersytet Warszawski i wiedeński Instytut Nauk o Człowieku. |
