Systematyka (biologia)

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Systematyka organizmów żywych - nauka zajmująca się badaniem różnorodności organizmów, klasyfikowaniem ich, katalogowaniem oraz opisywaniem. Systematyka umieszcza każdy organizm (grupę organizmów) zakwalifikowany jako takson w hierarchicznej strukturze kategorii.

Nie jest to jednak zaszeregowanie raz na zawsze ustalone - często dokonuje się rewizji taksonomicznych zmieniając rangę i wzajemne relacje taksonów zgodnie ze zmieniającym się stanem wiedzy na temat poszczególnych grup organizmów (a w szczególności na temat ich pokrewieństw). Często jednocześnie egzystuje kilka alternatywnych "systemów" na danym poziomie, każdy uznawany przez inną grupę taksonomów. Widać to nawet na najwyższym poziomie, gdzie współistnieją przynajmniej trzy różne podziały całego świata żywego.

Spis treści 1 Hierarchiczny system taksonów 2 Podziały świata żywego 2.1 Tradycyjny podział 2.2 Podział Whittakera i Margulis 2.3 Podział Cavaliera-Smitha 2.4 Podział Adla, Simpsona, Farmera i innych 2.5 Porównanie podziałów systematycznych 3 Zobacz też

[edytuj] Hierarchiczny system taksonów

W bardziej tradycyjnych podziałach najwyższym taksonem jest królestwo lub nadkrólestwo, w nowszych przyjmuje się podział na jeszcze wyższe jednostki - domeny lub cesarstwa. Poniżej przedstawiono hierarchiczny system taksonów zgodny z tradycyjnym podziałem.

Ranga	Nazwa łacińska rangi	Przykład (nazwa łacińska)	Przykład (nazwa polska)
Nadkrólestwo	Superregnum	Eucaryota	jądrowe
Królestwo	Regnum	Protista	protisty
Gromada	Divisio	Euglenophyta	eugleniny
Klasa	Classis	Euglenophyceae	euglenowe
Rząd	Ordo	Euglenales	euglenowce
Rodzina	Familia	Euglenaceae	euglenowate
Rodzaj	Genus	Euglena	euglena
Gatunek	Species	Euglena viridis	euglena zielona

Stosowane są również taksony wewnątrzgatunkowe, np. podgatunek, odmiana, forma. Nie mają charakteru taksonomicznego jednostki podziału w obrębie gatunku oparte na kryteriach fenotypowych, takie jak kultywar stosowany do klasyfikacji roślin uprawnych oraz rasa. Tworzy się także taksony pomocnicze poprzez dodanie przedrostka nad- (łac. super-, np. nadrodzina - superfamilia) lub pod- (łac. sub-, np. podrodzina - subfamilia).

[edytuj] Podziały świata żywego

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w niej poprawić: dodać sekcję o podziale Woese i in z 1990, jesli to możliwe o tym który z podziałów systematycznych jest najpolularniejszy. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

[edytuj] Tradycyjny podział

Najbardziej tradycyjny podział, wywodzący się jeszcze od Arystotelesa, a utrwalony przez Linneusza to podział na dwa królestwa: zwierzęta i rośliny. Był on uznawany za obowiązujący jeszcze w pierwszej połowie XX wieku, a jego pozostałości widać wciąż w podziałach nauk biologicznych (porównaj Botanika, Zoologia, Taksonomia roślin itp.). Kolejne próby usystematyzowania organizmów żywych podejmowali między innymi Armen Takhtajan, Arthur Cronquist i Carl Woese.

[edytuj] Podział Whittakera i Margulis

Obecnie najczęściej stosowanym podziałem jest podział na 6 królestw (regnum) w obrębie 2 nadkrólestw (superregna). Podział ten wywodzi się od systemu pięciu królestw zaproponowanego w 1978 roku przez Roberta Whittakera i Lynn Margulis.

• Bezjądrowe (Prokaryota) - organizmy bez jądra komórkowego:
  • Eubakterie (Eubacteria) - obejmują bakterie, sinice i prochlorofity
  • Archeany (Archaea)
• Jądrowe (Eukaryota) - organizmy posiadające wyraźne jądra komórkowe:
  • Rośliny (Plantae)
  • Protisty - np. pierwotniaki i glony
  • Grzyby (Fungi)
  • Zwierzęta (Animalia)

[edytuj] Podział Cavaliera-Smitha

Konkurencyjny system autorstwa Thomasa Cavaliera-Smitha zaproponowany w 1983 i zmodyfikowany w 1998 roku przewiduje sześć królestw:

Cesarstwo: Procaryota

• Bacteria - bakterie (wszystkie prokarionty)

Cesarstwo: Eucaryota

• Protozoa (jednokomórkowe eukarionty nie zaliczone do innych królestw)
• Chromista (niektóre glony, np. brunatnice i okrzemki i pewne heterotrofy)
• Fungi - grzyby
• Plantae - rośliny (łącznie z zielenicami i krasnorostami)
• Animalia - zwierzęta

W pierwotnej wersji przewidywał podział na 8 królestw (były jeszcze Archaea i Archezoa, ale autor uznał, że nie ma podstaw do ich wyodrębniania). Podział ten był początkowo mało popularny, gdyż uchodził za zbyt nowatorski, a popularną teorię trzech domen Woesego uważa za opartą na błędnej interpretacji danych molekularnych. Stopniowo zyskuje jednak nowych zwolenników w liczących się ośrodkach naukowych na świecie.

[edytuj] Podział Adla, Simpsona, Farmera i innych

W roku 2005 bazując na najnowszych odkryciach filogenetycznych grupa 28 taksonomów zaproponowała nowy podział polegający na wyróżnieniu 6 grup systematycznych w obrębie Eucaryota (ze względu na typową dla taksonomii filogenetycznej ucieczkę od kategorii systematycznych autorzy nie określili ich rangi):

• Opisthokonta (zwierzęta, grzyby, wiciowce kołnierzykowate, Mesomycetozoa)
• Amoebozoa (ameby, śluzowce i kilka gatunków bez mitochondriów)
• Excavata (eugleniny, Oxymonada, Diplomonada, Jakobidae, parabasalia, kinetoplastydy)
• Rhizaria (otwornice, promienice)
• Archaeplastida (glaukocystofity, krasnorosty, rośliny zielone)
• Chromalveolata (tobołki, orzęski, kryptofity, haptofity, brunatnice, okrzemki).

[edytuj] Porównanie podziałów systematycznych

Linnaeus 1735 2 królestwa	Haeckel 1866 3 królestwa	Chatton 1937 2 nadkrólestwa	Copeland 1956 4 królestwa	Whittaker 1969 5 królestw	Woese i in. 1977 6 królestw	Woese i in. 1990 3 domeny
	Protista	Prokaryota	Monera	Monera	Eubacteria	Bacteria
					Archaebacteria	Archaea
		Eukaryota	Protoctista	Protista	Protista	Eukarya
Vegetabilia	Plantae			Fungi	Fungi
			Plantae	Plantae	Plantae
Animalia	Animalia		Animalia	Animalia	Animalia

[edytuj] Zobacz też

• Systematyka roślin
• Systematyka zwierząt
• Drzewo Życia
• Klasyfikacja biologiczna
• Dawna klasyfikacja ssaków

Kwaśniewski: Była współpraca wywiadowcza, nie było tajnych więzień CIA

W Polsce nie było tajnych więzień CIA, była współpraca wywiadowcza ze Stanami Zjednoczonymi - zapewnił były prezydent Aleksander Kwaśniewski w "Kropce nad i".

Internauci obrażają Obamę na Wikipedii

Na polskiej stronie Wikipedii pod zdjęciem Baracka Obamy - senatora z Illinois, który będzie reprezentował Demokratów w najbliższych wyborach prezydenckich - pojawił się wulgarny podpis. Na stronie był widoczny przez niecałe dwie godziny.

Wałęsa nie pojawi się na obchodach Sierpnia'80

Lech Wałęsa nie weźmie udziały w głównych uroczystościach 28. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych, które odbędą się w niedzielę w Gdańsku. Były prezydent nie przyjął zaproszenia, ponieważ - jak tłumaczył mediom - nie chce spotkać się z prezydentem Lechem Kaczyńskim i prezesem IPN Januszem Kurtyką (były prezydent bojkotuje również nowy projekt IPN - portal www.sierpien1980.pl)..

Giertych przesłuchany w tajnym śledztwie ws. więzień CIA

Roman Giertych, b.wicepremier, a wcześniej szef sejmowej komisji ds. służb specjalnych potwierdził, że został przesłuchany w tajnym śledztwie ws. domniemanych więzień CIA w Polsce.

Prezydent w Tallinie

- Sprawy Gruzji idą w kierunku, którego nie da się akceptować - powiedział prezydent Lech Kaczyński na krótkim briefingu przed rozpoczęciem spotkania z prezydentami Estonii i Łotwy w Tallinie. Jak dodał, po uznaniu niepodległości Kosowa, obawiał się, że Rosja może tak samo potraktować Abchazję i Osetię Płd.

PO apeluje do prezydenta o ratyfikację traktatu przed szczytem UE ws. Gruzji

PO zaapelowała do prezydenta Lecha Kaczyńskiego, aby przed szczytem Unii Europejskiej w sprawie Gruzji, zakończył proces ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego.

Ewakuacja mieszkańców bloku po znalezieniu skrzyni z amunicją

Ewakuowano mieszkańców bloku na gdyńskim osiedlu Oksywie po tym, jak w ziemi tuż przy ścianie budynku znaleziono skrzynię z pociskami moździerzowymi. Część amunicji już wywieziono, saperzy jadą po drugą partię.

Megatransakcja pod znakiem zapytania

Będzie nowy przetarg na wartą 50 mln zł działkę Agencji Mienia Wojskowego w Helu.

Kierowca tira wjechał w ścianę budynku

Kierowca tira po najechaniu na jedną z powstających na remontowanej drodze wysepek dzielącą pasy ruchu, stracił panowanie nad kierownicą i uderzył w ścianę bloku mieszkalnego. Do wypadku doszło w nocy ze środy na czwartek w miejscowości Nowe Dębie (woj. podkarpackie).

Poczta wyrzuciła z pracy esbeka

Poczta Polska zwolniła swego prawnika, który, jak się okazało, kierował wydziałem śledczym SB w Radomiu podczas protestu robotniczego w czerwcu 1976 roku.