Systematyka gleb

Z Wikipedii

Systematyka gleb - klasyfikacja jednostek taksonomicznych gleb w oparciu o określone kryterium, najczęściej użytkowe lub przyrodnicze, w zależności od celu przeznaczenia.

Spis treści 1 Systematyka gleb Polski 2 Klasyfikacja gleb według międzynarodowego systemu WRB 3 Ogólne rodzaje gleb 4 Przypisy 5 Literatura 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Systematyka gleb Polski

Systematyka gleb Polski wg Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego z 1989 r^[1].

Systematyka gleb Polski stworzona jest w oparciu o następujące jednostki systematyczne:

Dział - obejmuje gleby powstałe głównie w wyniku oddziaływania jednego określonego czynnika glebotwórczego (np. gleby hydrogeniczne, semihydrogeniczne, litogeniczne), lub pod wpływem wielu czynników mających podobny udział w ukształtowaniu gleby (gleby autogeniczne).

Rząd - obejmuje gleby o podobnym kierunku rozwoju, oraz zbliżone pod względem ekologicznym.

Typ - obejmuje gleby o takim samym układzie głównych poziomów genetycznych, zbliżonych, właściwościach chemicznych i fizykochemicznych, jednakowym rodzaju wietrzenia, przemieszczania się i osadzania składników, o podobnym typie próchnicy. W warunkach naturalnych lub zbliżonych do naturalnych każdemu typowi gleby odpowiada określone zbiorowisko roślinne. Typ gleby jest podstawową jednostką systematyki gleb.

Podtyp - obejmuje gleby należące do określonego typu poddane wpływowi czynnika nie będącego głównym czynnikiem glebotwórczym modyfikującym właściwości biologiczne, fizyczne, chemiczne i związane z nimi cechy morfologiczne profilu glebowego.

Dział I gleby litogeniczne :

• Rząd gleby mineralne bezwęglanowe słabo wykształcone
  • litosole
  • regosole
  • pelosole
  • rankery
  • arenosole
• Rząd gleby wapniowcowe o różnym stopniu rozwoju
  • rędziny
  • pararędziny

Dział II gleby autogeniczne :

• Rząd gleby czarnoziemne
  • czarnoziemy
• Rząd gleby brunatnoziemne
  • gleby brunatne właściwe
  • gleby brunatne kwaśne
  • gleby płowe
• Rząd gleby bielicoziemne
  • gleby rdzawe
  • gleby bielicowe
  • bielice

Dział III gleby semihydrogeniczne :

• Rząd gleby glejo-bielicoziemne
  • gleby glejobielicowe
  • glejobielice
• Rząd czarne ziemie
  • czarne ziemie
• Rząd gleby zabagniane
  • gleby opadowo-glejowe
  • gleby gruntowo-glejowe

Dział IV gleby hydrogeniczne :

• Rząd gleby bagienne
  • gleby mułowe
  • gleby torfowe
• Rząd gleby pobagienne
  • gleby murszowe
  • gleby murszowate

Dział V gleby napływowe :

• Rząd gleby aluwialne
  • mady rzeczne
  • mady morskie
• Rząd gleby deluwialne

Dział VI gleby słone :

• Rząd gleby słono-sodowe
  • sołonczaki
  • gleby sołonczakowate
  • sołońce

Dział VII gleby antropogeniczne :

• Rząd gleby kulturoziemne
  • hortisole ( gleby ogrodowe )
  • rigosole
• Rząd gleby urbanoziemne
  • gleby antropogeniczne o niewykształconym profilu
  • gleby antropogeniczne próchnicze
  • pararędziny antropogeniczne
  • gleby słone antropogeniczne

[edytuj] Klasyfikacja gleb według międzynarodowego systemu WRB

Klasyfikacja WRB - World Reference Base for Soil Resources jest obecnie międzynarodowym standardem systematyki i nomenklatury gleb. Po raz pierwszy została wydana w roku 1998, w 2006 r. ukazała się jej zrewidowana edycja. Klasyfikacja ta jest uznawana za oficjalną przez Międzynarodową Unię Towarzystw Gleboznawczych (International Union of Soil Sciences - IUSS) oraz FAO.
W klasyfikacji WRB wydziela się 30 grup gleb, które w pewnym przybliżeniu można traktować jako odpowiedniki typów w klasyfikacji Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego. Grupy dzieli się na jednostki niższego rzędu, których ilość waha się od 9 w Chernozems (czarnoziemy) do 29 w Regosols (regosole).

Klasyfikacja WRB ^[2]

Grupa gleb	Pochodzenie nazwy	Niektóre odpowiedniki regionalne
Histosols	gr. histos - tkanka	gleby bagienne, gleby torfowe
Creyosols	gr. kryos - zimny, lód	gleby z wieloletnią zmarzliną w obrębie 100 cm od powierzchni, grunty poligonalne i strukturalne, gleby marzłociowe
Anthrosols	gr. anthropos - człowiek	gleby antropogeniczne
Leptosols	gr. leptos - cienki	gleby inicjalne i słabo wykształcone ze skał litych, litosole, rankery, rędziny
Vertisols	łac. vertere - odwracać	wertisole, smolnice, smonice, regury, tirsy
Fluvisols	łac. fluvius - rzeka	mady, gleby aluwialne, gleby napływowe
Solonchaks	ros. sol - sól	sołonczaki
Gleysols	ros. glej - glej	gleby glejowe
Andosols	jap. an - ciemny, do - gleba	gleby wytworzone z pyłów i popiołów wulkanicznych, gleby wulkaniczne
Podzols	ros. pod - pod, zoła - popiół	bielice, gleby bielicowe, glejobielice, gleby bielicowe
Plinthosols	gr. plinthos - cegła	gleby laterytowe
Ferralsols	łac. ferrum - żelazo, łac. alumen - glin	czerwonożółte gleby ferralitowe
Solonetz	ros. sol - sól	sołońce, sołodzie
Planosols	łac. planus - płaski, równy	gleby stagnoglejowe, pseudoglejowe
Chernozems	ros. czornyj - czarny, zemlja - ziemia	czarnoziemy
Kastanozems	łac. castanea - kasztan, ros. zemlja - ziemia	gleby kasztanowe
Phaeozems	gr. phaios - ciemny, ros. zemlja - ziemia	brunioziemy (czarnoziemne gleby prerii), niektóre czarne ziemie, zdegradowane czarnoziemy, szare gleby leśne
Gypsisols	łac. gypsum - gips	gleby z poziomem akumulacji gipsu, np. buroziemy, gleby szarobure
Durisols	łac. durum - twardy	gleby w rejonach semiaridowych zawierające wytrącenia wtórnej krzemionki w postaci konkrecji lub nieprzepuszczalnych warstw
Calcisols	łac. calx - wapno	gleby z poziomem akumulacji węglanu wapnia, głównie półpustynne i pustynne
Albeluvisols	łac. albus - biały, eluo - myję, płuczę	gleby darniowo-bielicowe, gleby płowe zaciekowe
Alisols	łac. alumen - glin	gleby alitowe, gleby zawierające dużo wolnego glinu
Nitisols	łac. nitidus - lśniący	czerwone gleby ferralitowe
Acrisols	łac. acer - bardzo kwaśny	żółtoziemy i czerwonoziemy
Luvisols	łac. eluo - myje, płuczę	gleby płowe, gleby lessive
Lixisols	łac. lixus - wymyty	gleby cynamonoczerwone i czerwonobure
Umbrisols	łac. umbra - cień	gleby z poziomem umbric, zdegradowane czarnoziemy, zdegradowane czarne ziemie
Cambisols	łac. cambiare - zmieniać	gleby brunatne, brunisole, gleby cynamonowe
Arenosols	łac. arena - piasek	gleby piaszczyste, bez wykształconych poziomów diagnostycznych, arenosole
Regosols	gr. rhegos - przykryty	gleby inicjalne na nieskonsolidowanym podłożu

[edytuj] Ogólne rodzaje gleb

Gleby strefowe

• Gleby bielicowe - o barwie jasnej, powstałe na piaskach, słabo urodzajne, uprawia się na nich żyto i ziemniaki.
  • Rdzawe
  • Płowe
• Gleby tundrowe - o cienkiej warstwie próchnicy, mało urodzajne.
• Gleby brązowe
  • brunatne - o barwie brunatnej, średniej ilości próchnicy, uprawia się na nich pszenicę
  • cynamonowe - powstałe na skałach wapiennych.
  • kasztanowe - cienka warstwa próchnicy.
  • bure - niska zawartość próchnicy i niedostatek wody.
• Czarnoziemy - bardzo ciemna barwa, powstałe na lessach, duża zawartość próchnicy, bardzo urodzajne, uprawia się na nich pszenicę i buraki cukrowe.
• Gleby pustynne
  • Szaroziemy
  • Pustynne gleby inicjacyjne - składają się ze szkieletu mineralnego.
• Gleby czerwone
  • lateryty - ceglasta barwa.
  • czerwonoziemy
  • terra rossa - czerwone gleby śródziemnomorskie.
  • żółtoziemy - uprawa krzewów herbacianych i drzew cytrusowych.

Gleby astrefowe

• Mady - o ciemnej barwie, powstałe z drobnych osadów naniesionych przez rzekę, uprawia się na nich warzywa i pszenicę.
• Górskie
• Czarne ziemie - żyzne, powstałe na dawnych terenach bagiennych
• Rędziny
• Gleby wulkaniczne - żyzne, powstałe w miejscach aktywności wulkanicznej
• Gleby słone - powstają w wyniku podsiąkania i odparowywania zasolonej wody.
• Gleby bagienne
• Gleby antropogeniczne

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Roczniki gleboznawcze. 40, 3/4 (1989). Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. 
2. ↑ R.Bednarek, H.Dziadowiec, U.Pokojska, Z.Prusinkiewicz: Badania ekologiczno - gleboznawcze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004. ISBN 83-01-14216-2. 

[edytuj] Literatura

• Saturnin Zawadzki (red): Gleboznawstwo. PWRiL, 1999. ISBN 83-09-01703-0. 
• Renata Bednarek, Helena Dziadowiec, Urszula Pokojska, Zbigniew Prusinkiewicz: Badania ekologiczno-gleboznawcze. Warszawa: PWN, 2005. ISBN 83-01-14216-2. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego - strony nie można odwiedzić wykorzystując przeglądarkę Mozilla Firefox. Działa poprawnie w programach Opera oraz Internet Explorer
• World Reference Base for Soil Resources
• Oficjalna strona Międzynarodowej Unii Towarzystw Gleboznawczych
• Szczegółowe informacje dotyczące systematyki gleb Polski

Czy minogi mogą dostać zawału?

Z powodu minogów zagrzebanych w dnie Wisły pod Kwidzynem wstrzymano budowę najważniejszego mostu na Pomorzu. - Czy z ich powodu mamy poświęcić interesy mieszkańców Powiśla? - pyta eurodeputowany Janusz Lewandowski. Ekolodzy odpowiadają: - Trzeba było nie zmieniać projektu na szkodliwy dla środowiska.

„Orliki” Tuska w telewizji Urbańskiego. Do przerwy 0:1

Znany dziennikarz chce robić w publicznej telewizji teleturniej o „orlikach”, ale TVP go zbywa.

Polska nie zrezygnuje z bomb kasetowych

Nasz rząd nie podpisze międzynarodowej konwencji zakazującej produkcji, handlu i stosowania bomb kasetowych. Dziś w Oslo zrobi to ponad sto krajów. Nowa konwencja już została uznana za najważniejszy traktat humanitarny i rozbrojeniowy całej dekady.

Nowogrodzka 84/86 jednak do prokuratury

Jarosław Kaczyński ocenę półmetka rządów prezydent Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz zorganizował w centrali PiS przy Nowogrodzkiej. Tym adresem interesuje się prokuratura

Niech TU-154 jeszcze sobie polatają

Nie zamierzamy rezygnować z TU-154, bo to niezłe samoloty - mówią urzędnicy MON. Ale w przyszłym roku resort ogłosi przetarg na zakup trzech lub czterech samolotów średniej wielkości dla VIP-ów.

Koniec armii poborowych

Zaczęło się ostatnie przymusowe wcielenie do polskiej armii. Potem kontakt z wojskiem skończy się na wizycie w WKU. A może nawet przez internet.

Co zamiast pomostówek

Propozycja PO dla nauczycieli: zasiłki przedemerytalne tylko dla urodzonych do 1963 r. ZNP: Chcemy więcej

Bunt proboszczów

Proboszcz jak poseł na kadencję? Proboszczowie torpedują pomysł biskupów

W Medyce znowu blokada "mrówek" i interwencja policji

Policja po raz kolejny rozbiła blokadę przejścia granicznego w Medyce na Podkarpaciu. Przejście zablokowało około setki osób, tzw. mrówek, które protestują przeciwko przepisom zmniejszającym liczbę legalnie wwożonych papierosów spoza krajów Unii Europejskiej. W starciach ranny został policjant.

Raczek i Szczygielski "najpiękniejszą parą" - TVP nie pokaże już imprez "Gali"

W planie imprez TVP2 na 2009 rok nie ma transmisji z wręczenia "Róż Gali" i nagród "Viva Najpiękniejsi". Według członka zarządu TVP Sławomira Siwka z transmitowania tych imprez zrezygnowała dyrekcja Dwójki po dokonaniu "ich oceny merytorycznej". Decyzje zarządu są następstwem transmisji "Róż Gali" sprzed dwóch tygodni: "najpiękniejszą parę" ogłoszono na niej Tomasza Raczka i Marcina Szczygielskiego.