Szantung

Z Wikipedii

Prowincja Szantung
Nazwa chińska: 山东省 (Shāndōng Shěng)
Nazwa skrócona: 鲁 (Lǔ)
Stolica	Jinan
Gubernator	Jiang Daming
Populacja	91,800,000 os. (2004)
Powierzchnia	156,700 km²
Gęstość zaludnienia	586 os./km²
Skład etniczny	Chińczycy Han - 99.3% Hui - 0.6%
Liczba prefektur	17
Liczba powiatów	140
Liczba gmin	1941
ISO 3166-2	CN-37
Strona oficjalna	[1]

Szantung

Nazwa chińska
Hanyu Pinyin	Shāndōng
Wade-Giles	Shan-tung
Spolszczenia	Szantung (wg KSNG)
Znaki trad.	山東,
Znaki upr.	山东

Szantung – prowincja na wschodnim wybrzeżu Chin. Jej skrótowa nazwa, Lu (鲁), wywodzi się od państwa z okresu Wiosen i Jesieni.

Nazwa Szantung oznacza Górzysty Wschód i odnosi się do Gór Taihang na terenie prowincji, która jest ulokowana w dużej części na Półwyspie Szantung. Na północ od niej znajduje się Rzeka Żółta, na wschód - Morze Wschodniochińskie. Od zachodu Szantung graniczy z prowincjami Hebei i Henan, od południa - z prowincją Jiangsu, a także Anhui.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Jinan.

[edytuj] Historia

Prowincja Szantung stanowi część rejonów uważanych z kolebkę cywilizacji chińskiej. Jej zachodnia część wchodziła w skład terenów kontrolowanych przez najstarsze historycznie dynastie Shang i Zhou. Wschód zamieszkiwał lud Laiyi uważany przez starożytnych Chińczyków za barbarzyńców, który w ciągu wieków uległ sinizacji.

W okresie Wiosen i Jesieni oraz w okresie Walczących Królestw rejon dzisiejszej prowincji Szantung cieszył się rosnącą potęgą. Narodziły się w nim dwa państwa - Qi z stolicą w Linzi, oraz Lu ze stolicą w Qufu. Państwo Lu cieszy się w chińskiej historii mianem ojczyzny Konfucjusza, choć w rzeczywistości było niewielkie i zostało wchłonięte przez państwo Chu.

Państwo Qi było dużo potężniejsze, ale uległo państwu Qin, którego władca zjednoczył całe Chiny i w 221 r. p.n.e. proklamował się ich pierwszym cesarzem. Dynastia Han, która wydzieliła na terenie Szantung dwie prefektury (zhou). W okresie Trzech Królestw ziemie Szantung przypadły królestwu Wei.

W kolejnych epokach Szantung, podobnie jak całe północne Chiny, stała się celem najazdów z północy i przechodziła z rąk jednego barbarzyńskiego państwa, do drugiego.

W 412 r. n.e. mnich Faxian wylądował w południowej części półwyspu Szantung i udał się do miasta Qingzhou, gdzie zajął się przykładem buddyjskich sutr, które przywiózł ze swej słynnej wyprawy do Indii.

Odkąd dynastia Sui zjednoczyła kraj w 589 r., Szantung była już zawsze częścią Chin. W obecnym kształcie istnieje od czasów dynastii Ming, choć w tym czasie w jej skład wchodziły także obszary dzisiejszej prowincji Liaoning, które jej odebrano za Qingów.

W XIX wieku Półwysep Szantung stał się celem dla kolonialistów. W 1897 roku miasto Qingdao stało się niemiecką koncesją, a rok później Weihai stało się koncesją brytyjską. W tym okresie Półwysep stał się punktem przerzutowym dla chińskich emigrantów w drodze m.in. do USA.

Po proklamowaniu Republiki Chińskiej w 1911 r., Qingdao w 1922 r. wróciło w ręce Chin, a Weihai w 1930 r. W 1937 r. prowincja Szantung stała się celem japońskiego najazdu. Japończykom udało się ją opanować, chociaż w głębi lądu trwał opór partyzancki. Po kapitulacji Japonii w 1945 r. fragmenty Szantung były kontrolowane przez komunistów, którzy kontrolę nad całą prowincją objęli w czerwcu 1949 roku. W październiku powstała Chińska Republika Ludowa.

Dziś, dzięki położeniu na wybrzeżu i inwestycjom zagranicznym prowincja Szantung jest jedną z najbogatszych w Chinach, choć znać na niej piętno niemieckiego kolonializmu. Tutaj ma siedzibę Haier, jeden z największych na świecie producentów sprzętu AGD, który zaczynał jako firma joint-venture z niemiecką firmą Liebherr. Najbardziej znane eksportowe piwo Chin, Piwo Tsingtao jest ważone w poniemieckim Qingdao.

[edytuj] Geografia

Na większość powierzchni prowincji Szantung składają się tereny Niziny Północnochińskiej. Górzysta jest centralna część prowincji, w której znajdują się m.in. góry Taishan, Lushan i Mengshan. Pofałdowany jest również Półwysep Szantuński we wschodniej części Szantungu, rozdzielający Morze Wschodniochińskie i od Morza Żółtego. Najwyższym wzniesieniem w prowincji jest Szczyt Żółtego Cesarza o wysokości 1545 metrów.

Rzeka Żółta płynie w kanale przez zachodnią część Szantungu, na poziomie wyższym od poziomu terenu, dzieląc prowincję na dwa działy wodne - Hai He na północy i Huai He na południu. Wielki Kanał dochodzi do Szantungu od północnego zachodu i wychodzi w części południowo-zachodniej. Jezioro Weishan to największe jezioro w prowincji. Linia brzegowa Szantungu liczy 3000 km. Wybrzeże Półwyspu Szantuńskiego jest skaliste, pełne klifów, zatok i wysp.

Klimat Szantungu jest umiarkowany, lata są wilgotne, a zimy zimne i suche. Średnie temperatury w styczniu wynoszą pomiędzy -5, a - 1°C, a w lipcu pomiędzy 24 - 28°C. Roczne opady wynoszą 550-950 mm.

Największe miasta w prowincji to:

• Jinan (stolica)
• Qingdao (Tsingtao)
• Zibo
• Yantai
• Weifang
• Weihai
• Zaozhuang

Wstydliwa choroba medyków

- Ojciec szef, syn podwładny? To dobre w prywatnej firmie, a nie w szkole wyższej - mówią profesorowie Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Publiczna uczelnia nie tylko przyznaje, że ma problem z nepotyzmem, ale i zapowiada, że będzie z nim walczyć.

Obywatelu, wytnij swój las!

Ponad 60-metrowe graffiti namawiające do wycinania beskidzkich lasów świerkowych malowali w Warszawie w weekend ekolodzy. Beskidom grozi katastrofa ekologiczna

„Więzienia CIA” mogły być przykrywką?

Kiejkuty są najmniej odpowiednim miejscem do zachowania tajemnicy. Standardowo satelita szpiegowski robi tam co 15 godzin zdjęcie. Tak szczegółowe, że widać na nim, jakiej rasy jest pies przy budzie

Lewicowcy, łączcie się

SLD chce jednej lewicowej listy do europarlamentu i referendum w sprawie tarczy antyrakietowej

Koalicja działa, a Sawicki nie chce konkurować z Pawlakiem

- Nie jesteśmy już zaczadzeni PSL-em jak na początku, gdy myśleliśmy: Ale oni się zmienili, są tacy nowocześni. Okazało się, że tak bardzo się nie zmienili. Ale koalicja trwa.

Radę ludowcy widzą ogromną

PSL zgłosi własny projekt ustawy o RTV. Zostanie przedstawiony teraz, bo forsowana przez PO zmiana ustawy o mediach publicznych padła w lipcu po prezydenckim wecie.

„Orliki” dla poszkodowanych

Przebaczamy i prosimy o przebaczenie

Polacy i Niemcy muszą sobie nawzajem przebaczyć - mówił do Polaków i Niemców, byłych więźniów obozu w Potulicach pastor Klaus Zimmermann

Biskup mu ufa, więc dalej będzie uczył

Matki specjalnie posyłają dzieci do szkoły, w której religii uczy ksiądz Roman K. Karta nauczyciela dopuszcza zawieszenie nauczyciela, który ma prokuratorskie zarzuty, ale duchowy przywódca byłych betanek zwolniony nie będzie

MSZ: przestrzegamy naród niemiecki przed rewizjonizmem Steinbach

Przestrzegamy zaprzyjaźniony naród niemiecki przed rewizjonizmem, głoszonym przez szefową Związku Wypędzonych (BdV) Eriką Steinbach - w ten sposób rzecznik MSZ Piotr Paszkowski skomentował sobotnie wystąpienie Steinbach.