Sztum

Z Wikipedii

Współrzędne: 53°55'18" N 19°02'01" E53.9216667 19.0336111 (Sztum)

Sztum
Herb Sztumu Flaga Sztumu
Województwo	pomorskie
Powiat	sztumski
Gmina  - rodzaj	Sztum miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1416
Burmistrz	Leszek Jan Tabor (e-mail)
Powierzchnia	4,59 km²
Położenie	53° 55'18'' N 19° 02'01'' E
Ludność (2004) • liczba ludności • gęstość	12 141 2645,1 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	55
Kod pocztowy	82-400
Tablice rejestracyjne	GSZ
Położenie na mapie Polski Sztum
TERC10 (TERYT)	6222916054
Miasta partnerskie	Ritterhude Val de Reuil Varde
Urząd miejski3 ul. Mickiewicza 39 82-400 Sztum tel. 55 640-63-03; faks 55 640-63-00 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Sztum (niem. Stuhm) to miasto na Powiślu w woj. pomorskim, w powiecie sztumskim, przy drodze krajowej nr 55 (Kwidzyn-Malbork), nad jeziorami: Zajezierskim i Barlewickim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sztum. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Spis treści 1 Historia 2 Zabytki 3 Honorowi obywatele miasta 4 Imprezy 5 Sport w Sztumie 6 Victoria Sztum 6.1 Dane podstawowe klubu 6.2 Znani zawodnicy 7 Zantyr Sztum 7.1 Dane podstawowe klubu 8 Olimpia Sztum 8.1 Dane podstawowe 8.2 Nazwy 9 Zobacz też 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

We wczesnym średniowieczu gród pruski, zdobyty w 1236 przez Krzyżaków. budowa zamku w latach 1326-1335. Od 1330 siedziba krzyżackiego wójta. W 1377 roku miasto odwiedza książę austriacki Albrecht, który pozostawia Zakonowi herb, którym wójt sztumski bedzie się posługiwał, oraz fundusze na budowę wieży. W 1410 roku podczas wielkiej wojny Polski z Zakonem Krzyżackim zamek i miasto na krótko trafia w ręce wojsk polskich, dowodzonych przez Jędrzeja z Brochocic. Prawa miejskie Sztum otrzymał w 1416, nadane przez wielkiego mistrza Michaela Küchmeistera von Sternberg, a potwierdzony przez polskiego króla Zygmunta Augusta w 1553 . Miasto i zamek kolejny raz trafiają w ręce Polaków, podczas wojny 13-letniej od 8 sierpnia 1454 r. do 21 września tegoż samego roku.

Na podstawie pokoju toruńskiego z 1466 Sztum został włączony do Korony Polskiej. W latach 1468-1772 miasto powiatowe w województwie malborskim oraz miejsce sejmików tegoż województwa. Podczas wojny Polsko-Szwedzkiej tzw. o "Ujście Wisły" pod okupacją szwedzką. Po przegranej bitwie pod Trzcianą Gustaw Adolf schronił się na sztumskim zamku. Na mocy rozejmu w Starym Targu, miasto wraz z zamkiem są w rękach elektora brandenburskiego, aż do rozejmu w Sztumskiej Wsi. Po krótkim czasie miasto znowu jest pod okupacją szwedzką w czasie "Potopu Szwedzkiego"(1655-1660).

Po I rozbiorze przejęty przez Prusy, od 1870 roku w granicach Cesarstwa Niemiec. Rozwój miasta nastąpił na przełomie XIX/XX w. dzięki uruchomieniu linii kolejowej z Malborka do Torunia w 1883. W plebiscycie 1920 ludność opowiedziała się za pozostaniem w państwie niemieckim, jednak Sztum stanowił główny ośrodek mniejszości polskiej na niemieckim Powiślu dzięki ziemiańskim rodzinom Sierakowskich i Donimirskich. Przyłączony ponownie do Polski w 1945 roku jako siedziba powiatu w województwie gdańskim do 1975, po reformie administracyjnej kraju i likwidacji powiatów trafia do województwa elbląskiego. W 1998 roku w mieście wybuchły protesty mieszkańców w związku z nieumieszczeniem Sztumu na powiatowej mapie Polski, co przyczyniło sie do tego, że od 2001 roku Sztum ponownie jest miastem powiatowym.

[edytuj] Zabytki

• Częściowo zachowany zamek krzyżacki, gotycki, zbudowany po 1331, przebudowany w 1414 r., z ruinami ośmiobocznej wieży w narożu północno-wschodnim. W historii był letnią rezydencją Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego. Należy do Stowarzyszenia Gmin "Polskie Zamki Gotyckie". Na terenie zamku odbywają się turnieje oraz pokazy walk rycerskich. Dziedziniec zamkowy to również miejsce plenerów malarskich.
• Kościół parafialny św. Anny - główny element w krajobrazie staromiejskiej części Sztumu. Zbudowany po wojnie 13-letniej, obecny kształt uzyskał na przełomie lat 1900-1901.Wnętrze utrzymano w stylu neogotyckim z elementami wystroju barokowego.
• Kościół poewangelicki - na miejscu dawnego ratusza, w centralnej części rynku. Powstał w latach 1816-1818 w stylu neoklasycystycznym. Obecnie mieści się tam Muzeum Alyem.
• fragmenty murów miejskich.
• Wieża ciśnień zbudowana w 1911. Jest na planie koła, a na wysokości piątej kondygnacji z cylindrycznej przechodzi w ośmioboczną. Usytuowana jest na wzniesieniu przy rozwidleniu ulic Kochanowskiego, Nowowiejskiego oraz Słowackiego.
• Cmentarz wraz z kaplicą cmentarną przy ulicy Kochanowskiego powstały na przełomie XVII i XVIII wieku. Jest to najstarszy cmentarz w mieście, który zachował się do dzisiaj. Funkcje cmentarza miejskiego pełnił do 1945 roku, co upamiętniają dwie tablice pamiątkowe, poświęcone pochowanym tu katolikom oraz ewangelikom.
• Cmentarz katolicki przy rozwidleniu ulic Domańskiego i Pieniężnego powstały na początku XX wieku
• Więzienie powstałe na początku XX wieku.

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

• Stanisław Donimirski
• Halina Donimirska-Szyrmerowa

[edytuj] Imprezy

• Międzynarodowy Zlot Miłośników Garbusa
• Ogólnopolski Przegląd Sztuki Więziennej
• Międzynarodowy Plener Malarski Sztum - Barlewice
• Dni Ziemi Sztumskiej, Targi Powiśla
• Święto Ryby

[edytuj] Sport w Sztumie

[edytuj] Victoria Sztum

W Sztumie działa od wielu lat klub kajakarski MLKS Victoria Sztum.

[edytuj] Dane podstawowe klubu

• Prezes klubu: Stanisław Kuczyński
• Data założenia: 1980

[edytuj] Znani zawodnicy

• Wojciech Tyszyński

[edytuj] Zantyr Sztum

Od kilku lat w mieście prężnie działa Lekkoatletyczny Klub Sportowy "Zantyr" Sztum. Klub jest głównym organizatorem Grand Prix Sztumu w Biegach Przełajowych.

[edytuj] Dane podstawowe klubu

• Prezes klubu: Bogdan Owsiany
• Wiceprezes: Ryszard Mazerski
• Data założenia: 28 czerwca 2005
• Barwy:
• Adres:
• Telefon:

[edytuj] Olimpia Sztum

W Sztumie ma siedzibę również Klub Piłkarski Olimpia Sztum.

[edytuj] Dane podstawowe

• Prezes klubu: Bogusław Gos
• Kierownik klubu: Michał Hadrysiak
• Kierownik drużyny: Vacat
• Trener drużyny: Radosław Szczuchniak
• Data założenia: marzec 1946
• Barwy: biało-niebieskie
• Adres: Reja 14, 82-400 Sztum
• Telefon: (55) 277-56-13

[edytuj] Nazwy

od 00.03.1946 do 00.00.1950 - Klub Sportowy Gryf Sztum,

od 00.00.1950 do 00.00.1956 - Zrzeszenie Sportowe Gwardia Sztum,

od 00.00.1956 do 00.00.1959 - Ludowy Zespół Sportowy Sztum,

od 00.00.1959 do 00.00.1964 - Klub Sportowy Olimpia Sztum,

od 00.00.1964 do 00.00.1972 - Gwardyjski Klub Sportowy Olimpia Sztum,

od 00.00.1972 do 00.00.1974 - Ludowy Zespół Sportowy Sztum,

od 00.00.1974 do 10.02.1977 - Zakładowy Klub Piłkarski POM Sztum,

od 10.02.1977 do 24.06.1993 - Ludowy Klub Sportowy Powiśle Czernin,

od 24.06.1993 - Klub Piłkarski Olimpia Sztum,

[edytuj] Zobacz też

• Szlak Zamków Gotyckich
• Synagoga w Sztumie
• Zakład Karny Sztum
• Sztum (stacja kolejowa)
• Dekanat Sztum
• parafia św. Andrzeja Boboli w Sztumie
• parafia św. Anny w Sztumie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa miasta
• Strona organizacji Polskie Zamki Gotyckie (zamek w Sztumie)
• Strona internetowa zamku w Sztumie
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie

Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało ciało jej ojca, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie.., szwy puściły.., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać

26-latka oskarżona o zabójstwo noworodka

O zabójstwo swego nowo narodzonego syna oskarżyła prokuratura 26-letnią mieszkankę Lublina, Agnieszkę W. Zwłoki dziecka znaleziono w styczniu b.r. na jednej z ulic miasta. Ciało, zawinięte w worek, leżało w plastikowym wiadrze.

Wstępne wyniki sekcji gen. Sikorskiego: Nie ma dowodów morderstwa?

Najprawdopodobniej gen. Władysław Sikorski nie został zastrzelony, ani uduszony - wynika ze wstępnych wyników sekcji, do których dotarł Onet.pl. Jak podaje portal, gen. Sikorski odniósł obrażenia typowe dla katastrof komunikacyjnych.

Nie będzie bimbru na święta. Najnowocześniejsza wytwórnia wpadła

Wymyślił i zbudował najnowocześniejszą w tym roku bimbrownię na Podlasiu. Aby zwiększyć jej wydajność zmienił nawet bieg pobliskiego strumienia. Szykował się do świątecznej gorączki zakupów. Interes zamknęli policjanci. Wyprodukowane 2400 litrów zacieru i 250 litrów alkoholu zostały zniszczone.

Palikot: Odejście posłów PiS z komisji to część planu Jarosława Kaczyńskiego

- Jestem zdziwiony decyzją kolegów o odejściu z komisji - tak Janusz Palikot skomentował wycofanie się posłów PiS Pawła Poncyliusza i Adama Abramowicza z prac komisji "Przyjazne państwo". Palikot zaznaczył, że dotychczasowa współpraca przebiegała dobrze. Ocenił, że decyzja wpisuje się w plan Jarosława Kaczyńskiego aby "wetować wszystko".

Gosiewski: Chcemy odwołania Komorowskiego. Przebrała się miarka

Klub PiS złoży wniosek o odwołanie marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego - powiedział szef klubu PiS Przemysław Gosiewski. - Uznaliśmy, że przebrała się miarka - stwierdził Gosiewski. Ocenił, że marszałek wypowiadał się arogancko i "żałował, że snajper nie strzelił do prezydenta".

Samolot prezydenta idzie do generalnego remontu

Samolot Lecha Kaczyńskiego, który uległ awarii w Mongolii przejdzie generalny remont w Moskwie. Maszyna spędzi w Rosji aż pół roku - ustalił serwis internetowy tvp.info.

Dentysta: Pacjentkę trzeba czasem przycisnąć

Znany częstochowski stomatolog oskarżony o to, że najpierw pacjentki znieczulał, a potem molestował, stanie przed sądem. Grozi mu do ośmiu lat więzienia.

Chronić polski majątek w czasie kryzysu

Zanosi się na wielką wyprzedaż majątku narodowego - uważa Aleksandra Natalii-Świat z PiS, wiceprzewodnicząca sejmowej komisji finansów publicznych.

Proces dr G. kontra "Fakt" bez Ziobry: poseł został ukarany

Zbigniew Ziobro bez usprawiedliwienia nie stawił się na procesie cywilnym dr. Mirosława G. z "Faktem" (za tekst pt. "Doktor śmierć"). Sąd Okręgowy w Warszawie wymierzył mu 300 zł grzywny.