Tadeusz Konwicki

Z Wikipedii

Tadeusz Konwicki (ur. 22 czerwca 1926 r. w Nowej Wilejce pod Wilnem, obecnie na Litwie) – prozaik, scenarzysta, reżyser.

Spis treści 1 Biografia 2 Literatura 3 Kino 4 Twórczość literacka 5 Twórczość filmowa 5.1 Wyróżnienia i nagrody 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Biografia

Syn Michała Konwickiego i Jadwigi Kieżun. W młodości mieszkał w Kolonii Wileńskiej. Uczył się w Gimnazjum im. Zygmunta Augusta w Wilnie (1938-1939). Po wybuchu II wojny światowej pracował m.in. jako robotnik kolejowy i pomocnik elektryka w szpitalu w Nowej Wilejce. W 1944 r. zdał konspiracyjną maturę, uczęszczając wcześniej na tajne komplety. W latach 1944-1945 był żołnierzem Armii Krajowej, brał m.in. udział w akcji "Burza". Po rozbiciu oddziału przebywał krótko w Gliwicach (gdzie pracował jako urzędnik Tymczasowego Zarządu Państwowego), a następnie studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Debiutował w 1946 r. jako reportażysta, tekstem pt. Szkice z Wybrzeża ("Od A do Z", nr 8/1946, dodatek literacki do "Dziennika Polskiego"). Od 1946 r. pracował w tygodniku "Odrodzenie" jako korektor i redaktor techniczny, publikując tam jednocześnie liczne recenzje literackie. W tym czasie publikował też w innych pismach, m.in. "Dziennik Literacki", "Nurt", "Pokolenie", "Wieś". W 1947 r. zamieszkał w Warszawie.

Od 1949 r. był żonaty z Danutą Konwicką (1930-1999), siostrą Jana Lenicy, artystką plastyczką, ilustratorką książek dla dzieci. Pracował jako robotnik przy budowie Nowej Huty, następnie był redaktorem pisma "Nowa Kultura" (tu m.in. cykl pt. Z miejsc stojących). Od lat pięćdziesiątych zajmował się również twórczością filmowa, nie tylko jako scenarzysta ale i krytyk. W latach 1956-1968 sprawował funkcję kierownika literackiego Zespołu Filmowego "Kadr". W 1966 r. wyrzucony z PZPR (do której wstąpił w 1952 r.) za współudział w liście protestacyjnym do władz w związku z usunięciem z PZPR prof. Leszka Kołakowskiego. Od 1966 r. pracował w redakcji pisma "Kino". Był następnie kierownikiem literackim w Zespole Filmowym Pryzmat (1970-1978). Po 1976 r. publikował w wydawnictwach II obiegu (jego książki ukazywały się nakładem podziemnych wydawnictw "NOWa" i "Zapis"). W 1982 r. był współautorem apelu intelektualistów, będącego protestem przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce.

W ostatnich latach rzadko udziela się publicznie i nie wydaje nowych książek. Wyjątkiem był zbiór wywiadów dotyczących tematyki filmowej pt. Pamiętam, że było gorąco. W wywiadzie udzielonym Andrzejowi Titkowowi na potrzeby filmu Przechodzień, Konwicki powiedział: Ja chcę tylko pomachać ręką. Pokazać czytelnikom, że nie są sami w tym tłumie.

Tadeusz Konwicki mieszka w śródmieściu Warszawy, na tyłach Nowego Światu. Z okien jego mieszkania widać w całości pobliski Pałac Kultury i Nauki. Od wielu lat, w porze obiadowej, pisarza można spotkać w kawiarni mieszczącej się w podziemiach wydawnictwa "Czytelnik" (ul. Wiejska). Do jego najbliższych przyjaciół należeli i należą m.in. Irena Szymańska, Andrzej Wajda, Gustaw Holoubek oraz Andrzej Łapicki.

Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

[edytuj] Literatura

Metafizyczny świat swoich utworów (zarówno książek jak i filmów) budował Konwicki na wspomnieniach dotyczących przedwojennego dzieciństwa spędzonego na Wileńszczyźnie (Kolonia Wileńska), wojennych przeżyć, których nie sposób wymazać z pamięci oraz na rzeczywistych fundamentach teraźniejszości (większość dzieł rozgrywa się w Warszawie, w której mieszka Konwicki, w scenerii autentycznych miejsc, często np. przywoływany jest, czy to jako omen, nemesis czy jak wyrzut sumienia, symbol stolicy – Pałac Kultury).

W swoich dziełach opisywał doświadczenia uniwersalne, znamienne dla jego twórczości są motywy inicjacji, poszukiwania, czy ważnego wyboru życiowego. Konwicki zajmuje się, w sposób ironiczny i przewrotny, kwestiami, które zwykły być uważane za egzystencjalne. Pytania o sens życia, sens pamiętania, o kondycję człowieka czy przyszłość rodzaju ludzkiego nieustannie towarzyszą jego bohaterom. Konwicki ma zdolność tonowania największego patosu za pomocą sceptycyzmu oraz ironii, i na odwrót – leczenia cynizmu, bądź zgorzkniałego pesymizmu, romantycznym porywem. Można by to porównać do cyrkowej sztuczki, w której akrobata wykonuje salto w przód skacząc z trampoliny na znajdujący się wysoko pomost, a w następnej chwili robi salto w tył i znów jest na trampolinie, gotowy do kolejnych ewolucji.

Konwicki posługuje się różnymi nastrojami, wątkami oraz konwencjami. Zwierzoczłekoupiór ma konwencję książki dla dzieci, Nic albo nic – kryminału z dreszczykiem, a Kronika wypadków miłosnych – romansidła.

Obok dorobku powieściowego ma też Konwicki na koncie kilka bardzo osobistych książek pamiętnikowo-filozoficznych (które sam nazywa łże-dziennikami). W 1986 r. w Londynie ukazał się "wywiad-rzeka" Stanisława Beresia z Konwickim zatytułowany Pół wieku czyśćca. W 2001 r. światło dzienne ujrzała nowa książka-wywiad: Pamiętam, że było gorąco.

[edytuj] Kino

Konwicki jest również filmowcem. Wyreżyserował Dolinę Issy (wg powieści Czesława Miłosza) oraz Lawę (wg Dziadów Adama Mickiewicza). Jako aktor, w roli Nieznajomego wystąpił w adaptacji własnej powieści (Kronika wypadków miłosnych w reżyserii Andrzeja Wajdy. Dokumentalista, Andrzej Titkow, poświęcił Konwickiemu dwa filmy: Przechodzień oraz Całkiem spora apokalipsa. Reżyserował także Ostatni dzień lata, Salto oraz Jak daleko stąd, jak blisko. Wszystkie zawierają typowe dla twórczości autora wątki: ucieczki, poszukiwania, wspomnień dzieciństwa i minionej wojny oraz teraźniejszość, w której nie może odnaleźć się bohater. Występuje w nich bohater znany z większości książek Konwickiego, potrafiący być jednocześnie prorokiem, pielgrzymem, zbiegiem, bohaterem, zdrajcą, mesjaszem, kochankiem i poetą. Nękany wspomnieniami ucieka przed ludźmi – żywymi i umarłymi – a uciekając szuka tego, co utracił – prawdy, miłości, domu. Kluczy drogą, która jak sinusoida prowadzi go od wielkości do małości i z powrotem, od świętości do przyziemności i na odwrót, dwa kroki w przód i salto w tył.

[edytuj] Twórczość literacka

• Przy budowie – powieść produkcyjna; Czytelnik 1950 (również jako część książki: Tadeusz Konwicki, Wiktor Woroszylski, Witold Zalewski, Budujemy, Czytelnik 1951)
• Nad Wisłą i Pilicą – reportaż; wespół z Tadeuszem Papierem, Książka i Wiedza 1953
• Godzina smutku – opowiadanie; Czytelnik 1954
• Klucz – opowiadanie; jako część tomu pt.: Dzień dzisiejszy [antologia], Czytelnik 1954; wydanie osobne: Nasza Księgarnia 1954
• Władza – powieść; t. I/II Czytelnik 1954-1955
• Żelazna kurtyna – scenariusz filmowy, opracowany na podstawie noweli Tadeusza Konwickiego i Wiktora Woroszylskiego; wespół z K. Sumerskim; WAiF 1954
• Rojsty – powieść; Czytelnik 1956
• Z oblężonego miasta – powieść; Iskry 1956
• Dziura w niebie – powieść; Iskry 1959
• Sennik współczesny – powieść; Iskry 1963
• Ostatni dzień lata. Scenariusze filmowe – zawiera: Zimowy zmierzch, Ostatni dzień lata, Zaduszki, Salto, Matura, ponadto w wydaniu z 1993 r. Jak daleko stąd, jak blisko
• Wniebowstąpienie – powieść; Iskry 1967
• Zwierzoczłekoupiór – powieść; Czytelnik 1969
• Jak daleko stąd, jak blisko – scenariusz filmowy; fragmenty w mies. "Dialog" nr 10/1971)
• Nic albo nic – powieść; Czytelnik 1971
• Trochę apogeum – opowieść filmowa; "Literatura" nr 2-6/1972; druk niedokończony z powodu ingerencji cenzury
• Kronika wypadków miłosnych – Czytelnik 1974
• Dlaczego kot jest kotem – opowiadanie dla dzieci; ilustracje: Danuta Konwicka; Krajowa Agencja Wydawnicza 1976
• Kalendarz i klepsydra – wspomnienia autobiograficzne; Czytelnik 1976
• Kompleks polski – powieść; NOWA 1977 (II obieg, jako nr 3 pisma "Zapis"); adaptacja telewizyjna Jerzego Markuszewskiego 1995)
• Mała Apokalipsa – powieść; NOWA 1979 (II obieg, jako nr 10 pisma "Zapis"); adaptacja filmowa: La petite apocalypse, reż. Constantin Costa-Gavras, Paryż 1993)
• Wschody i zachody księżyca – powieść; Krąg (II obieg) 1982
• Zofia Nasierowska-portret mężczyzny – tekst do katalogu wystawy; Biuro Wystaw Artystycznych Piła 1983
• Rzeka podziemna – powieść; Krąg (II obieg) 1984, wydanie następne jako Rzeka podziemna, podziemne ptaki, Aneks, Londyn 1985
• Nowy Świat i okolice – proza autobiograficzna, rysunki autora; Czytelnik 1986
• Pół wieku czyśćca. Rozmowy z Tadeuszem Konwickim – wespół ze Stanisławem Beresiem (ps. Stanisław Nowicki), Aneks 1986
• Bohiń – powieść; Czytelnik 1987
• Zorze wieczorne – proza wspomnieniowa; Alfa 1991
• Czytadło – powieść; Nowa 1992
• Pamflet na siebie – proza wspomnieniowa; Nowa 1995
• Kilka dni wojny, o której nie wiadomo, czy była – opowiadanie; seria: Współczesne opowiadania polskie; Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2001
• Pamiętam, że było gorąco. Z Tadeuszem Konwickim rozmawiają Katarzyna Bielas i Jacek Szczerba – rozmowy; wespół z Katarzyną Bielas i Jackiem Szczerbą, Znak 2001
• Wilno – fotografie: Paweł Jaroszewski, wspomnienie Tadeusz Konwicki, opowieść Mieczysław Jackiewicz; Wydawnictwo Andrzej Frukacz "Ex Libris" – Galeria Polskiej Książki 2001
• Wileńska Rossa: cztery pory roku – zdjęcia G-M STUDIO, tekst Mieczysław Jackiewicz, wspomnienia Tadeusz Konwicki; "Ex Libris" – Galeria Polskiej Książki 2005

[edytuj] Twórczość filmowa

• Kariera – scenariusz, wespół z Kazimierzem Sumerskim (1954)
• Zimowy zmierzch – scenariusz (1956)
• Ostatni dzień lata – scenariusz i reżyseria (1958)
• Matka Joanna od Aniołów – scenariusz na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, wespół z Jerzym Kawalerowiczem (1960)
• Zaduszki – scenariusz i reżyseria (1961)
• Matura (film), część niemieckiego cyklu filmów telewizyjnych Augenblick des Friedens (Czas pokoju) – scenariusz i reżyseria (1965)
• Faraon – scenariusz na podstawie powieści Bolesława Prusa, wespół z Jerzym Kawalerowiczem (1965)
• Salto – scenariusz i reżyseria (1965)
• Jowita – scenariusz na podstawie powieści Stanisława Dygata Disneyland (1967)
• Jak daleko stąd, jak blisko – scenariusz i reżyseria (1971)
• Austeria – scenariusz na podstawie opowiadania Juliana Stryjkowskiego; wespół z Jerzym Kawalerowiczem i Julianem Stryjkowskim (1982)
• Dolina Issy – scenariusz na podstawie powieści Czesława Miłosza, reżyseria (1982)
• Kronika wypadków miłosnych – scenariusz, obsada aktorska (1985)
• Lawa – scenariusz na podstawie dramatu Adama Mickiewicza Dziady, reżyseria (1989)

Tadeusz Konwicki jest też autorem inscenizacji i reżyserem przedstawienia J.B. [Jegor Bułyczow] i inni. Sceny dramatyczne według Maksyma Gorkiego, który został wystawiony w warszawskim Teatrze Ateneum w 1994 roku.

[edytuj] Wyróżnienia i nagrody

• 1950 – Państwowa Nagroda Artystyczna III stopnia za książkę Przy budowie
• 1954 – Państwowa Nagroda Artystyczna III stopnia za książkę Władza
• 1958 – Nagroda Główna na Wystawie Światowej EXPO w Brukseli za film Ostatni dzień lata (w kategorii filmu eksperymentalnego)
• 1958 – Grand Prix Międzynarodowego Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Krótkometrażowych w Wenecji za film Ostatni dzień lata
• 1962 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• 1962 – Nagroda Specjalna Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Mannheim za film Zaduszki
• 1964 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• 1964 – Nagroda literacka Fundacji im. Kościelskich
• 1967 – dyplom Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Edynburgu za film Salto
• 1972 – Nagroda Specjalna Jury Lubuskiego Lata Filmowego w Łagowie za film Jak daleko stąd, jak blisko
• 1973 – Nagroda Specjalna Międzynarodowego Festiwalu Filmów Autorskich w San Remo za scenariusz do filmu Jak daleko stąd, jak blisko
• 1975 – Nagroda Fundacji Jurzykowskiego w Nowym Jorku
• 1977 – Nagroda Radia Wolna Europa za książkę Kalendarz i klepsydra
• nagroda londyńskiego pisma "Wiadomości" za książkę Kalendarz i klepsydra
• włoska nagroda "Premio Mondello" za książkę Kalendarz i klepsydra
• 1989 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (Tadeusz Konwicki odmówił jej przyjęcia)
• 1990 – Nagroda Jury XV Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za za twórczą interpretację Dziadów Adama Mickiewicza w filmie Lawa
• 1990 – Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową w dziedzinie filmu fabularnego
• 2002 - Polska Nagroda Filmowa "Orzeł" w kategorii: Za Osiągnięcia Życia
• 2002 – Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego za całokształt twórczości
• 2005 – medal Ministra Kultury "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona poświęcona twórczości Tadeusza Konwickiego
• Mariusz Kubik – Portrety pisarzy: Tadeusz Konwicki, czyli o nostalgii, "Gazeta Uniwersytecka UŚ", nr 8 (97)/maj 2002; Uniwersytet Śląski, Katowice
• Tadeusz Konwicki w bazie Internet Movie Database (IMDb) (en)

Niska wycena ziemi dla zakonnic

Wycena, na podstawie której elżbietanki dostały ziemię w warszawskiej Białołęce, była nierzetelna. Rzeczoznawcy stanęli już przed komisją odpowiedzialności zawodowej.

Episkopat broni nuncjusza

„Znamy dostatecznie długo i dobrze Księdza Arcybiskupa Nuncjusza oraz jego wypróbowaną wierność Ojcu Świętemu i Kościołowi, aby mieć moralną pewność co do jego jednoznacznie negatywnej postawy wobec wszelkiej świadomej współpracy z zadeklarowanymi wrogami Kościoła".

Podsłuchy Prokomu na rynku

ABW nie zniszczyła stenogramów podsłuchów pracowników firmy Prokom z 2007 r. Jeden z podsłuchiwanych - wiceprezes Prokomu Wiesław Walendziak - zawiadomił prokuraturę

Bądź tu mądry, sześciolatku

Posłowie PO kolejny raz zmienili ustawę oświatową. W tym roku sześciolatki miały mieć „prawo" do pójścia do szkoły. Teraz znów mają „obowiązek”, ale „na wniosek rodziców”.

Kto robi interes na Matce Boskiej kryzysowej

„Dar Maryi na trudne czasy” - reklamuje medalik Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Piotra Skargi. - To oszustwo - mówią księża misjonarze, którzy w Polsce propagują kult Matki Bożej Objawiającej Cudowny Medalik

Lewica w końcu wybiera liderów

Dziś spory ruch na centrolewicy. Na zjazdach w Warszawie nowych szefów wybierają SdPl i Demokraci.pl. Potem zapewne będą współpracować. Na początek w wyborach europejskich

POrządzimy sobie speckomisją

Platforma przeforsowała nowe zasady pracy speckomisji. Jej przewodniczącym będzie mógł zostać poseł koalicji rządzącej.

Palikot oskarża posłankę PiS o polityczną prostytucję

Janusz Palikot stwierdził w TVN24, że posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną. Dodał, że jest mu przykro, iż "prostytucja w polityce sięga nawet pani minister Gęsickiej".

Kto zastąpi Kopacz? PO wybierze nowego szefa na Mazowszu

- Zarząd mazowieckiej Platformy Obywatelskiej wybierze w środę nowego szefa; z kierowania partią na Mazowszu - zgodnie z wytycznymi władz Platformy - zrezygnowała jeszcze w zeszłym roku kierująca resortem zdrowia Ewa Kopacz.

Cimoszewicz nie rezygnuje ze startu do PE

B. premier, b. szef MSZ a obecnie senator niezależny Włodzimierz Cimoszewicz poinformował, że nieprawdziwe są informacje prasowe, jakoby ostatecznie zrezygnował ze startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego.