Tarnobrzeg

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Współrzędne: 50°35′0″N 21°41′0″E / 50.58333, 21.68333

Tarnobrzeg
Herb Tarnobrzega Flaga Tarnobrzega
Województwo	podkarpackie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina  - rodzaj	Tarnobrzeg miejska
Prawa miejskie	1593 r.
prezydent	Jan Dziubiński (e-mail)
Powierzchnia	85,4 [1] km²
Położenie (punkt)	50° 35' N 21° 41' E
Wysokość	ok 160 m n.p.m.
Ludność (2007) • liczba • gęstość	49 771 [1] 583 [1] os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	15
Kod pocztowy	39-400
Tablice rejestracyjne	RT
Położenie na mapie Polski Tarnobrzeg
Miasta partnerskie	Bańska Bystrzyca Czernihów
Urząd miejski3 Kościuszki 32 39-400 Tarnobrzeg tel. 015 822 65 70; faks 015 822 52 81 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Tarnobrzeg - miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim; siedziba władz powiatu tarnobrzeskiego w latach 1867-1975 i od 1999; siedziba władz województwa tarnobrzeskiego w latach 1975-1998. W latach 1973-1976 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Tarnobrzeg. Tarnobrzeg posiada miano "stolicy polskiego przemysłu siarkowego".

Leży nad Wisłą. Do niedawna najważniejszy w Polsce ośrodek wydobycia siarki i produkcji kwasu siarkowego (obecnie znaczna część kopalni jest w fazie likwidacji). Założony w 1593 roku przez Tarnowskich jako "Nowy Tarnów", był ośrodkiem handlu i rzemiosła; zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego podupadł i rozwinął się dopiero po II wojnie światowej jako centrum wydobycia siarki. Fabryka obrabiarek "Ponar", zakłady włókiennicze (obecnie nieistniejące).

Od lat 90. XX w. na dawnym wyrobisku siarki powstaje sztuczny zalew (około 460 ha) który będzie przeznaczony do rekreacji. Przez Tarnobrzeg przebiega jedna z tras Szlaku Architektury Drewnianej ^[2] województwa podkarpackiego.

Spis treści 1 Geografia 2 Historia 3 Samorząd 4 Gospodarka 4.1 Wydobywanie siarki 4.2 Realizowane i przygotowywane inwestycje w Tarnobrzegu 4.3 Budownictwo 5 Edukacja 6 Komunikacja 6.1 Transport publiczny 6.2 Drogi w Tarnobrzegu 7 Lista osiedli 8 Zabytki 9 Kultura 10 Imprezy cykliczne 11 Media 12 Sport 13 Urodzeni w Tarnobrzegu 14 Kościoły i związki wyznaniowe w Tarnobrzegu 15 Tarnobrzeskie wieżowce i wysokościowce 16 Ciekawostki 17 Zobacz też 18 Przypisy 19 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Tarnobrzeg leży w Kotlinie Sandomierskiej. Głównym typem gleb są gleby bielicowe. Na tych mało żyznych glebach uprawia się owies, żyto i kukurydzę. Dużo gruntów zostało zalesionych. W rejonie Tarnobrzega jest wiele lasów wchodzących w skład Puszczy Sandomierskiej. Głównymi drzewami są: sosna zwyczajna, dąb szypułkowy, olcha czarna i brzoza.

[edytuj] Historia

• 1349 - Rafał z Tarnowa bierze za żonę dziedziczkę Wielowsi, Dzierżkę
• 1522 - Andrzej Ossoliński sprzedaje Janowi Spytkowi Tarnowskiemu zamek dzikowski
• 28 maja 1593 - przywilej fundacyjny na prawie magdeburskim nadany Stanisławowi Tarnowskiemu przez króla Zygmunta III Wazę
• 1676 - fundacja kościoła i klasztoru oo. Dominikanów
• 1678 - przeniesienie cudownego obrazu z dworu w Dzikowie do kościoła oo. Dominikanów
• 1734 - konfederacja dzikowska w obronie króla Stanisława Leszczyńskiego
• 1772 - pierwszy rozbiór Polski, Tarnobrzeg pod zaborem austriackim
• 1855 - siedziba powiatu
• 1864 - pierwsza szkoła w Tarnobrzegu
• 1867 - siedziba starostwa tarnobrzeskiego
• 1887 - połączenie kolejowe
• 9 września 1904 - odsłonięcie pomnika Bartosza Głowackiego
• 1909 - powstanie Cesarsko-Królewskiej Wyższej Szkoły Realnej
• 1918-1919 - Republika Tarnobrzeska (wystąpienia chłopskie; przywódcy: ksiądz Eugeniusz Okoń i Tomasz Dąbal)
• 1953 - odkrycie złóż siarki
• od 1957 - szybki rozwój miasta; rozbudowa przemysłu siarkowego
• 1975 - siedziba władz województwa tarnobrzeskiego
• 1999 - w wyniku reformy administracyjnej Tarnobrzeg staje się powiatem grodzkim

[edytuj] Samorząd

Prezydentem Tarnobrzega jest Jan Dziubiński, a rada miasta składa się z 21 osób.

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Wydobywanie siarki

Tarnobrzeg był centrum wydobywania i przetwarzania siarki i kwasu siarkowego (zobacz: "Siarkopol"), lecz zamknięto wszystkie kopalnie siarki kiedy stało się to ekonomiczne nieopłacalne. Kopalnia w Piasecznie została zamknięta pierwsza, potem kopalnia Machów (po 40 latach wydobywania siarki - kopalnia Machów była największą odkrywkową kopalnią siarki w Europie), a na końcu kopalnia Jeziórko w latach dziewięćdziesiątych. Kopalnia Jeziórko eksploatowana była nieco dłużej, gdyż stosowano tam nowocześniejsze metody wydobycia siarki (metodą podziemnego wytopu), co ograniczało liczbę potrzebnych ludzi do pracy i skutkowało przez długi czas rentownością produkcji. Obecnie kopalnie Machów i Piaseczno zalewane są przez wodę z rzeki Wisły i tworzone są tam sztuczne zbiorniki. Od lat dziewięćdziesiątych XX stulecia na terenach zakładów Siarkopol działa TSSE.

[edytuj] Realizowane i przygotowywane inwestycje w Tarnobrzegu

• program kompleksowej poprawy gospodarki wodnej współfinansowany z unijnego Funduszu Spójności - rozbudowa sieci kanalizacyjnej i modernizacja ujęcia wody
• modernizacja stadionu piłkarskiego KS Siarka
• budowa dwupasmowej obwodnicy kategorii GP
• rekultywacja terenów posiarkowych (po zabezpieczeniu byłej odkrywkowej kopalni siarki jest ona stopniowo zalewana wodą z Wisły i ma tam powstać Zalew Machowski)
• budowa mostu nad Wisła na wysokości os. Zakrzów w ramach budowy drogi ekspresowej S74

[edytuj] Budownictwo

Niewielka starówka składa się z kamienic skupionych wokół rynku. Pozostała (ponad 80%) część miasta powstała już po II wojnie światowej. Wraz z pojawieniem się przemysłu siarkowego masowo budowano osiedla mieszkalne (przeważającym materiałem budowlanym była wielka płyta), a także różnorakie obiekty: stadion, Sąd Okręgowy, halę OSiR. W Tarnobrzegu zbudowano także ponad 8-kondygnacyjne budynki mieszkalne z wielkiej płyty. Obecnie, poprzez zalanie wyrobiska po kopalni Machów, władze miasta starają zmienić wizerunek Tarnobrzega z "przemysłowego blokowiska" na nowoczesny ośrodek turystyczny.

[edytuj] Edukacja

W Tarnobrzegu jest 14 przedszkoli, 9 szkół podstawowych, 5 gimnazjów, 12 szkół ponadgimnazjalnych oraz 9 szkół wyższych.

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Transport publiczny

• Miejska Komunikacja Samochodowa MKS Tarnobrzeg. Firma obsługuje 11 linii na terenie miasta i okolic. Zajezdnia autobusowa znajduje się przy ulicy Zwierzynieckiej.
• PKS. Dworzec PKS znajduje się przy ulicy Mickiewicza PKS Tarnobrzeg Sp z o.o.. Przedsiębiorstwo wchodzi w skład ,,Grupy Auto Orbis Bus".
• PKP. Dworzec PKP znajduje się przy ulicy Dworcowej.
• Prywatni przewoźnicy - (np. "Sigma") świadczący usługi na terenie miasta i okolic.

[edytuj] Drogi w Tarnobrzegu

Tarnobrzeg przecinają dwie drogi wojewódzkie nr 723 i 871 (do niedawna droga krajowa nr 84). Obecnie planowana jest budowa obwodnicy Tarnobrzega. Główne ulice Tarnobrzega to: Wisłostrada, Henryka Sienkiewicza, Władysława Sikorskiego oraz Warszawska.

[edytuj] Lista osiedli

• os. Stare Miasto (pl. B. Głowackiego, ul. Kościuszki, ul. A. Mickiewicza, ul. Piłsudskiego) - najstarsza część miasta; rynek, kamienice, Kościół i Klasztor oo. Dominikanów, UM, kino
• os. Przywiśle (pl. Tysiąclecia, al. Skalna Góra, pl. Narutowicza, ul. Wianek, ul. Kosmonautów, ul. Waryńskiego, ul. Armii Krajowej) - osiedle z lat 60., pierwsza "sypialnia" dla pracowników kopalni siarki
• os. Wielopole (ul. J. Kochanowskiego, ul. Moniuszki) - jedno z pierwszych powojennych osiedli; bloki na ul. Moniuszki budowano wg ówcześnie obowiązującego wzorca krajowego (bloki z identycznym rozkładem mieszkań można spotkać np. w Lublinie na ul. Szarych Szeregów)
• os. Młodych (ul. S. Wyspiańskiego, ul. H. Dekutowskiego, ul. Targowa) - część mieszkalna, ciąg pawilonów handlowo-usługowych, Profesjonalna Szkoła Biznesu w Tarnobrzegu)
• os. Siarkowiec (ul. Kopernika, ul. św. Barbary) - zabudowa wielkopłytowa
• os. Wystawa (ul. 11 listopada) - jedno z nowszych osiedli
• os. Serbinów (ul. M. Dąbrowskiej, ul. J. Matejki, ul. B. Prusa, ul. Zwierzyniecka, ul. Konstytucji 3 Maja, ul. E. Orzeszkowej, ul. E. Kwiatkowskiego, ul. Kazimierza Wielkiego) - największa "sypialnia miejska", zabudowa wielkopłytowa
• os. Centrum (ul. Kard. Wyszyńskiego, część ul. Sikorskiego, aula PWSZ Tarnobrzeg, Szkoła Muzyczna) - tzw. "osiedle wieżowców"
• os. Miechocin (ul. Mickiewicza, ul. Kamionka) - osiedle o charakterze wiejskim, położone najbliżej Zalewu Machowskiego. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
• os. Kajmów (ul. Wesoła, ul. Siarkowa) - osiedle o charakterze wiejskim w bezpośrednim sąsiedztwie Zalewu Machowskiego. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
• os. Machów (ul. Zakładowa) - niegdyś wieś, obecnie na tym terenie znajduje się zalew i zakłady chemiczne "Siarkopol"
• os. Ocice (ul. Ocicka) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
• os. Mokrzyszów (ul. Sienkiewicza) - osiedle o charakterze wiejskim
• os. Piastów (ul. Bolesława Chrobrego, ul. Brzozowa) - osiedle domków szeregowych
• os. Barbórka (ul. Skarbka, ul. Sztygarów) - osiedle domków szeregowych
• os. Dzików (ul. Konfederacji Dzikowskiej, ul. J. Słomki) - jedno z nowszych osiedli na obrzeżach miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie parku i zamku Tarnowskich
• os. Wielowieś (część ul. Warszawskiej, ul. Lądowisko Jana Pawła II, ul. Cicha, ul. Górki, ul. Grobla, ul. Kolejowa, ul. Kopanina, pl. Matki Kolumby Białeckiej, ul. Nizinna, ul. Nowa, ul. Odwet Jędrusie, ul. Sobowska, ul. St. Piętaka, ul. Szklana, ul. Wiosenna, ul. Zaciszna, ul. Zagórze ) - niegdyś osiedle o charakterze wiejskim, dziś duże osiedle domków jednorodzinnych wciąż rozrastające się. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta. Na terenie osiedla znajduje się Macierzysty Klasztor Zakonu Sióstr Świętego Dominika (Dominikanki) założony przez Matkę Kolumbę Białecką.
• os. Zakrzów (część ul. Warszawskiej, ul Przemysłowa) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
• os. Sielec (część ul. Warszawskiej) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta
• os. Sobów (ul. Bema) - osiedle o charakterze wiejskim. Do połowy XX wieku wieś na obrzeżach miasta

[edytuj] Zabytki

• Kościół i Klasztor Dominikanów z końca XVII wieku
• Kaplica i Klasztor Dominikanek z połowy XIX wieku
• Pałac Tarnowskich w Dzikowie
• Cmentarz żydowski - założony w 1930 roku
• Synagoga wybudowana w miejscu Starej synagogi
• Kościół pw. Św. Marii Magdaleny w Miechocinie z XIV wieku
• Kościół pw. Św. Gertrudy i Św. Michała w Wielowsi z XIX wieku.
• Pałac Myśliwski na Mokrzyszowie
• Ohel przy cmentarzu żydowskim na ul. Sienkiewicza.
• Dworek w Nagnajowie

[edytuj] Kultura

Tarnobrzeg ma rozbudowaną sieć instytucji z dziedziny kultury m.in.

• Sieć bibliotek
• Biblioteka Klasztorna OO. Dominikanów
• Tarnobrzeski Dom Kultury
• Środowiskowy Dom Kultury
• Muzeum Historyczne Miasta Tarnobrzega
• Teatr Modulo

[edytuj] Imprezy cykliczne

• Dni Tarnobrzega - maj, czerwiec
• Międzynarodowe Koncerty Organowe - lipiec, sierpień
• Bartoszki Film Festival - międzynarodowy festiwal filmów offowych - sierpień
• Festiwal Piosenki Żeglarskiej - "Nowy Brzeg - Nowa Fala", (Szantobrzeg) - sierpień
• Jarmark Dominikański - sierpień
• Satyrblues - wrzesień
• Międzynarodowy Bieg Nadwiślański im. Alfreda Freyera - październik
• Śpiewograniec - ogólnopolski festiwal piosenki harcerskiej
• Wygraj Sukces - festiwal piosenki dziecięcej i młodzieżowej (największy w Polsce)
• Barbórkowa Drama Teatralna - grudzień

[edytuj] Media

Tarnobrzeg posiada własną, miejską telewizję MTVT oraz Radio Leliwa odbierane w promieniu ok. 80 km. Wydawane są tutaj także tygodniki: Tygodnik Nadwiślański i Sztafeta www.sztafeta.pl, swoje oddziały posiadają dzienniki: Echo Dnia , Nowiny (obydwa drukowane w drukarni Echo Media w Tarnobrzegu - Machowie), Super Nowości , mieści się tutaj również oddział terenowy Polskiego Radia Rzeszów.

[edytuj] Sport

• Siarka Tarnobrzeg - klub piłkarski i koszykarski
• Klub Tenisa Stołowego Wisan Forbet Tarnobrzeg - siedemnastokrotny drużynowy mistrz Polski w tenisie stołowym kobiet, dwukrotny finalista Pucharu Europy
• OSiR - Ośrodek Sportu i Rekreacji "Wisła"
• TSSPS Bartosze - Klub Siatkarski

[edytuj] Urodzeni w Tarnobrzegu

• Stanisław Jachowicz - poeta, pedagog, bajkopisarz
• Iwona Kutyna - dziennikarka, prezenterka TVP i Polskiego Radia
• Andrzej Mleczko - rysownik, satyryk
• Hieronim Dekutowski - harcerz, dowódca AK
• Tomasz Budzyński - muzyk
• Tomasz Kin - dziennikarz
• Mariusz Kukiełka - piłkarz

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe w Tarnobrzegu

Katolicyzm

• Klasztor Dominikanów
• Kościół parafialny pod wezwaniem Chrystusa Dobrego Pasterza
• Kościół parafialny pod wezwaniem Chrystusa Króla
• Kościół parafialny pod wezwaniem Matki Bożej Nieustającej Pomocy
• Kościół parafialny pod wezwaniem Miłosierdzia Bożego
• Kościół parafialny pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
• Kościół parafialny pod wezwaniem św. Barbary
• Kościół parafialny pod wezwaniem św. Gertrudy i św. Michała
• Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marii Magdaleny

Protestantyzm

• Kościół Chrześcijan Baptystów
• Kościół Zielonoświątkowy
• Wspólnota Chrześcijańska "Golgota"

[edytuj] Tarnobrzeskie wieżowce i wysokościowce

Budynki według wysokości:

1. Budynek sądu
2. Budynek szpitala wojewódzkiego
3. Budynek byłego urzędu wojewódzkiego
4. Bloki:
   1. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Sienkiewicza
   2. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Sikorskiego
   3. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Zwierzynieckiej
   4. 11- kondygnacyjne bloki przy ul. Kard. Wyszyńskiego
   5. 11- kondygnacyjny blok przy ul. E. Kwiatkowskiego

[edytuj] Ciekawostki

• Największa kopalnia odkrywkowa siarki w Europie (obecnie odbywa się rekultywacja)
• Najwyższy budynek sądu w Polsce, stąd lokalnie popularny dowcip opowiadający o tym, że w Tarnobrzegu znajduje się Sąd Najwyższy
• Główny plac miasta wyłożony jest czerwoną kostką betonową, stąd przez większość tarnobrzeżan nazywany jest Placem Czerwonym
• W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych kiedy kopalnia siarki rozwijała się najszybciej prognozowano że Tarnobrzeg w 2000 roku będzie liczył ok. 100 000 osób. Jednak kopalnia upadła, a Tarnobrzeg liczy tylko 50 000 osób.
  • W związku z prognozami że Tarnobrzeg będzie liczył 100 000 osób wybudowano oczyszczalnię ścieków na ok. 100 tys. mieszkańców. Niestety Tarnobrzeg nie rozwinął się tak szybko, z tego powodu woda w Tarnobrzegu jest droga.
• Tarnobrzeg był największym miastem pod względem powierzchni w województwie podkarpackim do 31 grudnia 2007, kiedy to Rzeszów wzbogacił się o nowe osiedla.

[edytuj] Zobacz też

• Ludność Tarnobrzega
• Historia Tarnobrzega
• Mokrzyszów
• Machów (dzielnica Tarnobrzega)

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Urzędu Miasta
• Portal miejski
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Województwo podkarpackie Powiaty grodzkie Krosno • Przemyśl • Rzeszów • Tarnobrzeg Powiaty ziemskie bieszczadzki • brzozowski • dębicki • jarosławski • jasielski • kolbuszowski • krośnieński • leski • leżajski • lubaczowski • łańcucki • mielecki • niżański • przemyski • przeworski • ropczycko-sędziszowski • rzeszowski • sanocki • stalowowolski • strzyżowski • tarnobrzeski

p • d • e Dzielnice Tarnobrzega Stare Miasto • Przywiśle • Wielopole • Machów • Dzików • Ocice • Mokrzyszów • Centrum • Kajmów • Miechocin • Wymysłów • Zakrzów • Sielec • Serbinów • Sobów • Zwierzyniec • Wielowieś • Koćmierzów • Piastów • Barbórka • Nadole • Borów

Niska wycena ziemi dla zakonnic

Wycena, na podstawie której elżbietanki dostały ziemię w warszawskiej Białołęce, była nierzetelna. Rzeczoznawcy stanęli już przed komisją odpowiedzialności zawodowej.

Episkopat broni nuncjusza

„Znamy dostatecznie długo i dobrze Księdza Arcybiskupa Nuncjusza oraz jego wypróbowaną wierność Ojcu Świętemu i Kościołowi, aby mieć moralną pewność co do jego jednoznacznie negatywnej postawy wobec wszelkiej świadomej współpracy z zadeklarowanymi wrogami Kościoła".

Podsłuchy Prokomu na rynku

ABW nie zniszczyła stenogramów podsłuchów pracowników firmy Prokom z 2007 r. Jeden z podsłuchiwanych - wiceprezes Prokomu Wiesław Walendziak - zawiadomił prokuraturę

Bądź tu mądry, sześciolatku

Posłowie PO kolejny raz zmienili ustawę oświatową. W tym roku sześciolatki miały mieć „prawo" do pójścia do szkoły. Teraz znów mają „obowiązek”, ale „na wniosek rodziców”.

Kto robi interes na Matce Boskiej kryzysowej

„Dar Maryi na trudne czasy” - reklamuje medalik Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Piotra Skargi. - To oszustwo - mówią księża misjonarze, którzy w Polsce propagują kult Matki Bożej Objawiającej Cudowny Medalik

Lewica w końcu wybiera liderów

Dziś spory ruch na centrolewicy. Na zjazdach w Warszawie nowych szefów wybierają SdPl i Demokraci.pl. Potem zapewne będą współpracować. Na początek w wyborach europejskich

POrządzimy sobie speckomisją

Platforma przeforsowała nowe zasady pracy speckomisji. Jej przewodniczącym będzie mógł zostać poseł koalicji rządzącej.

Palikot oskarża posłankę PiS o polityczną prostytucję

Janusz Palikot stwierdził w TVN24, że posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną. Dodał, że jest mu przykro, iż "prostytucja w polityce sięga nawet pani minister Gęsickiej".

Kto zastąpi Kopacz? PO wybierze nowego szefa na Mazowszu

- Zarząd mazowieckiej Platformy Obywatelskiej wybierze w środę nowego szefa; z kierowania partią na Mazowszu - zgodnie z wytycznymi władz Platformy - zrezygnowała jeszcze w zeszłym roku kierująca resortem zdrowia Ewa Kopacz.

Cimoszewicz nie rezygnuje ze startu do PE

B. premier, b. szef MSZ a obecnie senator niezależny Włodzimierz Cimoszewicz poinformował, że nieprawdziwe są informacje prasowe, jakoby ostatecznie zrezygnował ze startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego.