Teatr Narodowy
Z Wikipedii
Teatr Narodowy - teatr państwowy z siedzibą w Warszawie, mający status pierwszej sceny dramatycznej w Polsce, który w zamyśle ma gromadzić ścisłą elitę aktorów i reżyserów teatralnych.
Do 1997 pod nazwą tą funkcjonały równolegle dwa zespoły - dramatyczny i operowy. Po 1997 r. nastąpił rozdział obu zespołów, przy czym nazwa Teatr Narodowy została się przy zespole dramatycznym. Teatr Narodowy specjalizuje się głównie w przedstawieniach sztuk wchodzących do kanonu polskiej klasyki gatunku, choć w jego skład wchodzi także Studio Dramatu, które jest miejscem organizowania przedstawień i warsztatów współczesnych dramaturgów polskich, zwłaszcza debiutantów.
Jego siedziba znajduje się obecnie w gmachu Teatru Wielkiego na Placu Teatralnym w Warszawie. Teatr ten posiada trzy sceny:
- salę Bogusławskiego na ponad 600 miejsc, z wejściem od strony Placu Teatralnego - gdzie wystawiane są głównie przedstawienia z kanonu klasyki
- scena przy ul. Wierzbowej im. Jerzego Grzegorzewskiego - na ok 180 miejsc - w której odbywają się głównie przedstawienia sztuk współczesnych, realizowanych w ramach Studia Dramatu
- Teatr Mały - na ul. Marszałkowskiej - na ok 200 miejsc - w którym odbywają się przedstawienia sztuk studyjnych i eksperymentalnych.
Oprócz przedstawień własnych zespołu Teatru, jego sale są udostępniane na przedstawienia gościnne najwybitniejszych przedstawień teatrów z Polski, projekcji Teatru Telewizji i wykładów na tematy związane ze sztuką teatralną.
Dyrektorem naczelnym Teatru jest Krzysztof Torończyk, zaś dyrektorem artystycznym Jan Englert.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Teatr Narodowy wywodzi się z instytucji założonej przez króla Stanisława Augusta w 1765 roku w Warszawie. Początkowo funkcjonował tylko jako zespół aktorów. Pierwsza premiera miała miejsce 19 listopada 1765 roku. Była to komedia "Natręci" Józefa Bielawskiego. Zespół grał w tzw. Operalni, potem w pałacu Radziwiłłów. W 1779 roku zespół przeniósł się do nowo wybudowanego na pl. Krasińskich przez Franciszka Ryksa budynku, który zaczęto potocznie nazywać Teatrem Narodowym.
W roku 1790 Wojciech Bogusławski objął dyrekcję i nastąpił największy rozwój w dziejach sceny. Sam Bogusławski zyskał miano "ojca teatru narodowego". W 1810 roku Teatr Narodowy przeszedł w ręce Dyrekcji Rządowej.
Po upadku Księstwa Warszawskiego, pod rosyjskim zaborem, przedstawienia zamieniały się w rodzaj manifestacji, a cenzura zawsze próbowała wytropić przejawy patriotyzmu. Teatr został zlikwidowany po upadku powstania listopadowego.
W 1833 roku powstał w Warszawie nowy gmach nazwany Teatrem Wielkim. W skrzydle budynku powstała scena dramatyczna o nazwie Rozmaitości, którą w 1919 roku strawił pożar. Zespół przeniósł się tymczasowo do gmachu Teatru Nowości przy ulicy Hipotecznej.
W 1924 roku oddano do użytku nową salę w budynku przy placu Teatralnym, według projektu Czesława Przybylskiego, zaś teatr przy Hipotecznej powierzono Teatrowi im. Bogusławskiego pod kierownictwem Leona Schillera. Dyrektorem sceny narodowej został Juliusz Osterwa, natomiast zespół tworzyli najwięksi aktorzy polscy tacy, jak Kazimierz Kamiński, Mieczysław Frenkiel, Wincenty Rapacki i Stefan Jaracz. Ten ostatni nie pojawił się na uroczystym otwarciu teatru, znaleziono go jednak pijanego w jednym z podwarszawskich szynków i dowieziono na czas do teatru, gdzie rozpoczynano uroczyste przedstawienie pierwszego aktu Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego. Jaracz nie był w stanie wyjść na scenę. Ten przykry incydent rozpoczął fale klęsk Teatru Narodowego, który mimo zespołu gwiazd nie dawał sobie rady z pełnieniem honorów pierwszej sceny w kraju.
Po II wojnie światowej Teatr Narodowy podporządkował się narzuconej estetyce socrealizmu. Nie odgrywał przez pewien czas ważniejszej roli. Dopiero po "odwilży" w 1956 roku nastąpił pod dyrekcją Kazimierza Dejmka renesans Teatru. Dejmek zgromadził tu jeden z najlepszych zespołów europejskich (m.in. Ignacy Machowski, Zdzisław Mrożewski) i postawił Scenę Narodową w rzędzie najpopularniejszych teatrów Europy, przede wszystkim za sprawą realizacji dzieł staropolskich.
Po patriotycznych demonstracjach wokół premiery Dziadów Adama Mickiewicza w 1968 r., która rozpoczęła tzw. wydarzenia marcowe, Dejmek został zdymisjonowany.
Po stanie wojennym 1982 roku działalność Teatru Narodowego podupadła głównie na skutek odejścia z zespołu najwybitniejszych aktorów i reżyserów w ramach bojkotu środowiskowego. W 1985 roku budynek teatru spłonął. Został odbudowany w 1996 r. i połączony w jedną całość z gmachem Teatru Wielkiego. W 1997 nastąpiło rozdzielenie dyrekcji Opery i Dramatu.
[edytuj] Dyrektorzy, prowadzący
- Franciszek Bohomolec
- Józef Bielawski
- Wojciech Bogusławski
- Ludwik Adam Dmuszewski
- Jan Tomasz Seweryn Jasiński
- Ludwik Osiński
- Aleksander Różniecki
- Juliusz Osterwa
- Władysław Krasnowiecki
- Stefan Krzywoszewski
- Erwin Axer
- Wilam Horzyca
- Kazimierz Dejmek
- Adam Hanuszkiewicz
- Jerzy Krasowski
- Krystyna Skuszanka
- Jerzy Grzegorzewski
- Jan Englert
[edytuj] Ważniejsi aktorzy (historycznie)
- Agnieszka Truskolaska (1755-1831)
- Karol Świerzawski (1735-1806)
- Kazimierz Owsiński (1752-1799)
- Wojciech Bogusławski
- Alojzy Żółkowski (1777-1822)
- Józefa Ledóchowska (1781-1849)
- Bonawentura Kudlicz
- Ignacy Werowski
- Mieczysław Frenkiel
- Wincenty Rapacki
- Helena Modrzejewska
- Kazimierz Kamiński
- Juliusz Osterwa
- Stefan Jaracz
- Jan Kurnakowicz
- Kazimierz Opaliński
- Tadeusz Łomnicki
- Ignacy Machowski
- Gustaw Holoubek
- Stanisław Zaczyk
- Zdzisław Mrożewski
- Barbara Rachwalska
[edytuj] Znani aktorzy (obecnie)
- Kamilla Baar
- Anna Chodakowska
- Karolina Gruszka
- Aleksandra Justa
- Gabriela Kownacka
- Małgorzata Kożuchowska
- Dorota Landowska
- Anna Seniuk
- Danuta Stenka
- Grażyna Szapołowska
- Beata Ścibakówna
- Jan Englert
- Jan Frycz
- Janusz Gajos
- Ignacy Gogolewski
- Arkadiusz Janiczek
- Emilian Kamiński
- Wojciech Malajkat
- Jerzy Radziwiłowicz
- Krzysztof Stelmaszyk
- Henryk Talar
- Krzysztof Wakuliński
- Zbigniew Zamachowski
[edytuj] Najważniejsze realizacje
- "Natręci" Józefa Bielawskiego, 1765
- "Powrót posła" Niemcewicza, 1791
- "Krakowiacy i górale" Bogusławskiego, 1794
- "Uciekła mi przepióreczka" Żeromskiego w reż. Juliusza Osterwy, 1925
- "Kordian" Słowackiego w reż. Erwina Axera, 1956
- "Historya o chwalebnym zmartwychwstaniu Pańskim" Mikołaja z Wilkowiecka w reż. Kazimierza Dejmka, 1962
- "Dziady" Mickiewicza w reż. Kazimierza Dejmka, 1968
- "Kosmos" Gombrowicza w reż. Jerzego Jarockiego, 2005
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Teatru Narodowego
- Oficjalna strona Teatru Wielkiego-Opery Narodowej
- Teatr Narodowy z satelity
- Plakaty teatralne z lat 1806-1807 dotyczące sztuk na cześć Napoleona Bonaparte wystawionych w Teatrze Narodowym
| Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie |
Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało jego ciało, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie..., szwy puściły..., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać |
| 26-latka oskarżona o zabójstwo noworodka |
O zabójstwo swego nowo narodzonego syna oskarżyła prokuratura 26-letnią mieszkankę Lublina, Agnieszkę W. Zwłoki dziecka znaleziono w styczniu b.r. na jednej z ulic miasta. Ciało, zawinięte w worek, leżało w plastikowym wiadrze. |
| Wstępne wyniki sekcji gen. Sikorskiego: Nie ma dowodów morderstwa? |
Najprawdopodobniej gen. Władysław Sikorski nie został zastrzelony, ani uduszony - wynika ze wstępnych wyników sekcji, do których dotarł Onet.pl. Jak podaje portal, gen. Sikorski odniósł obrażenia typowe dla katastrof komunikacyjnych. |
| Nie będzie bimbru na święta. Najnowocześniejsza wytwórnia wpadła |
Wymyślił i zbudował najnowocześniejszą w tym roku bimbrownię na Podlasiu. Aby zwiększyć jej wydajność zmienił nawet bieg pobliskiego strumienia. Szykował się do świątecznej gorączki zakupów. Interes zamknęli policjanci. Wyprodukowane 2400 litrów zacieru i 250 litrów alkoholu zostały zniszczone. |
| Palikot: Odejście posłów PiS z komisji to część planu Jarosława Kaczyńskiego |
- Jestem zdziwiony decyzją kolegów o odejściu z komisji - tak Janusz Palikot skomentował wycofanie się posłów PiS Pawła Poncyliusza i Adama Abramowicza z prac komisji "Przyjazne państwo". Palikot zaznaczył, że dotychczasowa współpraca przebiegała dobrze. Ocenił, że decyzja wpisuje się w plan Jarosława Kaczyńskiego aby "wetować wszystko". |
| Gosiewski: Chcemy odwołania Komorowskiego. Przebrała się miarka |
Klub PiS złoży wniosek o odwołanie marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego - powiedział szef klubu PiS Przemysław Gosiewski. - Uznaliśmy, że przebrała się miarka - stwierdził Gosiewski. Ocenił, że marszałek wypowiadał się arogancko i "żałował, że snajper nie strzelił do prezydenta". |
| Samolot prezydenta idzie do generalnego remontu |
Samolot Lecha Kaczyńskiego, który uległ awarii w Mongolii przejdzie generalny remont w Moskwie. Maszyna spędzi w Rosji aż pół roku - ustalił serwis internetowy tvp.info. |
| Dentysta: Pacjentkę trzeba czasem przycisnąć |
Znany częstochowski stomatolog oskarżony o to, że najpierw pacjentki znieczulał, a potem molestował, stanie przed sądem. Grozi mu do ośmiu lat więzienia. |
| Chronić polski majątek w czasie kryzysu |
Zanosi się na wielką wyprzedaż majątku narodowego - uważa Aleksandra Natalii-Świat z PiS, wiceprzewodnicząca sejmowej komisji finansów publicznych. |
| Proces dr G. kontra "Fakt" bez Ziobry: poseł został ukarany |
Zbigniew Ziobro bez usprawiedliwienia nie stawił się na procesie cywilnym dr. Mirosława G. z "Faktem" (za tekst pt. "Doktor śmierć"). Sąd Okręgowy w Warszawie wymierzył mu 300 zł grzywny. |
