Topola

Z Wikipedii

Topola
Populus sp.
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	wierzbowce
Rodzina	wierzbowate
Rodzaj	topola
Nazwa systematyczna
Populus L.
Sp.Pl.2:1034 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Topola (Populus L.) - rodzaj drzew z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Zalicza się do niego około 40 gatunków. W Polsce występują cztery rodzime gatunki topoli: topola czarna, topola biała, topola osika i topola szara (ta ostatnia jest naturalnym mieszańcem topoli białej i osiki). Topole czarna, biała i szara występują głównie w lasach łęgowych dużych dolin rzecznych, osika natomiast jest rozpowszechniona w lasach liściastych i mieszanych na terenie praktycznie całego kraju. Bardzo popularnym drzewem ozdobnym, ze względu na swój kolumnowy pokrój sadzonym zwłaszcza wzdłuż dróg jest topola włoska stanowiąca sztucznie wyhodowaną odmianę ozdobną topoli czarnej. Europejska topola czarna krzyżuje się z topolami amerykańskimi (głównie topolą deltoidowatą) dając mieszańce określane wspólnie mianem topoli kanadyjskiej. Ten zbiorowy gatunek wykazuje dużą ekspansywność i ostatnio zaczyna coraz mocniej wypierać rodzimą topolę czarną z jej naturalnych stanowisk. Innymi gatunkami topoli sadzonymi często w Polsce jest grupa około 10 topoli balsamicznych. Pochodzą one z Ameryki Północnej oraz Azji i charakteryzują się wydzielaniem silnego, balsamicznego zapachu przez rozwijające się pąki i młode liście (stąd nazwa).

Spis treści 1 Morfologia 2 Biologia 3 Systematyka 4 Zastosowanie 5 Ciekawostki 6 Przypisy

[edytuj] Morfologia

Pokrój

Wysokie i okazałe, często potężnie zbudowane drzewa liściaste o klasycznej, regularnej sylwetce. Posiadają zwykle prosty pień rozgałęziający się na grube i mocne, ukośnie lub łukowato wznoszące się konary. Gałęzie proste i długie, w części wierzchołkowej strzeliste. Niektóre gatunki (np. topola czarna, biała, szara) osiągają ponad 35m wysokości, a średnica ich pnia może przekraczać 2.5m.

Liście

Pojedyncze, o bardzo zmiennej formie zależnej od gatunku. Przykładowo liście (długopędowe) topoli białej są wyraźnie klapowane i pokryte od spodu gęstym, białym kutnerem, osika posiada liście okrągławe o karbowanym brzegu; są one cienkie i delikatne oraz obustronnie nagie, z kolei liście topoli czarnej są romboidalne do trójkątnych, także stosunkowo cienkie i nagie. Jeszcze innego typu liście posiadają topole balsamiczne; są one przeważnie duże, eliptyczne lub jajowate, grube i skórzaste, od spodu często zielonawobiałe i jakgdyby woskowane. Rozmiar liści topoli wielkolistnych może przekraczać 25cm. Zmienność formy liści topoli nie dotyczy tylko różnych gatunków. Nawet w obrębie tego samego gatunku, ba nawet na tym samym osobniku może występować kilka ich rodzajów. Dla przykładu długopędowe liście topoli białej są ostro klapowane i trwale, gęsto owłosione od spodu, podczas gdy liście na któtkopędach są zazwyczaj bezklapowe (lub o wyraźnie łagodniejszych klapach) oraz owłosione rzadko i nietrwale. Podobnie u topoli czarnej liście długo- i krótkopędowe różnią się kształtem i wielkością; te pierwsze (tzw. liście późne) są duże i mają prawie trójkątny kształt, natomiast liście krótkopędowe są mniejsze i bardziej romboidalne niż trójkątne.

Kwiaty

Rozdzielnopłciowe, dwupienne, zebrane w kwiatostany zwane kotkami.

[edytuj] Biologia

Topole (wraz z wierzbami) są najszybciej rosnącymi drzewami w klimacie umiarkowanym. Występują na półkuli północnej. Można je spotkać w środowisku wilgotnym, w lasach nadrzecznych; głównie w lasach łęgowych oraz jako domieszkę w innych lasach liściastych.Są to równocześnie drzewa stosunkowo krótko żyjące; długość życia większości gatunków zawiera się w przedziale 100-200 lat. Wyjątkowo notowane są ponad 300-letnie okazy topoli białej i czarnej. Zdecydowanie poniżej 100 lat żyje topola włoska. Nasiona bardzo szybko kiełkują, posiadają puch ułatwiający rozsiewanie. Dzięki nasionom topole są drzewami pionierskimi.

[edytuj] Systematyka

Pozycja w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt., nadrząd Violanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd wierzbowce (Salicales Lindl.), rodzina wierzbowate (Salicaceae Mirb.), rodzaj topola (Populus L.)^[1]

Gatunki flory Polski ^[2]

• topola amerykańska (Populus deltoides Marshall) - gatunek uprawiany
• topola balsamiczna (Populus balsamifera L.) - gatunek uprawiany
• topola berlińska (Populus x berolinensis Dippel) - gatunek uprawiany
• topola biała, białodrzew (Populus alba L.)
• topola bujna (Populus x canadensis Moench"Robusta") - gatunek uprawiany
• topola czarna, topola nadwiślańska, sokora (Populus nigra L.)
• topola francuska (Populus x canadensis Moench "Grandis") - gatunek uprawiany
• topola geldryjska (Populus x canadensis Moench "Geldrica") - gatunek uprawiany
• topola holenderska (Populus x canadensis Moench"Marilandica") - gatunek uprawiany
• topola kanadyjska (Populus x canadensis Moench, syn. P. serotina R. Hartig) - gatunek uprawiany
• topola osika (Populus tremula L.)
• topola późna (Populus x canadensis Moench "Serotina") - gatunek uprawiany
• topola szara (Populus x canescens (Aiton) Sm.) - gatunek uprawiany
• topola wirginijska (Populus virginiana Foug.) - gatunek uprawiany
• topola włoska (Populus nigra L."Italica") - gatunek uprawiany

Podział wg (system ?)

• Sekcja Leuce Duby (Populus L.)
  • topola biała (Populus alba L.) – (centralno-poł. Europa do Azji centr.)
  • topola osika (Populus tremula L.) - (Eurazja)
  • topola osikowa (Populus tremuloides Michx.) – (pół. Ameryka)
  • topola Siebolda (Populus sieboldii) – (Japonia, wsch. Azja)
  • topola szara (Populus x canescens S.M.) (Populus alba x Populus tremula)
  • Populus adenopoda Maxim. – (Chiny centralne, wsch. Azja)
  • Populus grandidentata Michx. - (pół.-wsch. Ameryka)
• Sekcja Aegiros Duby
  • topola amerykańska (Populus deltoides March.) – (środ.-pół. Ameryka)
  • topola czarna (Populus nigra) – (Europa)
  • topola kanadyjska (Populus x canadensis) (Populus nigra x Populus deltoides) (Populus canadensis Mench.)
  • Populus fremontii S. Wats. – (pół.-zach. Ameryka)
• Sekcja Tacamahaca Spach.
  • topola balsamiczna (Populus balsamifera L. – (Ontario, pół. Ameryka)
  • topola chińska (Populus simonii Carr.) – (pół.-wsch. Azja)
  • topola kalifornijska (Populus trichocarpa Torr. et Gray. – (zach. część Ameryki pół.)
  • topola Maximowicza (Populus maximowiczii) – (pół.-wsch. Azja)
  • topola wąskolistna (Populus angustifolia James) – (pół.-centr. Ameryka)
  • topola włochata (Populus candicans Ait.) – (pół. Ameryka)
  • Populus laurifolia - (centr. Azja).
• Sekcja Leukoides Spach.
  • topola wielkolistna (Populus lasiocarpa Oliv.) – (wsch. Azja)
  • Populus heterophylla L. – (pół.-wsch. część Ameryki Pół.)
  • topola Wilsona (Populus wilsonii Schn.) – (wsch. Azja)
• Sekcja Turanga – obejmuje gatunki z poł.-wsch. Azji i wsch. Afryki nie dające się introdukować w Polsce ze względu na nie sprzyjające warunki atmosferyczne.
  • Populus euphratica – (poł.-wsch. Azja)
  • Populus ilicifolia – (wsch. Afryka)

[edytuj] Zastosowanie

• Dostarczają miękkiego drewna używanego do produkcji celulozy, papieru, zapałek, lecz także korpusów gitar elektrycznych i bębnów.
• Rośliny ozdobne: Sadzone są w nasadzeniach miejskich (głównie te nie owocujące - męskie). Do celów ozdobnych są używane topole amerykańskie.

[edytuj] Ciekawostki

• Najwyższą topolą w Polsce jest topola czarna rosnąca w Warszawie - mierzy ona 43 m wysokości i jest jednym z najwyższych drzew liściastych w Polsce. Z kolei rosnąca w Lesznie k. Warszawy topola biała posiada największy ze wszystkich polskich topoli obwód pnia - u podstawy wynosi on ponad 15m (co daje ponad 4,5 m średnicy!!!), a na wysokości 130 cm - 10,5 m (średnica 3,34 m). Pod względem obwodu mierzonego u podstawy pnia (przy samej ziemi) jest to najgrubsze polskie drzewo.

Przypisy

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zima: dziewięć osób w szpitalu po zderzeniu

W Łodzi na śliskiej nawierzchni zderzyły się dwa samochody. Dziewięć osób trafiło do szpitala. Ciężarówka nie zdołała wyhamować i rozbiła pięć samochodów stojących na światłach, na trasie Katowice - Częstochowa. W wielu miejscach kraju opady śniegu spowodowały utrudnienia na drogach. W Koszalinie spadło 30 centymetrów śniegu i miasto zostało sparaliżowane - pisze na Alert 24 Polarny www.nicalbonic.blox.pl.

Speckomisja spyta szefa ABW o dochody

Sejmowa Komisja ds. Służb Specjalnych poprosi szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztofa Bondaryka o wyjaśnienia - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Urzędnik będzie musiał przed komisją wytłumaczyć się z dochodów, które uzyskuje od operatora Ery GSM. Speckomisja chce też od szefa CBA Mariusza Kamińskiego uzyskać wyjaśnienia, dlaczego Biuro zajęło się tą sprawą.

Ukradł kilkaset samochodów i w końcu wpadł

30-letniego Ireneusza P. ps. "Żaba" zatrzymali policjanci z warszawskiej "samochodówki". Mężczyzna ścigany za kradzieże samochodów wpadł razem ze swoją znajomą w centrum handlowym na warszawskiej Pradze. "Żaba" przyznał policjantom, że w ciągu ostatnich kilku lat skradł kilkaset aut.

Suski na fotelu prezesa PiS?

Poseł Prawa i Sprawiedliwości Marek Suski zasiadł po czwartkowej debacie w sprawie informacji rządu, podsumowującej rok jego działalności, na fotelu prezesa PiS. Na razie tylko na chwilę zastąpił Jarosława Kaczyńskiego. Wiele wskazuje, że ambicje posła sa tak wielkie, iż chciałby pozostać na tym miejscu na dłużej - pisze "Nasz Dziennik".