Tor (kolejnictwo)

Z Wikipedii

Tor kolejowy o szerokości 1435 mm

Tor kolejowy o szerokości 750 mm

Tor z trzecią szyną zębatą

Tor z trzecią szyną zasilającą

Splot torów różnej szerokości

Tor - dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.

Spis treści 1 Szerokość standardowa (normalnotorowa) 2 Szerokości torów 2.1 Modelarskie 2.2 Koleje 3 Zobacz też 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Szerokość standardowa (normalnotorowa)

Szerokość standardowa toru kolejowego wynosi 1435 mm mierzona między główkami szyn ustawionych na podkładach drewnianych, żelbetowych (strunobetonowych), stalowych itp. 14 mm poniżej powierzchni tocznej główek szyn. Jest to rozmiar ustanowiony przez jednego z pionierów kolejnictwa - George'a Stephensona (podobno taki rozstaw kół miały rzymskie kwadrygi), a obowiązuje do dziś w większości państw świata, w tym także w Polsce. Szerokość ta równa jest 4 stopy 8 i pół cala w angielskim systemie miar.

W Finlandii używana jest jednak szerokość 1524 mm (5 stóp), podobnie w Rosji oraz niektórych państwach powstałych po rozpadzie ZSRR jest używana szerokość 1520 mm. Jednak to w Polsce znajduje się najdalej na zachód na świecie wysunięta linia kolejowa szerokotorowa (397 km), łącząca Polskę z systemem kolejowym Ukrainy i Rosji, która została wybudowana w latach siedemdziesiątych XX wieku przy okazji budowy Huty Katowice. Linia ta nosiła pierwotnie nazwę Linii Hutniczo-Siarkowej, a obecnie funkcjonuje pod nazwą Linia Hutnicza Szerokotorowa.

3 inne kraje europejskie również używają torów szerszych od normalnych. W Irlandii używa się torów kolejowych o szerokości 1600 mm (5 stóp i 3 cale). W Portugalii obowiązywała szerokość 1665 mm, w Hiszpanii - 1674 mm (obecnie używa się zunifikowanej szerokości 1668 mm w obu krajach iberyjskich).

Każdy tor o szerokości większej od 1435 mm nazywa się torem szerokim, a mniejszej – torem wąskim. Uwaga: w niektórych krajach, m.in. w Japonii i w RPA, szerokość 1067 mm (3 i pół stopy) uważa się za normalną. Szerokość nominalna toru to odległość między główkami szyny mierzona 14 mm poniżej górnej powierzchni główki szyny na odcinkach prostych i w łukach o promieniu nie mniejszym od 250 m. Ponieważ w kolei nie stosuje się mechanizmu różnicowego, problem przebywania różnej drogi przez koła na łukach rozwiązano w ten sposób, że średnica kół zmniejsza się na zewnątrz - na łukach wewnętrzne koło opiera się na szynie częścią o mniejszej średnicy. Aby to umożliwić szyny oddala się o:

Promień m	Poszerzenie mm
R ≥ 250	0
200 ≤ R < 250	10
160 ≤ R < 180	20
R < 160	25

Uwaga: dane dla toru o szerokości 1435mm.

Czasami stosuje się w konstrukcji torowiska trzecią szynę o różnym przeznaczeniu. W Szwajcarii wiele jest linii z trzecią szyną w kształcie zębatki dzięki której pociągi mogą pokonywać ostre wzniesienia. W San Francisco w środkowej szynie znajduje się lina na której zaciskają się kleszcze tramwaju zwanego cablecar, który nie posiada własnego silnika.

Trzy lub cztery szyny, przeważnie na wspólnych podkładach, występują w splocie ale w danej chwili ruch pociągu odbywa się tylko po dwóch szynach.

Wyjątkowo ruch odbywa się po większej ilości szyn.

Np. działo kolejowe Dora po zmontowaniu poruszało się po dwóch równoległych torach (czterech szynach). Francuzi projektowali ciężki pociąg pancerny poruszający się po dwóch równoległych torach ale zaniechali prac nad nim ze względów praktycznych.

[edytuj] Szerokości torów

[edytuj] Modelarskie

Nazwa (Symbol) skali	Skala	Szerokość toru modelarskiego, odpowiadająca szerokości toru mm. W nawiasach litera dodawana po symbolu skali.				Uwagi
		1700-1250	1250-850 (m) (od metrowa)	850-650 (e) (od etroit=wąska)	650-400 (i) lub (f) (od industrie=przemysłowa lub feld=polowa)
Z	1:220	6,5
N	1:160	9	6,5
TT	1:120	12	9	6,5
H0 (H zero)	1:87	16,5	12	9	6,5	Skrót od: Halb 0 znaczącego "połowa zera", jako że modele w tej skali z założenia są dwa razy mniejsze od modeli w skali 0 (zero).
00	1:76,2	16,5	12	9	6,5
S	1:64	22,5	16,5	12	9
0 (zero)	1:45 1:43,5	32	22,5	16,5	12	Nielicznie produkowane supermodele, a także zabawki. Dla zabawek szerokość toru bywa przybliżona uniemożliwiając zamienność.
I	1:32	45	32	22,5	16,5
II	1:22,5	64	45	32	22,5
III	1:16	89	64	45	32
IV	1:11	127	89	64	45
V	1:8	184	127	89	64
VI	1:5,5	260	184	127	89	Także jako kolej turystyczna i ogrodowa (możliwość przewozu ludzi)

[edytuj] Koleje

Szerokość toru [mm]	Przeznaczenie kolei i uwagi	Przykłady państw, w których jest stosowana	Polskie przykłady
305 (12 in.)		USA (Sonora Short Line)
381, 457	turystyczne, ogrodowe, wystawowe	Austria, Japonia, Wielka Brytania
500	przemysłowe, dołowe, polowe
600	standard Decauville'a, często stosowany jako kolej polowa i lekka kolej przemysłowa, często budowana z przęseł przenośnych	Francja, Niemcy, Polska i inne	Rejon Umocniony Hel po 1939 Rogowska Kolej Wąskotorowa do 1954 kolejka górska w Gdyni Oksywiu. Bydgosko-Wyrzyskie Koleje Dojazdowe do 1993, Żnińska Kolej Powiatowa, Myślęcińska Kolej Parkowa, Wigierska Kolejka Leśna, Kaszubski Ekspres, Kolejka Parkowa Maltanka.
597, 610		Indie, Japonia, Australia, Wenezuela
615	standard przemysłowy	Niemcy, Polska	kolej zakładowa Huty "Kościuszko", Chorzów
630	standard przemysłowy	Niemcy, Polska	kolej zakładowa Huty "Jedność", Siemianowice Śląskie
700	plantacje trzciny	Indonezja, Kuba
750	standard wywodzący się z Niemiec	Indonezja, Niemcy, Polska ( kolej dołowa w kopalniach), Turcja, b. ZSRR	Bieszczadzka kolejka wąskotorowa po 1939, Rogowska Kolej Wąskotorowa po 1954 Żuławska Kolej Dojazdowa Większość kolei wąskotorowych w Polsce.
760	standard wywodzacy się z Austro-Węgier	Australia, Austria, Brazylia, Bułgaria, Czechy, Polska do 1939, Słowacja, Węgry	Bieszczadzka kolejka wąskotorowa do 1939
762		Indie, Japonia, Jugosławia, Kuba, Węgry, Rumunia
785	najpopularniejszy standard górnośląski	Dania, Polska	Górnośląskie Koleje Wąskotorowe
800	m.in. przemysłowe		W przeszłości koleje wąskotorowe w okolicach Warszawy
860	m.in. przemysłowe
891		Szwecja
900	często spotykany standard przemysłowy	Niemcy (Rugia), Polska, Szwecja, Portugalia, Austria	Kolejka parkowa w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku w Chorzowie od 1966; koleje przemysłowe KGHM Lubin - Polkowice, dawniej tramwaje w Krakowie (obok tramwajów normalnotorowych).
914		Filipiny, Kanada, USA(Hawaje)
950		Libia, Włochy, Etiopia
1000	szeroko rozpowszechniony standard metryczny, często spotykany w tramwajach i przemyśle	Australia, Boliwia, Brazylia, Etiopia, Indie, Niemcy (Harz), Pakistan, Peru, Polska, Tajlandia, Wietnam	Rejon Umocniony Hel do 1939, koleje wąskotorowe na Pomorzu i pod Warszawą, koleje linowo-terenowe (Zakopane, Krynica-Zdrój), linie tramwajowe w Łodzi, Elblągu, Grudziądzu, oraz Bydgoszczy i Toruniu, Bratysławie, Zagrzebiu.
1050		Algieria, Jordania, Liban, Syria
1067		Angola, Australia, Filipiny, Japonia (rozstaw podstawowy), Mozambik, Nowa Zelandia, Rodezja, RPA
1200		Włochy	sieć tramwajowa Genua
1372, 1375		Japonia, Hiszpania	tramwaje tokijskie, kolej Keiō
1435 (56,5 in.)	szerokość normalna stosowana w większości krajów, tory tramwajowe w większości miast w Polsce; także sieć Shinkansen i niektóre koleje prywatne w Japonii
1450	sieć tramwajowa w Dreźnie	Niemcy
1458	sieć tramwajowa w Lipsku	Niemcy
1520, 1524		Finlandia, Polska, b. ZSRR, Mongolia	Linia Hutnicza Szerokotorowa
1600		Australia, Brazylia, Irlandia
1665		Portugalia
1668	nowy standard na Płw. Iberyjskim	Hiszpania, Portugalia
1674, 1676		Argentyna, Indie, Hiszpania, Pakistan
1800	kolejka górska Obsfelderschmiede - Lichtenhain	Niemcy
2000	kolejka górska CairnGorm	Wielka Brytania
2140 (84,25 in.)	Wielka Kolej Zachodnia	Anglia (nieistniejąca)
2743 (9 ft.)	kolejka górska Kyoto	Japonia (nieistniejąca)
3000	Superkolej III Rzeszy	Niemcy (tylko projekt)

[edytuj] Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu kolejnictwa
• rozstaw toru
• skrajnia kolejowa
• torodroma

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Szerokości torów kolejowych na świecie (en)

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zima: dziewięć osób w szpitalu po zderzeniu

W Łodzi na śliskiej nawierzchni zderzyły się dwa samochody. Dziewięć osób trafiło do szpitala. Ciężarówka nie zdołała wyhamować i rozbiła pięć samochodów stojących na światłach, na trasie Katowice - Częstochowa. W wielu miejscach kraju opady śniegu spowodowały utrudnienia na drogach. W Koszalinie spadło 30 centymetrów śniegu i miasto zostało sparaliżowane - pisze na Alert 24 Polarny www.nicalbonic.blox.pl.

Speckomisja spyta szefa ABW o dochody

Sejmowa Komisja ds. Służb Specjalnych poprosi szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztofa Bondaryka o wyjaśnienia - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Urzędnik będzie musiał przed komisją wytłumaczyć się z dochodów, które uzyskuje od operatora Ery GSM. Speckomisja chce też od szefa CBA Mariusza Kamińskiego uzyskać wyjaśnienia, dlaczego Biuro zajęło się tą sprawą.

Ukradł kilkaset samochodów i w końcu wpadł

30-letniego Ireneusza P. ps. "Żaba" zatrzymali policjanci z warszawskiej "samochodówki". Mężczyzna ścigany za kradzieże samochodów wpadł razem ze swoją znajomą w centrum handlowym na warszawskiej Pradze. "Żaba" przyznał policjantom, że w ciągu ostatnich kilku lat skradł kilkaset aut.

Suski na fotelu prezesa PiS?

Poseł Prawa i Sprawiedliwości Marek Suski zasiadł po czwartkowej debacie w sprawie informacji rządu, podsumowującej rok jego działalności, na fotelu prezesa PiS. Na razie tylko na chwilę zastąpił Jarosława Kaczyńskiego. Wiele wskazuje, że ambicje posła sa tak wielkie, iż chciałby pozostać na tym miejscu na dłużej - pisze "Nasz Dziennik".