Tramwaje w Krakowie

Z Wikipedii

Tramwaje w Krakowie
Tramwaj N8S-NF na skrzyżowaniu obok Dworca Głównego.
Lokalizacja	Kraków, Polska
Rodzaj transportu	tramwaj
Data uruchomienia	1882
Całkowita długość linii	84 km toru podwójnego ( z tego około 2/3 stanowią torowiska wydzielone)
Liczba linii	standardowe: 25 wspomagające 1 świąteczne: 7 razem: 33
Liczba pojazdów	441
Prześwit toru	1435 mm
Operator	MPK Kraków

Tramwaje w Krakowie obsługiwane są przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie; kursują na 26 liniach (tylko dziennych; numeracja od 1 do 40, a dla komunikacji zastępczej na czas remontów od 70 do 79) o łącznej długości 286 km. Trasy, po których kursuje 183 zestawów ("pociągów") tramwajowych złożonych z 363 wagonów to 84 km podwójnego toru, przy czym 2/3 tej długości stanowią torowiska wydzielone. Gmina Kraków jest inwestorem budowy "Krakowskiego Szybkiego Tramwaju" – przedsięwzięcia, które ma istotnie poprawić komunikację w mieście.

Spis treści 1 Historia 2 Sieć tramwajowa 2.1 Torowiska 2.2 Zajezdnie 2.3 Pętle 3 Tabor tramwajowy w Krakowie 3.1 Tabor aktualny 3.2 Tabor historyczny 4 Linie tramwajowe w Krakowie 4.1 Linie główne 4.2 Linie zawieszone 4.3 Linie szczytowe 4.4 Linie wspomagające 4.5 Linie turystyczne 4.6 Linie świąteczne 5 Przyszłość 6 Zobacz też 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Pierwsza linia szynowego tramwaju konnego w Krakowie powstała w 1882 roku, zastępując funkcjonującą od co najmniej kilkunastu lat linię omnibusową. Była to linia wąskotorowa o rozstawie 900 mm wykonana z szyn płaskich, długości 2,8 km, z dworca kolejowego do Mostu Podgórskiego. Linia ta, początkowo jednotorowa, miała cztery mijanki. Podobnie budowano następną (w 1896: Rynek Główny – Park Krakowski o długości 1670 m), w tym samym czasie – wobec wzrostu potrzeb przewozowych – rozpoczęto przebudowę pierwszej linii na dwutorową. Aż do roku 1925 na wszystkich dwutorowych liniach w Krakowie obowiązywał ruch lewostronny.

Elektryfikację krakowskich tramwajów rozpoczęto w roku 1901. Uroczyste uruchomienie pierwszej elektrycznej linii tramwaju nastąpiło 16 marca 1901 roku; pojazdy typu SW1 (Silnikowy Wąskotorowy) pochodziły z Sanockiej Fabryki Wagonów. 25 października 1902 uruchomiono trzy kolejne linie (nr 3 z ul. Dietla przez Starowiślną do Rynku Głównego, nr 5 z ul. Długiej przez Rynek Główny do Zwierzynieckiej i nr 4 z Rynku ul. Szewską przez Podwale do Parku Jordana). W styczniu 1913 na odcinku od ul. Zwierzynieckiej przez ul. Dominikańską, Pocztę Główną, ul. Starowiślną do Trzeciego Mostu na Wiśle uruchomiono pierwszą linię normalnotorową nr 6 (wagony również z Sanoka, typu SN1, później również zakupione w Austrii, w Grazu) o rozstawie szyn 1435 mm. W chwili przejścia z ruchu lewostronnego na prawostronny w 1925 w Krakowie istniały trzy linie wąskotorowe i trzy linie normalnotorowe.

Lata powojenne przyniosły uporządkowanie sieci. W 1950 i 1952 roku doprowadzono tory do Borku Fałęckiego oraz połączono stary Kraków z Nową Hutą. W 1953 roku została ukończona tramwajowa obwodnica Starego Miasta, a wraz z jej uruchomieniem zlikwidowano linie w jego obrębie oraz ostatecznie zamknięto ostatni odcinek wąskotorowy. Dalsze lata przyniosły rozbudowę sieci tramwajowej głównie w Nowej Hucie i Podgórzu.

W latach 70. powstała koncepcja budowy Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego. Miało ono obejmować istniejący już, ale przebudowany dworzec PKP, dworzec PKS oraz podziemną linię tramwajową z Ronda Mogilskiego do istniejącej już pętli przy Dworcu Towarowym. Pierwsze prace rozpoczęły się pod koniec dekady; powstał wtedy odcinek tunelu pod linią kolejową. W roku 1984 przedłużono tory z Dworca Towarowego do Krowodrzy, zaś dwa lata później zlikwidowano torowisko wzdłuż ulicy Lubomirskiego oraz pętlę Dworzec Wschodni z zamiarem budowy kolejnych odcinków tunelu. Z powodu kryzysu gospodarczego prace zostały przerwane. W 1986 roku zlikwidowana została nocna komunikacja tramwajowa, którą częściowo zastąpiono autobusami.

Prace nad tunelem wznowiono w latach 90, budując odcinek pod ulicą Lubomirskiego. Pod koniec dekady pojawiła się koncepcja integracji sieci tramwajowej z kolejową i budowy tramwaju dwusystemowego, lecz skończyło się to jedynie na próbnych holowaniach wagonów tramwajowych do sąsiednich miejscowości. Zamiast tego, miasto zaczęło wdrażać projekt szybkiego tramwaju. W roku 2000 oddano do użytku pierwszy jej odcinek - linię do Kurdwanowa. W roku 2006 ułożono nowe torowisko wzdłuż ulicy Pawiej, a rok później, po generalnym remoncie linii do Krowodrzy, podłączono je do pętli przy Dworcu Towarowym. W tym samym czasie rozpoczęto remont Ronda Mogilskiego, przenosząc tory tramwajowe pod poziom jezdni oraz budując wylot tunelu tramwajowego. Następnie wyremontowana została linia wzdłuż alei Powstania Warszawskiego oraz Rondo Grzegórzeckie, gdzie dodatkowo stworzono zakończony ślepo wylot torów w kierunku Mostu Kotlarskiego i planowanego torowiska do Płaszowa.

We wrześniu 2008 prowadzone były prace przygotowawcze do uruchomienia pierwszej linii Krakowskiego Szybkiego Tramwaju obejmujące montaż elektronicznych tablic pokazujących na bieżąco oczekiwany czas przyjazdu tramwaju oraz systemu sterowania ruchem oraz sygnalizacją świetlną, która ma dawać pierwszeństwo tramwajom na wszystkich skrzyżowaniach. Trwają również prace wykończeniowe w tunelu tramwajowym.

Inwestycje zaplanowane na najbliższe lata to budowa linii w kierunku Płaszowa, Ruczaju oraz nowego połączenia z Mistrzejowicami przez Olszę. Po wielu latach, tramwaje mają powrócić także do zabytkowej zajezdni przy ul. Św. Wawrzyńca na Kazimierzu. Będą w niej stacjonować pojazdy historyczne.

[edytuj] Sieć tramwajowa

[edytuj] Torowiska

Krakowska sieć tramwajowa ma budowę promienistą. Większość linii prowadzi od centrum do poszczególnych dzielnic, znacznie słabiej rozwinięte są możliwości komunikacji międzydzielnicowej. Centralnymi punktami systemu jest Stare Miasto oraz Plac Centralny w Nowej Hucie. Układ jest wrażliwy na prace remontowe prowadzone na głównych liniach z powodu trudności z wyznaczaniem tras objazdowych, by nie doprowadzić do przeciążenia pozostałych odcinków.

Torowiska w zachodniej i południowej części miasta utrzymane są w większości w dobrym stanie. Część z nich przechodziła w ostatnich latach remonty lub generalne przebudowy. Stan torów w Nowej Hucie jest dużo gorszy, szczególnie na trasach prowadzących do Pleszowa.

[edytuj] Zajezdnie

• Zajezdnia Nowa Huta - w zajezdni stacjonuje 205 wagonów (105Na, 105N, GT6, B4, E1, c3, N8S, N8S-NF)
• Zajezdnia Podgórze - w zajezdni stacjonuje 218 wagonów (105N, 105Na, NGT6, NGT6/2)
• Zajezdnia Św. Wawrzyńca - zajezdnia w budowie; przeznaczona dla wagonów historycznych.

[edytuj] Pętle

Używane w regularnej komunikacji

• Bieżanów Nowy (linie 3, 9, 13, 23, 29)
• Borek Fałęcki (linie 8, 19, 22, 23, 40)
• Bronowice (linie 14, 24)
• Bronowice Małe (linie 4, 8, 12, 13)
• Cichy Kącik (linie 15, 18)
• Cmentarz Rakowicki (linie 2, 11, 29)
• Dworzec Towarowy (linia 12)
• Kopiec Wandy (linia 20)
• Krowodrza Górka (linie 3, 5, 19, 34)
• Kurdwanów (linie 6, 24, 34) - w komunikacji autobusowej pod nazwą Kurdwanów Pętla
• Łagiewniki (linie 10, 11, 18)
• Mistrzejowice (linie 9, 14, 16, 20)
• Osiedle Piastów (linie 10, 17, 21, 40)
• Pleszów (linie 15, 21)
• Salwator (linie 1, 2, 6)
• Walcownia (linie 16, 17, 22)
• Wzgórza Krzesławickie (linie 1, 4, 5)

Nieużywane w regularnej komunikacji

• Bieńczyce
• Dajwór
• Dąbie (linia 7 zawieszona)
• Dworcowa - nie jest pętlą, tory umożliwiają wekslowanie
• Plac Centralny
• Prokocim
• Wieczysta
• Zajezdnia Podgórze

[edytuj] Tabor tramwajowy w Krakowie

[edytuj] Tabor aktualny

stan na dzień: 17.10.2008

produkcja polska

• Konstal 105N - 2 wagony
• Konstal 105Na - 238 wagonów
• Konstal 105Nb - 1 wagon
• Konstal 105ND - 5 wagonów

produkcja austriacka

• Düwag E1 - 46 wagonów - ex.Wien
• Düwag E6 - 1 wagon - ex.Wien
• Düwag c3 (przyczepa) - 36 wagonów - ex.Wien

produkcja niemiecka

• MAN GT6 - 35 wagonów - ex.Nürnberg
• MAN/Düwag - B4 (przyczepa) - 6 wagonów - ex.Nürnberg
• MAN/Düwag - N8S-NF - 4 wagony (środkowy człon tramwaju niskopodłogowy - przebudowany w 1977 z wagonów typu N6) - ex.Nürnberg
• Düwag N8S - 1 wagon oryginalnie wąskotorowy (M8S), przystosowany do rozstawu 1435mm - ex.Essen

produkcja kanadyjsko-niemiecka

• Bombardier NGT6 - 14 wagonów (niskopodłogowe)
• Bombardier NGT6/2 - 12 wagonów (niskopodłogowe)
• Bombardier NGT6/2 - seria III - 24 wagony (niskopodłogowe)

[edytuj] Tabor historyczny

• Sanok SN1
• LH Standard
• Sanok SN2
• Konstal N
• Konstal 102N
• Konstal 102Na
• MAN - Nürnberg T4

[edytuj] Linie tramwajowe w Krakowie

[edytuj] Linie główne

• 1 Wzgórza Krzesławickie - Salwator (trasa objazdowa)
• 2 Cmentarz Rakowicki - Salwator
• 3 Bieżanów Nowy - Krowodrza Górka
• 4 Wzgórza Krzesławickie - Bronowice Małe
• 5 Wzgórza Krzesławickie - Krowodrza Górka
• 6 Salwator - Kurdwanów
• 8 Borek Fałęcki - Bronowice Małe
• 9 Bieżanów Nowy - Mistrzejowice
• 10 Łagiewniki - Osiedle Piastów
• 11 Łagiewniki - Cmentarz Rakowicki
• 12 Bronowice Małe - Dworzec Towarowy
• 13 Bieżanów Nowy - Bronowice Małe (trasa objazdowa)
• 14 Mistrzejowice - Bronowice
• 15 Pleszów - Cichy Kącik
• 16 Mistrzejowice - Walcownia
• 17 Osiedle Piastów - Walcownia
• 18 Łagiewniki - Cichy Kącik
• 19 Borek Fałęcki - Krowodrza Górka (trasa objazdowa)
• 20 Mistrzejowice - Kopiec Wandy
• 21 Osiedle Piastów - Pleszów
• 22 Borek Fałęcki - Walcownia
• 23 Borek Fałęcki - Bieżanów Nowy
• 24 Kurdwanów - Bronowice (trasa objazdowa)
• 34 Kurdwanów - Krowodrza Górka (trasa objazdowa)

[edytuj] Linie zawieszone

• 7 Dworzec Towarowy - Dąbie

[edytuj] Linie szczytowe

• 29 Bieżanów Nowy - Cmentarz Rakowicki (kursuje w dni robocze od godziny 6 do 10)

[edytuj] Linie wspomagające

• 40 Osiedle Piastów - Borek Fałęcki (kursuje tylko w niedziele i święta)

[edytuj] Linie turystyczne

• 0 Cichy Kącik - Poczta Główna (kursuje jedynie w niedziele w okresie wakacji)

[edytuj] Linie świąteczne

Kursują jedynie w okresie święta Wszystkich Świętych.

• 91 Osiedle Piastów - Wzgórza Krzesławickie
• 92 Bronowice Małe - Cmentarz Rakowicki
• 93 Bieżanów Nowy - Cmentarz Rakowicki
• 94 Kurdwanów - Cmentarz Rakowicki
• 95 Wzgórza Krzesławickie - Cmentarz Rakowicki
• 96 Mistrzejowice - Wzgórza Krzesławickie
• 98 Borek Fałęcki - Cmentarz Rakowicki

[edytuj] Przyszłość

Niedawno zakończył się projekt finansowany w ramach unijnego programu operacyjnego ZPORR, dzięki któremu po Krakowie jeżdżą 24 nowe Bombardiery, a już MPK Kraków wraz z Gminą Kraków przygotowuje się do kolejnego ogromnego projektu pod nazwą "Zintegrowany transport publiczny w aglomeracji krakowskiej - etap II". W pozyskaniu środków z Unii Europejskiej ma pomóc europejska organizacja Jaspers. W jego ramach sfinansowany ma być zakup 25 niskopodłogowych tramwajów, które w końcu będą dłuższe od dotychczas jeżdżących po mieście Bombardierów, oraz budowa nowej linii tramwajowej do os. Lipska - czyli zamknięcie I linii KST. Wartość projektu wynosi około 780 mln zł netto. Po zakończeniu projektu, po Krakowie będzie jeździć 50 Bombardierów (6-osiowych) i 25 nowych tramwajów ośmioosiowych, co razem da liczbę 75 pociągów, a wtedy niskopodłogowe tramwaje będą stanowić 50% całego taboru.

[edytuj] Zobacz też

• Klub sportowy Tramwaj Kraków
• Autobusy miejskie w Krakowie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego SA w Krakowie
• Encyklopedia Krakowskiej Komunikacji
• Wyszukiwarka połączeń krakowskiego MPK
• trambus.info - Krakowski Portal Komunikacyjny

p • d • e Tramwaje w Polsce Systemy działające Bydgoszcz • Częstochowa  • Elbląg • Gdańsk • Gorzów Wielkopolski  • Górnośląski Okręg Przemysłowy • Grudziądz • Kraków • Łódź • Ozorków • Pabianice • Poznań • Szczecin • Toruń • Warszawa • Wrocław • Zgierz Systemy zlikwidowane Białystok • Bielsko-Biała • Cieszyn • Gubin • Inowrocław • Jelenia Góra • Kostrzyn nad Odrą • Koszalin • Legnica • Olsztyn  • Słubice • Słupsk • Tarnów  • Wałbrzych • Zgorzelec Systemy niezrealizowane Opole • Piła  • Stargard Szczeciński • Świnoujście

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zima: dziewięć osób w szpitalu po zderzeniu

W Łodzi na śliskiej nawierzchni zderzyły się dwa samochody. Dziewięć osób trafiło do szpitala. Ciężarówka nie zdołała wyhamować i rozbiła pięć samochodów stojących na światłach, na trasie Katowice - Częstochowa. W wielu miejscach kraju opady śniegu spowodowały utrudnienia na drogach. W Koszalinie spadło 30 centymetrów śniegu i miasto zostało sparaliżowane - pisze na Alert 24 Polarny www.nicalbonic.blox.pl.

Speckomisja spyta szefa ABW o dochody

Sejmowa Komisja ds. Służb Specjalnych poprosi szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztofa Bondaryka o wyjaśnienia - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Urzędnik będzie musiał przed komisją wytłumaczyć się z dochodów, które uzyskuje od operatora Ery GSM. Speckomisja chce też od szefa CBA Mariusza Kamińskiego uzyskać wyjaśnienia, dlaczego Biuro zajęło się tą sprawą.

Ukradł kilkaset samochodów i w końcu wpadł

30-letniego Ireneusza P. ps. "Żaba" zatrzymali policjanci z warszawskiej "samochodówki". Mężczyzna ścigany za kradzieże samochodów wpadł razem ze swoją znajomą w centrum handlowym na warszawskiej Pradze. "Żaba" przyznał policjantom, że w ciągu ostatnich kilku lat skradł kilkaset aut.

Suski na fotelu prezesa PiS?

Poseł Prawa i Sprawiedliwości Marek Suski zasiadł po czwartkowej debacie w sprawie informacji rządu, podsumowującej rok jego działalności, na fotelu prezesa PiS. Na razie tylko na chwilę zastąpił Jarosława Kaczyńskiego. Wiele wskazuje, że ambicje posła sa tak wielkie, iż chciałby pozostać na tym miejscu na dłużej - pisze "Nasz Dziennik".