Tuchola

Z Wikipedii

Współrzędne: 53°36' N 17°51' E53.6 17.85 (Tuchola)

Tuchola
Herb Tucholi
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	tucholski
Gmina  - rodzaj	Tuchola miejsko-wiejska
Burmistrz	Tadeusz Henryk Kowalski (kadencja 2006 - 2010)
Powierzchnia	17,69 km²
Położenie	53° 36' N 17° 51' E
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość	13 600 789 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	52
Kod pocztowy	89-500,89-501
Tablice rejestracyjne	CTU
Położenie na mapie Polski Tuchola
TERC10 (TERYT)	0416064
SIMC10	0929724
Miasta partnerskie	Gmina Olching Lübtheen
Urząd miejski3 pl. Zamkowy 1 89-500 Tuchola tel. 52 564-25-00; faks 52 334-21-38 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Tuchola (kaszb. Tëchòla, niem. Tuchel) to miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuchola. Położone na skraju Borów Tucholskich. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto liczyło 13.957 mieszkańców.

Spis treści 1 Osiedla Tucholi 2 Historia 3 Zabytki 4 Sławni ludzie 5 Administracja 6 Bibliografia 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Osiedla Tucholi

os. Kopernika, os. Mickiewicza, os. Leśne, os. Rudzki Most, os. Nad Kiczą, os. Pocztowa, os. Piastowska, os. Cegielniana, os. LOP, Stare Miasto, Centrum

Części miasta: Koślinka, Miejski Rów, Międzylesie, Nad Brdą, Piszczek, Plaskosz, Rudzki Most.

[edytuj] Historia

• pierwsza wzmianka z 1287 roku - arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka konsekrował kościół parafialny
• 1309 - Tuchola przechodzi pod panowanie krzyżackie
• 1346 - wielki mistrz zakonu krzyżackiego Heinrich IV Dusemer von Arfberg nadaje Tucholi prawa miejskie (chełmińskie)
• 1466 - Tuchola powraca do Rzeczypospolitej, stając się siedzibą powiatu
• 1772-1920 - miasto znajduje się w zaborze pruskim

W II poł. XIX w. następuje stopniowy rozwój miasta oraz działa polska organizacja społeczna. W latach I w. św. w Tucholi był obóz jeniecki.

• 1920-1939 - w II Rzeczypospolitej

W międzywojniu pracowały tu tartaki, cegielnie, młyny i zakłady spożywcze

• 1939-1945 - czas okupacji niemieckiej

W tych latach był obóz dla internowanych oraz więzienie. Trwały zacięte walki w roku 1945

• od 1945 - ponownie w Polsce

W latach 1875-1975 i od 1999 Tuchola jest siedzibą powiatu

Miejski przywilej lokacyjny prawa chełmińskiego wystawiony dla miasta Tucholi w Malborku, dnia 22 lipca 1346 roku przez wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego Henryka Dusemer von Arfberg.

W imię Boże amen. Aby sprawy, które wiecznej trwałosci potrzebuja, z upływem czasu z ludzkiej pamieci nie uszły, koniecznym jest, by uwiecznione zostały świadectwem świadków i dokumentów. Dlatego winni wiedzieć wszyscy współcześni i potomni, którzy niniejszy zapis usłysza lub zobacza, ze my brat Henryk Dusemer z Arfberg, wielki mistrz Zakonu Braci Szpitala Najswietszej Marii Domu Niemieckiego z Jerozolimy za dojrzała rada, wola i zgoda naszych braci, załozylismy miasto Tuchole, które jako pierwszy objał w posiadanie rozwazny i duchowny maz, nasz brat Dytrych z Lichtenhain, na prawie chełminskim z ponizej opisanymi granicami i srodkami utrzymania. Dajemy i nadajemy temu miastu i jego mieszkancom w wieczyste posiadanie łake miedzy rzekami, a to rzeka i młynem i rzeka, która wypływa z jeziora Trzcianek az do rzeki zwanej Brda oraz wolnosci miejskie ku korzysci miasta i jego mieszkanców. Chcemy takze, by sołtys tego miasta otrzymał trzecią część z kar i wpływów sadowych, pozostałe dwie części wraz z sądem drogowym i ziemskim zatrzymujemy dla siebie i naszych braci. Poza tym chcemy, by czynsz z innych gminnych [obiektów], a mianowicie od ław piekarskich jatek rzeźnickich, ław szewskich i wszelki inny czynsz, który powstać może w domu kupieckim lub przy domu kupieckim, przypadał we władanie nasze i braci naszych, połowa zas miastu. Czynsz powstały poza miastem, na wolnościach miejskich powinien przypadać miastu. Dalej czynsz od łaźni powinien w połowie przypadac miastu i w połowie sołtysowi. Gdyby był budowany w mieście dom kupiecki, to powinien być budowany za pieniądze braci naszych i miasta po równej czesci; a czynsz, który powstanie w domu kupieckim lub przy nim, powinien być po równej czesci podzielony między braci naszych i miasto. Chcemy także, by każda zabudowa [parcela, działka] w mieście miała siedem prętów długości i trzy szerokości. Każda działka na wolnościach miejskich powinna mieć jedną morgę ogrodu i dwie morgi łąki, a każda półdziałka powinna mieć pół morgi ogrodu i jedną morgę łaki. Ustanawiamy oprócz tego, że żaden mieszkaniec miasta nie może sprzedać zabudowania bez ogrodu i ogrodu bez zabudowania, lecz gdy chce je sprzedać, powinien je sprzedać razem. Proboszcz powinien miec w mieście dwie parcele zabudowane oraz cztery morgi łąki i dwie ogrodu na wolnościach miejskich. Nadajemy wyżej wymienionym naszym mieszkańcom i miastu Tucholi w wieczne posiadanie parcele [bagno] zwana Gwese ze wszystkimi pożytkami z niej. Oprócz tego ze specjalnej łaski przyznajemy i dajemy mieszkańcom tego miasta prawo wolnego połowu w Brdzie w granicach wolności miejskich wszelakimi małymi wędziskami i sieciami na ich stoły, tak jednak by nie powodować zakłócen [ bez robienia jazów]. Chcemy także, by most prowadzący przez Brdę był budowany w połowie przez mieszczan i miasto i w połowie przez mieszkańców wsi naszych, a mianowicie wsie Bysław, Wełpin, Cekcyn, Suminy, i Zamarte, a takze naprawiany, gdy bedzie to konieczne. Dalej mieszkańcy miasta sa zobowiązani oddawać wspólnie z wolności miejskich co roku na dzien św. Marcina braciom naszym sześć wiader miodu i od każdej działki sześć fenygów, a do półdziałki trzy fenygi w zwyczajnej monecie. Na świadectwo wszystkich tych rzeczy i dla nadania im wieczystej mocy wydaliśmy ten akt z przytwierdzoną naszą pieczęcią. Dan w Malborku w roku pańskim tysiąc trzysta czterdziestym szóstym w dniu św. Marii Magdaleny. Świadkami są szacowni i duchowni mężowie, nasi umiłowani w Bogu bracia wielki komtur Henryk z Bonentin, Fryderyk ze Spiry podskarbi; Konrad Vullecop (Vullekop) komtur z Tucho1i; Dytrych z Lichtenhain; Eberhard Gryf(e); duchowny Jan nasz kapłan; Jan z Falkenstein i Rykwin Specht nasz towarzysz; Saul i Paweł nasi pisarze i wielu innych godnych zaufania.

[edytuj] Zabytki

• kościół poewangelicki z 1837-38 pw. św. Jakuba Apostoła
• fragmenty murów miejskich z XIV w.
• dworzec kolejowy z 1883
• 2 domy pracowników kolejowych z początku XX w.
• budynek gospodarczy przy dworcu kolejowym z początku XX w.
• pozostałości zamku krzyżackiego z XIV w. w przyziemiu starostwa
• kościół parafialny pw. Bożego Ciała z 1935
• cmentarz parafialny z 2 poł. XIX w.
• dawny młyn zamkowy
• cmentarz jeńców wojennych 1914-18
• cmentarz jeńców wojennych z wojny polsko-bolszewickiej 1920-21
• zabudowa z XIX i XX w.
• plebania z końca XIX w.
• kapliczka szpitalna z 1902
• kapliczka z 2 poł XIX w.
• kapliczka z 1889
• sąd z początku XX w., przebudowany
• Technikum Leśne z 1875
• szkoła z 1876
• poczta z początku XX w.
• hotel z początku XX w.
• magazyn zbożowy z początku XX w.
• dom młynarza z XIX/XX w.
• dom młynarza z początku XX w.

[edytuj] Sławni ludzie

• Renata Basta- była posłanka ziemi tucholskiej w latach 2001 - 2005 z ramienia SLD, obecnie dyrektor TOK w Tucholi
• Maciej Berg- poeta, dramaturg
• Jan Cervus- prawnik
• Romuald Frydrychowicz- duchowny katolicki, historyk regionalny
• Józef Górniewicz - rektor UWM w Olsztynie
• Zbigniew Grugel- Poseł na Sejm RP w latach 1989 - 1991 z ramienia Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, obecnie Nadleśniczy Nadleśnictwa Woziwoda
• Bartłomiej Nowodworski- kawaler maltański
• Piotr Jacek Pruszcz,
• Czesław Sielicki- pedagog, leśnik, myśliwy
• Tadeusz Zwiefka- dziennikarz TVP, eurodeputowany PO

[edytuj] Administracja

Do pełnienia urzędu Burmistrza Tucholi na kadencję przypadającą na lata 2006 - 2010 wybrany został Tadeusz Henryk Kowalski, pokonał on w II turze Jarosława Górala zdobywając ponad 71% głosów. Stanowisko Zastępcy Burmistrza od dnia 11 grudnia 2006 sprawuje Jan Świerczyński, poprzednio Wicedyrektor Zespołu Szkól Licealnych i Technicznych. Sekretarzem miasta jest Jadwiga Krajecka. Radą Miejską kieruje Paweł Cieślewicz] przy pomocy wiceprzewodniczących: Andrzeja Jerosławskiego oraz Ryszarda Tecława

Burmistrzowie Tucholi od 1994 roku:

• Edmund Leon Kowalski 1994 - 1998;
• Bogumił Urbański 1998 - 2001 (tragicznie zmarły burmistrz^{[potrzebne źródło]});
• Krzysztof Joppek 2001 - 2002;
• Edmund Leon Kowalski 2002 - 2006;
• Tadeusz Kowalski (od 2006 r.)

Przewodniczący Rady Miejskiej w Tucholi od 1994 roku:

• Zbigniew Grugel 1994 - 1998;
• Maria Bereda 1998 - 2002;
• Ryszard Wojciechowski 2002 - 2006;
• Paweł Cieślewicz 2006 - ?

[edytuj] Bibliografia

• Jacek Bochiński i Jarosław Zawadzki, Polska. Nowy podział terytorialny - przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1999, str. 60, ISBN 83-7227-259-X

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Powiat Tucholski
• Wyższa Szkoła Zarządzania Środowiskiem w Tucholi
• Tuchola w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zawieje i zamiecie na południu, dużo śniegu na północy

Zawieje i zamiecie śnieżne mogą nękać aż do jutrzejszego popołudnia całe południe Polski. na północy, nad Bałtykiem pada i ma padać śnieg. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby może tam spaść nawet 20 centymetrów śniegu.