Turek

Z Wikipedii

Współrzędne: 52°1' N 18°30' E52.0166667 18.5 (Turek)

Turek
Herb Turku
Województwo	wielkopolskie
Powiat	turecki
Gmina  - rodzaj	Turek miejska
Prawa miejskie	1341
Burmistrz	Zdzisław Andrzej Czapla
Powierzchnia	16,16 km²
Położenie	52° 1' N 18° 30' E
Wysokość	113 m n.p.m.
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość	29 047 1 994 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	63
Kod pocztowy	62-700
Tablice rejestracyjne	PTU
Położenie na mapie Polski Turek
TERC10 (TERYT)	4304127011
Miasta partnerskie	gmina Wiesmoor Dunajowce Türkler
Urząd miejski3 ul. Kaliska 59 62-700, 62-701 Turek tel. 63 289-61-00; faks 63 289-61-11 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Turek – miasto w województwie wielkopolskim, na Wysoczyźnie Tureckiej, siedziba gminy Turek i powiatu tureckiego, 29 152 mieszk. (2007).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego. Przez miasto przebieją drogi krajowe 72 Konin-Łódź-Rawa Mazowiecka oraz 83 Turek - Sieradz jak również droga wojewódzka 470 Kalisz- Koło. Turek leży w niedaleko Austostrady A2, zjazdy z niej do Turku, od strony Poznania to Żdżary, natomiast od strony Warszawy to Koło. Przez miasto przebiegała również linia kolei wąskotorowej, obecnie tylko dla ruchu towarowego. Dawniej odbywał się ruch osobowy na tej trasie Kalisz - Turek około 56 km. Na terenie miasta istniała stacja osobowo-towarowa Turek oraz przystanek osobowy Turek Aleja 3 Maja . Linia ta należy do Kaliskiej Kolei Dojazdowa.

Według danych z 30 czerwca 2006² miasto liczyło 32 230 mieszkańców.

Spis treści 1 Środowisko naturalne 2 Kalendarium historii Turku 3 Atrakcje turystyczne 4 Demografia 5 Gospodarka 5.1 Przemysł 6 Rzeźba terenu i stosunki hydrograficzne 7 Kultura i sport 8 Kościoły 8.1 Parafie rzymskokatolickie 8.2 Zbory protestanckie 8.3 Pozostałe 9 Oświata 9.1 Szkoły podstawowe 9.2 Gimnazja 9.3 Szkoły średnie 9.4 Szkoły policealne 9.5 Szkoły wyższe 9.6 Inne instytucje oświatowe 10 Komunikacja 11 Burmistrzowie Turku 11.1 II Rzeczpospolita 11.2 III Rzeczpospolita 12 Ludzie związani z Turkiem 13 Miasta partnerskie 14 Zobacz też 14.1 Sąsiednie gminy 15 Przypisy 16 Bibliografia 17 Linki zewnętrzne

[edytuj] Środowisko naturalne

Według danych z roku 2002⁶, Turek ma obszar 16,16 km², w tym:

• użytki rolne: 60%
• użytki leśne: 1%

Miasto stanowi 1,74% powierzchni powiatu.

[edytuj] Kalendarium historii Turku

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w niej poprawić: styl, język, źródła. Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

• 1136 – pierwsza wzmianka o Turku w bulli papieża Innocentego II, wymieniająca Turek jako posiadłość arcybiskupów gnieźnieńskich
• 1332 – najazd Krzyżaków i spalenie kościoła pw. św. Jana Chrzciciela
• 1341 – 25 kwietnia zostają nadane Turkowi prawa miejskich przez arcybiskupa Janisława
• 1515 – odbywa się tu pierwszy z corocznych wielkich jarmarków (dn. 15 VIII)
• 1523 – pożar miasta
• 1793 – w wyniku II rozbioru Polski Turek wraz z całą Wielkopolską dostaje się pod panowanie pruskie
• 1815 – na mocy ustaleń kongresu wiedeńskiego miasto zostaje włączone do Królestwa Polskiego
• 1826 – osiedlenie się w Turku tkaczy z Czech i Saksonii, początek przemysłu włókienniczego (kalisko-mazowiecki okręg przemysłowy)
• 1866 – uzyskanie statusu miasta powiatowego, wchodzącego w skład nowo utworzonej guberni kaliskiej
• 1872 – budowa ratusza z wieżą zegarową (obecnie Muzeum Rzemiosła Tkackiego)
• 1874 – powstanie Ochotniczej Straży Ogniowej
• 1875 – założenie szpitala św. Pawła
• 1891 – powstanie orkiestry amatorskiej
• 1904 – rozpoczęcie budowy nowego kościoła katolickiego na miejscu gotyckiej budowli zniszczonej przez pożar w 1839 roku
• 1908 – założenie przez braci Millerów pierwszej fabryki włókienniczej oraz zakładu przemysłowego produkującego muśliny. W mieście funkcjonuje ok. 358 warsztatów tkackich
• 1912 – powstaje pierwsza szkoła średnia, tzw. Progimnazjum Męskie
• 1913 – ukończenie budowy kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa
• 1914 – 4 sierpnia ostatni carscy urzędnicy opuszczają miasto. Turek zajmują wojska niemieckie.
• 1916 – ukończono budowę Kaliskiej Kolei Dojazdowej łączącej Turek z Kaliszem
• 1918 – 11 listopada następuje ewakuacja Niemców z Turku. Urzędy przejmują Polacy. Organizuje się miejscowy samorząd i policja, tworzone są partie polityczne i organizacja społeczno-kulturalne. Turek jest miastem powiatowym w województwie łódzkim. Mieszka tu ok. 10 tys. mieszkańców, w tym 2,5 tys. Żydów i 0,5 tys. Niemców
• 1919 – po raz pierwszy w historii mieszkańcy miasta biorą udział w wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Głosuje ponad 88% uprawnionych.
• 1920 – powstaje Powiatowy Komitet Obrony Państwa przygotowujący ludność do walki z najazdem bolszewickim. Zgłasza się około pięciuset ochotników.
• 1924 – ukazuje się pierwszy numer lokalnej gazety pt. "Echo tureckie"
• 1925 – uroczyste otwarcie nowo wybudowanej szkoły powszechnej (dziś Szkoła Podstawowa nr 1)
• 1936 – światowej sławy artysta, rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Józef Mehoffer ozdabia malowidłami wnętrze kościoła w Turku. Powstaje spółdzielnia rzemieślnicza "Tkacz"
• 1938 – dzięki pomocy premiera Składkowskiego w Turku powstaje gimnazjum państwowe, park miejski oraz budynek Spółdzielni Pracy "Tkacz"
• 1939 – 5 września ostatnie oddziały WP opuszczają miasto. Turek zajmują wojska niemieckie. 9 września przy placu targowym zostaje rozstrzelanych ok. 300^[1] mieszkańców miasta. Turek i okolice włączono do niemieckiego "Kraju Warty"
• 1940 – utworzenie przez Niemców getta, w którym umieszczono 5 tys. Żydów z Turku i okolicznych miast
• 1941 – październik – wywiezienie ludności żydowskiej do getta w Czachulcu; została ona następnie wymordowana w obozie zagłady w Chełmnie
• 1944 – Przybiera na sile lokalny ruch oporu. Turkowski obwód Armii Krajowej liczy 1614 żołnierzy
• 1945 – 21 stycznia następuje koniec okupacji niemieckiej. Turek zajmuje Armia Czerwona. Miasto liczy około siedmiu tysięcy mieszkańców. Rozpoczyna się mozolna praca nad odbudową życia społeczno-gospodarczego. Centrum lokalnej władzy znajduje się w siedzibie PPR (przedwojenny "Dom Strzelca")
• 1946 – Żołnierze KBW i funkcjonariusze UB likwidują ostatni oddział zbrojnego podziemia. Po pokazowym procesie w lesie na Zdrojkach zostaje rozstrzelanych sześciu żołnierzy z oddziału "Groźnego"
• 1951 – powstanie Zakładów Przemysłu Jedwabniczego "Miranda", dużego producenta tkanin, spadkobiercy tradycji tkackich w mieście
• 1959 – odkrycie złóż węgla brunatnego,
• 1960 – rozpoczyna się budowa wielkich inwestycji przemysłu energetycznego. W następnych latach powstają Elektrownia i Kopalnia Węgla Brunatnego "Adamów". Następuje rozbudowa miasta, wzrasta liczba mieszkańców
• 1975 – w wyniku reformy administracyjnej Turek wchodzi w skład. woj. konińskiego i przestaje być miastem powiatowym. Miasto liczy ok. 20 tys. mieszkańców
• 1980 – powstają jedne z pierwszych w województwie komisje NSZZ "Solidarność"
• 1989 – Komitet Obywatelski "Solidarność" bierze udział w pierwszej od czasów II Rzeczypospolitej wolnej kampanii wyborczej do Sejmu i Senatu. Po ponad półwiekowej przerwie powracają tradycje uroczystości patriotycznych w dniach: 3 Maja, 15 sierpnia oraz 11 listopada
• 1990 – w wyniku pierwszych po wojnie wolnych wyborów samorządowych władzę w mieście przejmuje trzydziestoosobowa Rada Miejska. Turek staje się również siedzibą władz rejonowej administracji rządowej. W mieście mieszka 30 tys. ludzi
• 1999 – w wyniku reformy administracyjnej Turek wchodzi w skład województwa wielkopolskiego oraz ponownie staje się siedzibą powiatu
• 2002 – podpisanie z niemiecką gminą Wiesmoor "Aktu nawiązania kontaktów partnerskich"
• 2003 – rozpoczęcie budowy na obrzeżach Turku kościoła pod wezwaniem Matki Bożej Fatimskiej
• 2005 – nadanie tytułu Gimnazjum nr 1 "Szkoły humanitarnej" jako jedynej w Wielkopolsce
• 2007 – MKS "Tur Turek" awansował do II ligi
• 2008 – podpisanie z tureckim miastem Türkler "Aktu nawiązania kontaktów partnerskich

[edytuj] Atrakcje turystyczne

• Neogotycki kościół rzymskokatolicki, pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, z witrażami i polichromią Józefa Mehoffera z początków XX wieku (konsekracja 7 września 1924);
• Kościół ewangelicko-augsburski;
• Ratusz miejski z II połowy XIX wieku – obecnie siedziba jedynego w Polsce Muzeum Rzemiosła Tkackiego.
• W 1962 roku w Turku powołano do życia sekcję muzealną. Dziesięć lat później otwarto Regionalną Izbę Muzealną, która mieściła się w Powiatowym Domu Kultury. Większość eksponatów została przekazana przez osoby prywatne. W roku 1975 utworzono Muzeum Okręgowe z siedzibą w Koninie, a muzeum w Turku stało się jego oddziałem i zostało umiejscowione w dawnym budynku ratusza. Jego otwarcie nastąpiło 6 października 1978 roku. Obecnie Muzeum Rzemiosła Tkackiego jest niezależną placówką. Obecnie Muzeum prowadzi wystawę stałą obejmującą historię Turku i okolic (ze szczególnym uwzględnieniem historii tkactwa na terenie Turku) oraz wystawy czasowe. Rokrocznie organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Nieprofesjonalnej Twórczości Tkackiej. Muzeum należy do najciekawszych tego typu placówek w Polsce.
• Domy tkaczy z XIX wieku.
• Kaliska Kolej Dojazdowa

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	29 522	100	15 475	52,4	14 047	47,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1826,9		957,6		869,2

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1327 zł.

[edytuj] Gospodarka

Silnie rozwinięty drobny handel, około 500 placówek handlowych. Rozwinięta jest energetyka cieplna dzięki elektrowni i kopalni węgla brunatnego "Adamów".

W mieście znajduje się 8 dyskontów spożywczych oraz 1 market elektroniczny.

[edytuj] Przemysł

• Kopalnia Węgla Brunatnego "Adamów"
• Elektrownia "Adamów"
• PROFIm – krzesła biurowe
• Mleczarnia "Turek" – produkcja serów pleśniowych
• Andrewex – produkcja drewnianych urządzeń ogrodowych, konstrukcje wielkowymiarowe z drewna
• Artex-T – przemysł tekstylny
• Miranda Sp. z o.o. – przemysł tekstylny
• Sintur – zakład pracy chronionej, produkcja termopar
• BUDPOL – budownictwo
• Union Knopf
• STOLTUR – produkcja trumien
• PKS Turek – transport osobowy
• ELEKTROKABEL – produkcja przewodów elektrycznych
• DRAWER – produkcja mebli biurowych i pod wymiar

[edytuj] Rzeźba terenu i stosunki hydrograficzne

Miasto położone jest w zapadlisku na Wysoczyźnie Tureckiej. Przez Turek przepływa rzeka Kiełbaska. Na terenie miasta znajdują się także drobniejsze cieki wodne drobnej rzeki Folusz.

Na potrzeby elektrowni "Adamów", utrzymywany jest względnie stały poziom wód w sztucznym zbiorniku Jeziorsko na Warcie. Miasto uzyskuje wodę ze studni głębinowych, z racji bogatych źródeł wód podziemnych, znajdujących się w całej okolicy.

Na obrzeżach miasta znajduje się duży las mieszany, częściowo należący do miasta, częściowo do prywatnych właścicieli.

[edytuj] Kultura i sport

• Miejski Dom Kultury
• Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Włodzimierza Pietrzaka
• Kino Tur
• Ośrodek Sportu i Rekreacji
  • basen kryty z halą sportową;
  • basen otwarty (czynny w okresie wakacyjnym)
  • ośrodek sportów wschodnich
  • dwa korty tenisowe
  • mini skate park
  • stadion piłkarski
  • w budowie pełnowymiarowa hala sportowa

• od 2007 II ligowy (od 2008 nowa I liga) klub piłkarski Miejski Klub Sportowy "Tur Turek"
• Turkowskie Towarzystwo Cyklistów
• Ogólnopolski Przegląd Teatrów Ulicznych
• Ogólnopolskie Spotkania Teatralne Młodych Czwarta ściana
• Przegląd Studenckich Etiud Filmowych Klaps
• Turkowskie Elitarne Spotkania Kabaretów Oklaskiwanych – TESKO
• jedyne w Polsce Muzeum Rzemiosła Tkackiego
• Klub Młodzieżowy Stowarzyszenia Przysztań
• Szkółka Pływacka AQUARIUS
• chór Viribus Unitis

[edytuj] Kościoły

W Turku działają dwie parafie rzymskokatolickie (część miasta podlega pod parafię MB Fatimskiej w Obrzębinie), trzy zbory protestanckie oraz jeden Świadków Jehowy.

[edytuj] Parafie rzymskokatolickie

• Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
• Parafia pw. św. Barbary

[edytuj] Zbory protestanckie

• Parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
• Zbór Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan
• Zbór Ewangelicznego Związku Braterskiego

[edytuj] Pozostałe

• Sala Królestwa Świadków Jehowy

[edytuj] Oświata

[edytuj] Szkoły podstawowe

• Szkoła podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
• Szkoła podstawowa nr 4 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego
• Szkoła podstawowa nr 5 im. UNICEF-u

[edytuj] Gimnazja

• Gimnazjum nr 1 im. Lotnictwa Polskiego
• Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika
• Gimnazjum Specjalne nr 10 im. Kornela Makuszyńskiego

[edytuj] Szkoły średnie

• Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Tadeusza Kościuszki
• Zespół Szkół Technicznych im. prof. gen. Sylwestra Kaliskiego

[edytuj] Szkoły policealne

• Centrum Szkoleniowe "Wiedza"

[edytuj] Szkoły wyższe

• Instytut Inżynierii (zamiejscowy wydział Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie) – inżynieria środowiska specjalność: technologie instalacji inżynierii środowiska

[edytuj] Inne instytucje oświatowe

• Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Witolda Lutosławskiego

[edytuj] Komunikacja

• Do Turku można dojechać autobusami PKS z: Białegostoku , Bydgoszczy, Łodzi , Kalisza, Konina, Poznania, Wrocławia, Krakowa, Katowic, Warszawy , Włocławka, Szczecina i wielu innych miejscowości w Polsce, a w sezonie letnim z Łeby przez Toruń, Grudziądz, Pobierowa przez Kołobrzeg oraz z Zakopanego.
• Kursują także busy Łódź-Poddębice-Uniejów-Turek.
• Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej PKS Turek obsługuje także dwie linie miejskie "3" i "5".

[edytuj] Burmistrzowie Turku

[edytuj] II Rzeczpospolita

• Henryk Dymitrowicz (1918–1919)
• Władysław Kaczorowski (1919–1927)
• Julian Mielcarek (1927–1928)
• Paweł Mieszkowski (1928)
• Ignacy Grześkiewicz (1928–1929)
• Paweł Mieszkowski (1929–1930)
• Franciszek Stawicki (1930–1936)
• Antoni Kawecki (1936–1939)

[edytuj] III Rzeczpospolita

• Roman Rybacki (1990–1995)
• Krzysztof Nowak (1995–1998)
• Marian Marczewski (1998–2001)
• Stanisław Poturała (2001–2002)
• Zdzisław Czapla (od 2002)

[edytuj] Ludzie związani z Turkiem

• premier Felicjan Sławoj Składkowski;
• artysta Józef Mehoffer
• artysta Henryk (Henoch) Glicenstein
• generał WP Mieczysław Smorawiński
• poeta Włodzimierz Pietrzak
• komendant główny Państwowej Straży Pożarnej Marek Kubiak
• redaktor naczelny tygodnika Wprost Stanisław Janecki
• siatkarka Kamila Frątczak

[edytuj] Miasta partnerskie

• Dunajowce
• Wiesmoor
• Türkler
• Rovinari

[edytuj] Zobacz też

• Tur Turek
• Synagoga w Turku
• Cmentarz żydowski w Turku
• Historia Żydów w Turku

[edytuj] Sąsiednie gminy

Brudzew, Dobra, Kawęczyn, Malanów, Przykona, Tuliszków, gmina Turek, Władysławów

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Makowski E., Łuczak C. Dzieje Turku, Poznań, Wydawnictwo WBP, 2002, ISBN 83-85811-81-8
• Piasecki A. Kalendarium historii Turku

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Miasto Turek, WebCam 24 h
• Plany Turku
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zawieje i zamiecie na południu, dużo śniegu na północy

Zawieje i zamiecie śnieżne mogą nękać aż do jutrzejszego popołudnia całe południe Polski. na północy, nad Bałtykiem pada i ma padać śnieg. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby może tam spaść nawet 20 centymetrów śniegu.