Twierdza gwiazda
Z Wikipedii
Twierdza gwiazda lub trace italienne jest fortyfikacją zbudowaną w stylu, który rozwinął się w epoce prochu strzelniczego, kiedy to armaty zdominowały pole bitwy. Pierwsza fortyfikacja została wybudowana w tym stylu w połowie XV wieku we Włoszech. Średniowieczne fortyfikacje w kształcie kręgu okazały się być zbyt słabe, przez co narażone na duże szkody bądź zniszczenia w wyniku ostrzału armatniego skierowanego bezpośrednio z zewnątrz w kierunku prostopadłych kamiennych murów. Kontrastując, fort w kształcie gwiazdy był bardzo płaską strukturą złożoną z wielu trójkątnych bastionów, specjalnie zaprojektowanych w taki sposób by jeden zakrywał drugi, oraz z rowu otaczającego fortyfikację. Pozostałe struktury takie jak raweliny, rogi, szańce oraz inne odcięte forty mogły być dodawane w celu stworzenia złożonej symetralnej struktury.
Fortyfikacje w kształcie gwiazd było dalej rozwijane pod koniec XVw i na początku XVI w odpowiedzi na francuską inwazję na Półwysep Apeniński. Armia francuska była wyposażona w nowe armaty oraz wyrzutnie, które z łatwością niszczyły tradycyjne średniowieczne fortyfikacje. W celu przeciwdziałaniu sile nowej broni zaczęto budować niższe i grubsze mury obronne. Mury te były budowany z różnych materiałów, głównie z ziemi i cegły, ponieważ cegła nie rozpryskuje się w drobny mak pod wpływem uderzenia kuli armatniej tak jak kamień. Inną ważną modyfikacją w budowie był bastion, który jest cechą charakterystyczną nowych fortów. Aby polepszyć funkcję obronną fortów ogień osłaniający musiał być skierowany z różnych kątów. W rezultacie powstały fortece w kształcie gwiazd.
Michał Anioł stosował tego typu kształty w nasypach obronnych Florencji. Następnie były one udoskonalone przez Baldassare Peruzziego i Scamozziego.
Wzór ten rozprzestrzenił się z Włoch w latach trzydziestych i czterdziestych XVI wieku. Było on stosowany powszechnie w Europie przez następne trzy wieki. W duży stopniu wzrosło zapotrzebowanie na włoskich inżynierów w Europie do pomocy przy budowie nowych fortyfikacji. W XIX wieki rozwój bomb lotniczych zmienił charakter fortyfikacji obronnych.
Spis treści |
[edytuj] Geneza
Prekursorami fortyfikacji w kształcie gwiazd były średniowieczne fortece, zazwyczaj usytuowane na wzgórzach. Stamtąd przeprowadzano ostrzał wrogów z łuku. Im wyżej znajdowała się fortece, tym dalej leciała strzała. Jedyną szansą na zdobycie fortecy dla wroga było albo staranowanie bramy, albo wspinanie się na mury przy użyciu drabin. Inwazje na fortece były zatem zadaniami wymagającymi nie lada wysiłku od sił atakujących. Dlatego też fortece znajdowały się w kluczowych dla działań wojennych miejscach. Kiedy nowy rodzaj armat - armaty ruchome - pojawił się w strategii wojennej w XV wieku, odpowiedzią inżynierów wojennych była budowa murów wkopanych w rowy, przed którymi usypywano wały z ziemi tak, że mury nie były narażone na bezpośredni ostrzał. Wały te przyjmowały na siebie najbardziej niszczące bombardowanie, chroniąc to co było za nimi. Tam gdzie było to możliwe mury wcinały się w naturalną skałę, która tworzyła dodatkową osłonę.
Kolejna zmianą było przekształcenie funkcji twierdzy z pasywnej w obronną. Kształt został tak zaprojektowany aby zmaksymalizować użycie szeregu armat do ostrzału wroga, który podszedł pod mury.
A zatem forty te ukształtowane były ze złożonych kształtów które umożliwiały obronę poprzez ostrzał przedpola. Obrona twierdzy przeniosła się na jej zewnętrzną krawędź zwaną „osłoniętą”. Obrońcy mogli w każdej chwili skryć się za osłoną rowu. W porównaniu do średniowiecznych fortyfikacji, forty były niższe oraz zajmowały większą powierzchnię, co pozwalało na ewentualną obronę w głębi fortu oraz większą ilość poziomów, które najeźdźcy musieli pokonać, gdy chcieli wprowadzić swoje armaty do wewnątrz w celu prowadzenia ataku w głąb.
[edytuj] Konstrukcja
Ze względu na duże koszty wznoszenia nowych fortyfikacji, często ulepszano już te istniejące. Średniowieczne mury osłaniające były obniżane a przed nimi wykopywano rów. Z uzyskaną z wykopalisk ziemi usypywano stosy za murami w celu ich umocnienia. Podczas gdy nowe fortyfikacje posiadały ceglaną fasadę ze względu na wytrzymałość tego materiału, wiele ulepszanych fortyfikacji nie posiadało tego rodzaju zabezpieczenia. Zamiast tego używano większej ilości ziemi do wzmocnienia murów.
Często było też konieczne poszerzenie i pogłębienie istniejących rowów tak by ulepszyć barierę przeciw szturmowi. Inżynierowie od lat 20 XVI w. budowali również nasypy o lekko nachylonych zboczach przed rowami tak, że mury były prawie całkowicie osłonięte przed bombardowaniem.
[edytuj] Skuteczność
Geoffrey Parker w swoim artykule „Rewolucja wojskowa 1560-1660: mit?” twierdzi, że pojawienie się trace italienne w nowożytnej Europie oraz trudność w zdobywaniu takich twierdz spowodowały znaczne zmiany w strategii wojskowej. Parker wskazuje na fakt, że w miejscach, gdzie takie twierdze istniały, walka na otwartym polu stawała się nieistotna. A zatem istnienie bądź brak trace italienne determinowało rodzaj strategii wojskowej.
[edytuj] Twierdze gwiazdy
Jedną z twierdz na planie gwiazdy była twierdza w Coevorden. W XVII wieku miasto zostało odtworzone na planie gwiazdy. Ulice układają się promieniście odchodząc od centrum w ramach starej fortyfikacji jak i poza nią. Podobnie jest w Palmanova, mieście w północnych Włoszech. Jako małe miasteczko w XVI wieku było ono gwiaździstą fortyfikacją, która w XIX wieku zaczęła się rozrastać na zewnątrz. Imponującą konstrukcją jest twierdza w mieście Bourtange w Holandii. Jeden z fortów gwiazd (Goryokaku) znajudje się w Japonii. Powstał za czasów szogunatu Tokugawy. Innymi fortami gwiazdami są: Almeida w Portugalii, Saint-Martin-de-Ré we Francji oraz Naarden w Holandii.
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Źródło
| W weekend odwilż i śnieg z deszczem |
Najbliższa sobota i niedziela nie będą już bardzo mroźne w wyniku napływającego z zachodu ciepłego i wilgotnego powietrza polarnomorskiego. W porównaniu z rekordowo zimnym początkiem tygodnia można mówić o lekkiej odwilży, gdyż miejscami spodziewane są opady deszczu ze śniegiem. Pogodny i słoneczny dzień czeka nas w niedzielę. |
| "Misja specjalna" i nocna "Panorama" do zdjęcia |
Likwidacja "Misji Specjalnej", nocnej "Panoramy" oraz "oszczędności we wszystkich sferach spółki" - to niektóre z decyzji podjętych przez nowy zarząd TVP. |
| Sondaż: Polacy podzieleni ws. terminu przyjęcia euro |
60 proc. Polaków uważa, że Polska powinna przyjąć euro "dopiero wtedy, gdy zbliży się pod względem rozwoju gospodarczego do przeciętnej Unii Europejskiej"; 30 proc. badanych uważa - że w 2012 roku - wynika z sondażu TNS OBOP przeprowadzonego dla "Forum" TVP Info. |
| Palikot oskarża posłankę PiS o polityczną prostytucję |
Janusz Palikot stwierdził w TVN24, że posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną. Dodał, że jest mu przykro, iż "prostytucja w polityce sięga nawet pani minister Gęsickiej". |
| Kto zastąpi Kopacz? PO wybierze nowego szefa na Mazowszu |
- Zarząd mazowieckiej Platformy Obywatelskiej wybierze w środę nowego szefa; z kierowania partią na Mazowszu - zgodnie z wytycznymi władz Platformy - zrezygnowała jeszcze w zeszłym roku kierująca resortem zdrowia Ewa Kopacz. |
| Wypadek w Mazurowicach: Jedna osoba ranna |
Jedna osoba została ranna w wyniku wypadku, do którego doszło wieczorem niedaleko miejscowości Mazurowice (Dolnośląskie). |
| Listy do Sendlerowej. Maria Kaczyńska przyjęła twórców projektu |
Maria Kaczyńska i minister Ewa Junczyk-Ziomecka spotkały się w Pałacu Prezydenckim z twórcami polsko-izraelskiego projektu, upamiętniającego Irenę Sendlerową. Istotą projektu są listy do Sendlerowej napisane przez 2,5 tys. dzieci izraelskich. |
| Cimoszewicz nie rezygnuje ze startu do PE |
B. premier, b. szef MSZ a obecnie senator niezależny Włodzimierz Cimoszewicz poinformował, że nieprawdziwe są informacje prasowe, jakoby ostatecznie zrezygnował ze startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego. |
| Komorowski odwołał wizytę na Litwie |
Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski odwołał wizytę w Wilnie - podała litewska agencja informacyjna BNS. Według niej Komorowski wytłumaczył się niespodziewanymi zdaniami. Rzecznik marszałka tłumaczy jednak, że Komorowski nie jedzie na Litwę, gdyż w Warszawie będzie premier Litwy. |
| Polski MSZ potwierdza: Jest porozumienie z porywaczami |
Rzecznik MSZ Piotr Paszkowski potwierdził, że zostało osiągnięte porozumienie z porywaczami supertankowca "Sirius Star". Na pokładzie jednostki jest dwóch Polaków. |
