Yale University

Z Wikipedii

Uniwersytet Yale
Nazwa angielska	Yale University
Dewiza	Lux et Veritas
Data założenia	1701
Lokalizacja	New Haven (USA)
Liczba studentów	16 700
Rektor	Richard C. Levin
Strona internetowa uczelni

Uniwersytet Yale (Yale University) - prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, w mieście New Haven, w stanie Connecticut. Jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League). Yale University przoduje m.in. w rankingach kierunków prawniczych.

Motto Uniwersytetu Yale: Światłość i Prawda, napisane po hebrajsku (אורים ותמים, haʾUrim vəhaTummim) i po łacinie (Lux et Veritas), znajduje się na herbie Uniwersytetu.

Założony w 1701, jest trzecim najstarszym uniwersytetem w USA (po Uniwersytecie Harvarda i College of William and Mary). Początkowo nosił nazwę Collegiate School of Connecticut. Aktualna nazwa instytucji pochodzi od nazwiska Elihu Yale'a, który w 1718 roku podarował uczelni towary o wartości 560 funtów szterlingów, co było na początku XVIII wieku sumą pokaźną.

Uczelnia w momencie powstania znajdowała się w Killingsworth, w 1716 roku została przeniesiono do New Haven.

Ma około 11 tys. studentów oraz 5200 słuchaczy czteroletniego college'u (undergraduate studies).

Yale jest 2. najbogatszą instytucją akademicką w Stanach Zjednoczonych, dysponuje funduszami-majątkiem równym ok. 20 mld dolarów.

Ponad tuzin bibliotek i oddziałów bibliotecznych zawiera 12,1 mln woluminów (2. największy akademicki system biblioteczny na świecie).

Spis treści 1 Struktura 2 Renoma 3 Absolwenci 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Struktura

Studenci czteroletniego college'u, znanego jako Yale College, są podzieleni, na wzór Uniwersytetów w Cambridge i w Oksfordzie, na dwanaście mniejszych college'ów – tzw. residential colleges. Ich celem jest stworzenie mniejszych wspólnot administracyjno-społecznych. Każdy z nich ma oddzielny budynek, swojego administratora (Master) i dziekana do spraw studenckich (Dean), rzesze stowarzyszonych profesorów, drużyny sportowe oraz herb. Residential Colleges mają zwykle nazwy sławnych lub szczodrych absolwentów.

• Berkeley College – nazwany tak na cześć George'a Berkeleya (1685-1753), wczesnego darczyńcy uniwersytetu.
• Branford College – nazwa pochodzi od miejscowości Branford, Connecticut, gdzie najpierw znajdowała się uczelnia.
• Calhoun College – nazwana po Johnie C. Calhounie, wiceprezydencie USA.
• Davenport College – nazwany tak na cześć Johna Davenporta, założyciela New Haven. Często nazywany "D'port".
• Ezra Stiles College – nazwany na cześć Ezry Stilesa, prezydenta Yale. Nazywany "Stiles", we wczesnych latach 90. "master" koledżu – Traugott Lawler prowadził agitację na rzecz używania pełnej nazwy w mowie codziennej. Jego budynki są zaprojektowane przez Eero Saarinena.
• Jonathan Edwards College – nazwany na cześć teologa, absolwenta Yale i współfundatora Princeton University Jonathana Edwardsa. Zwany "J.E.". Najstarszy residential college, jedyny z niezależnym zarządcą – the Jonathan Edwards Trust.
• Morse College – nazwa od Samuela Morse'a, twórcy kodu Morse'a. Projektowany przez Eero Saarinena.
• Pierson College – nazwany za pierwszym rektorem Yale University – Abrahamem Piersonem.
• Saybrook College – nazwa pochodzi od miejscowości Old Saybrook, Connecticut, gdzie zainicjowano działalność uczelni.
• Silliman College – nazwany na cześć wybitnego naukowca, profesora Yale Benjamina Sillimana. Połowa jego struktur to części Sheffield Scientific School.
• Timothy Dwight College – nazwany na cześć dwóch prezydentów uniwersytetu o tym samym nazwisku – Timothy'ego Dwighta IV i Timothy'ego Dwighta V. Najczęściej zwany "T.D."
• Trumbull College – najmniejszy z colleges, nazwany tak na cześć gubernatora Connecticut Jonathana Trumbulla.

Oprócz czteroletniego Yale College w skład Uniwersytetu wchodzą także uczelnie magisterialne, tzw. Graduate Schools:

• Yale School of Medicine (szkoła medyczna)
• Yale School of Drama (szkoła aktorska)
• Yale Law School (szkoła prawna)
• Yale Business School (szkoła businessowa)
• Yale Divinity School (szkoła teologiczna)

Szkoły te są oddzielnymi jednostkami administracyjnymi i tworzą one wspólnie Uniwersytet Yale. Podział ten wynika ze struktury nauczania wyższego w USA, które zwykle dzieli się na czteroletni Bachelor's Degree (brak odpowiedniego stopnia w Polsce, więcej niż licencjat, lecz mniej niż magister), 2-3-letni Master's Degree (magister) oraz kilkuletni PhD (doktorat).

Lista departamentów (departments, odpowiedniki wydziałów lub instytutów), programów, rodzajów, kierunków studiów i innych ofert edukacyjnych Yale College i the Graduate School of Arts and Sciences:

• Accounting
• African American Studies
• African Studies
• Agrarian Studies
• American Studies
• Anthropology
• Applied Mathematics
• Applied Physics
• Archaeological Studies
• Architecture
• Art
• Astronomy
• Atmospheric Science
• Biological & Biomedical Sciences
• Biology
• Biomedical Engineering
• Biostatistics
• British Studies
• Cell Biology
• Cellular & Molecular Physiology
• Chemical Engineering
• Chemistry
• Child Study Center
• Classics
• Cognitive Science
• Comparative Literature
• Computational Biology and Bioinformatics
• Computer Science
• Computer Science & Mathematics
• Computer Science & Psychology
• Directed Studies
• East Asian Languages & Literatures
• East Asian Studies
• Ecology & Evolutionary Biology
• Economic History
• Economics
• Economics & Mathematics
• Electrical Engineering
• Electrical Engineering & Computer Science
• Engineering
• Engineering & Applied Science
• English Language & Literature
• Environment
• Environmental Engineering
• Environmental Studies
• Epidemiology & Public Health
• Ethics, Politics & Economics
• Ethnicity, Race & Migration
• Experimental Pathology
• Film Studies
• Forestry & Environmental Studies
• French
• Genetics
• Geology & Geophysics
• Germanic Languages & Literatures
• Health, Epidemiology & Public Health
• Hellenic Studies
• History
• History of Art
• History of Science/History of Medicine
• Humanities, Special Programs in the
• Immunobiology
• International & Area Studies (Yale Center for)
• International & Developmental Economics
• International Relations
• International Studies
• Investigative Medicine
• Islamic Studies
• Italian
• Judaic Studies
• Latin American Studies
• Lesbian & Gay Studies
• Linguistics
• Literature
• Management
• Mathematics
• Mathematics & Philosophy
• Mathematics & Physics
• Mechanical Engineering
• Medieval Studies
• Microbiology
• Molecular Biophysics & Biochemistry
• Molecular, Cellular & Developmental Biology
• Music
• Near Eastern Languages & Civilizations
• Neurobiology
• Neuroscience
• Operations Research
• Pharmacology
• Philosophy
• Physics
• Physics & Philosophy
• Political Science
• Portuguese
• Psychology
• Public Health, Epidemiology and
• Religious Studies
• Renaissance Studies
• Residential College Seminars
• Science
• Slavic Languages & Literatures
• Sociology
• Southeast Asia Studies
• Spanish
• Special Divisional Major
• Statistics
• Study of the City
• Teacher Preparation
• Theater Studies
• Whitney Seminar
• Women's, Gender, & Sexuality Studies

Yale posiada jedną z najbogatszych ofert edukacyjnych na świecie.

[edytuj] Renoma

Uniwersytet jest zaliczany do jednych z najlepszych placówek edukacyjnych na świecie, zawsze zajmuje miejsca w pierwszej dwudziestce wszelakich rankingów uczelni wyższych, zarówno w skali amerykańskiej jak i globalnej, tak w klasyfikacjach ogólnych, jak i w poszczególnych dziedzinach nauki.

Academic Ranking of World Universities opracowywany corocznie przez Shanghai Jiao Tong University jest jednym z najpopularniejszych globalnych rankingów akademickich na świecie. Yale University zostało w roku 2005 sklasyfikowane na 11. miejscu, łącznie notowano 500 uczelni wyższych ze wszystkich kontynentów.

The Times Higher Education Supplement, znany również jako The Times Higher albo The THES, inny poważny światowy ranking uniwersytecki, przygotowywany przez anglosaską instytucję TSL Education. W 2005 r. Yale zostało umieszczone na 7. miejscu w zestawieniu globalnym, na 5. w USA, a w naukach humanistycznych i sztuki na światowym 5. miejscu, w naukach społecznych na 6.

[edytuj] Absolwenci

Uniwersytet Yale kształci i przyciąga wybitnych naukowców i artystów. Wśród swych tzw. alumni, czyli ludzi z nim związanych- absolwentów, wykładowców, stypendystów ma wielu noblistów. Ludzie Uniwersytetu są nazywani "Yalies". Oto lista najwybitniejszych Yalies:

Absolwenci, laureaci Nagrody Nobla:

• George Akerlof (B.A. 1962). Ekonomia, 2001
• Raymond Davis Jr. (Ph.D. 1942). Fizyka, 2002.
• John F. Enders (B.A. ca. 1921). Fizjologia albo Medycyna, 1954.
• John Fenn (Ph.D. 1940). Chemia, 2002.
• Murray Gell-Mann (B.S. 1948). Fizyka, 1969.
• Alfred G. Gilman (B.S. 1962). Fizjologia albo Medycyna, 1994.
• Ernest Lawrence (Ph.D. 1925). Fizyka, 1939. Lawrence Livermore National Laboratory i Lawrence Berkeley National Laboratory zostały nazwane na jego cześć.
• Joshua Lederberg (Ph.D. 1948). Fizjologia albo Medycyna, 1958.
• David Lee (Ph.D. 1959). Fizyka, 1996.
• Sinclair Lewis (B.A. 1908). Literatura, 1930.
• Lars Onsager (Ph.D. 1935). Chemia, 1968.
• Dickinson Richards (B.A. 1917). Fizjologia albo Medycyna, 1956.
• William Vickrey (B.S. 1935). Ekonomia, 1996.
• George Whipple (A.B. 1900). Fizjologia albo Medycyna, 1934.
• Eric Wieschaus (Ph.D.). Fizjologia albo Medycyna, 1995.

Wykładowcy, laureaci Nagrody Nobla:

• Sidney Altman: Chemia, 1989.
• John Fenn: Chemia, 2002. Zrobił doktorat na Yale w 1940, i był wykładowcą od 1962 do 1994.
• Tjalling Koopmans: Ekonomia, 1975.
• George Palade, profesor w Yale Medical School 1973-1990: Fizjologia albo Medycyna, 1974.
• James Tobin: Ekonomia, 1981.

Absolwenci, zdobywcy Nagrody Pulitzera:

• Anne Applebaum (B.A. 1986), zdobyła Pulitzer for non-fiction w 2004 r.
• Stephen Vincent Benét (B.A. 1919, M.A. 1920).
• Linda Greenhouse (M.A. 1978), korespondentka New York Times z Sądu Najwyższego, Pulitzer w 1998.
• John Hersey (B.A. 1936).
• David M. Kennedy (M.A. 1964, Ph.D. 1968), profesor Stanford University, zwyciężył w 2000 Pulitzer in History za "Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929-45".
• David McCullough (B.A. 1955), sławny historyk, zdobywca dwóch Pulitzerów, najlepiej znany ze swych książek o prezydentach USA Harrym Trumanie i Johnie Adamsie.
• J.R. Moehringer (B.A. 1986), reporter Los Angeles Times, zdobył Pulitzera w 2000 for Feature Writing
• Samantha Power (B.A. 1992), zdobywca Pulitzera za książkę "A Problem from Hell: America and the Age of Genocide"
• Mark Schoofs (B.A. 1985), reporter, zdobywca z roku 2000 for international reporting
• Lewis Spratlan (B.A. 1962, M.M. 1965), kompozytor, zdobywca Pulitzera 2000 in Music za "Life is a Dream, Opera in Three Acts: Act II, Concert Version"
• Wendy Wasserstein, (M.F.A. 1976), pisze sztuki teatralne, zdobyła Pulitzer dramatist za "The Heidi Chronicles"
• Thornton Wilder (B.A. 1920), pisarz, twórca sztuk teatralnych, zdobywca dwóch Pulitzerów, pierwszego w 1928 z "The Bridge of San Luis Rey", z 2. w 1938 z "Our Town"; w 1963 r. odebrał the Presidential Medal of Freedom
• Bob Woodward (B.A. 1965), dziennikarz, współautor "All the President's Men", za którą otrzymał 1. Pulitzera, drugą nagrodę zdobył w 2002 for National Reporting
• Doug Wright (B.A. 1986), scenarzysta, zdobywca nagrody w 2004 for drama, zdobywca Tony Award
• Yehudi Wyner (B.A. 1950, B. Mus. 1951, M. Mus. 1953), kompozytor, zdobył the Pulitzer Price for Music w 2006 za koncert fortepianowy 'Chiavi in Mano'; emerytowany profesor komponowania na Brandeis University
• Daniel Yergin (B.A. 1968)

Yale Law School ma wśród swych absolwentów 16 sędziów Sądu Najwyższego USA i wielu polityków, jak prezydent USA Ford, czy prezydent Republiki Federalnej Niemiec Karl Carstens i senator Hillary Clinton.

Na Yale kształciło się 41 senatorów USA, 22 gubernatorów, 18 członków najwyższej centralnej administracji Stanów Zjednoczonych, 3 amerykańskich dyplomatów i wielu innych wielkich ludzi, aktywistów, ideologów, którzy odcisnęli piętno na światowej i amerykańskiej polityce i życiu.

Od lat siedemdziesiątych absolwenci Yale mają wprost zadziwiający talent to zdobywania najwyższych stanowisk politycznych w USA. Od roku 1981 co najmniej do roku 2009 absolwent Yale będzie w fotelu prezydenta lub wiceprezydenta USA. Do Yale uczęszczali:

• George W. Bush – prezydent Stanów Zjednoczonych od 2001, ponownie wybrany w 2004
• Bill Clinton – prezydent Stanów Zjednoczonych 1993-2001
• George H. W. Bush – prezydent Stanów Zjednoczonych 1989-1993, wiceprezydent Stanów Zjednoczonych 1981-1989
• Gerald Ford – prezydent Stanów Zjednoczonych 1974-1977
• Dick Cheney – wiceprezydent Stanów Zjednoczonych od 2001
• Hillary Clinton – żona prezydenta Clintona, obecnie senator z Nowego Jorku.

Absolwentem Yale University był również 27. Prezydent USA (1909-1913) William Howard Taft.

Na Yale studiował także John Kerry, kandydat Partii Demokratycznej na prezydenta i rywal G.W. Busha w wyborach w 2004.

Oprócz tego na Yale studiowali: prezydent Meksyku Ernesto Zedillo, premier Turcji Tansu Çiller i niemiecki prezydent Carstens oraz 7. wiceprezydent USA John C. Calhoun.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Strony uniwersyteckie

• Oficjalna strona internetowa Yale University
• Yale College, Undergraduate Admissions
• Yale Law School
• Yale Graduate School of Arts & Sciences
• Yale School of Medicine
• Yale School of Art
• Yale School of Music
• Yale School of Public Health
• Yale School of Drama
• Yale Divinity School
• Yale School of Architecture
• Yale School of Management
• Yale National Initiative
• Strona sportowa Yale
• Yale Art Gallery
• Yale Center for British Art

Czasopisma

• Yale Alumni Magazine
• Yale Daily News
• Yale Economic Review
• YaleGlobal Online Magazine
• Yale Herald
• Yale Law Journal
• Yale Literary Magazine
• Yale Record
• Yale Rumpus

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego. Sprzeciwił się marszałek Krzysztof Putra z PiS.

Tusk spotka się z Dalajlamą

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom

- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli".

PO donosi do komisji etyki na J. Kaczyńskiego za "haniebne słowa" o Niesiołowskim

PO złożyła wniosek do sejmowej Komisji Etyki Poselskiej przeciwko prezesowi PiS Jarosławowi Kaczyńskiemu - poinformował szef klubu Platformy Zbigniew Chlebowski. Chodzi o wypowiedzi prezesa PiS o Stefanie Niesiołowskim (PO).

Politycy o wizycie prezydenta w Azji: była potrzebna

Oceny efektów azjatyckiej wyprawy prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podzielone. Grzegorz Dolniak z PO uważa, że zabrakło konkretów, odmiennego zdania jest Mariusz Kamiński z PiS, który uważa, że prezydenckie wojaże zaprocentują w przyszłości. Takie wizyty są po prostu potrzebne - podsumowuje poseł Lewicy, Tadeusz Iwiński.

Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją

Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.

Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej

Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach.

Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony

Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony.