Urartu

Z Wikipedii

Urartu - starożytne królestwo we wschodniej Anatolii. Pierwsze wzmianki z roczników asyryjskich z XIII w. p.n.e. wspominają o plemionach Nairi.

W XIII wieku p.n.e. we wschodniej Anatolii powstały małe państewka urartyjskie, których ludność stanowili przede wszystkim Huryci lub ludność blisko z nimi spokrewniona. Pierwszym królem, który zjednoczył państewka plemienne był Arame. Ekspansją na te tereny była zainteresowana Asyria. Jej ataki były jednak bezskuteczne i pod koniec IX w. p.n.e. król jednego z plemion urartyjskich Sarduri I, wykorzystując osłabienie wroga, utworzył nad jeziorami Wan i Urmia państwo Urartu (biblijny Ararat). Stolicą Urartu była założona przez niego Tuszpa (ruiny miasta znajdują się na wzgórzu w mieście Wan w dzisiejszej Turcji). Ispini skutecznie odpierał ataki Szamszidada V i podjął szereg wypraw odwetowych, zakończonych podbojem terenów należących do Asyrii. Menua zajął tereny na południe od jeziora Urmia i założył miasto-twierdzę Musasir.

Mieszkańcy Urartu zajmowali się uprawą głównie zboża i winorośli. Plony były obfite dzięki dobrze rozwiniętej irygacji. Największe dochody państwo czerpało z wydobycia rud żelaza i miedzi. Kraj znany był również z potężnych fortec. Na czele państwa zarządzanego przez urzędników stał król, który rządził w imieniu narodowego boga - Chaldi. W poszczególnych prowincjach kraju rządzili namiestnicy.

Za rządów następców Sarduriego państwo rozrosło się i stało lokalnym mocarstwem. W okresie największej świetności jego granice wyznaczały: Eufrat, Aleppo w Syrii, jezioro Urmia i jezioro Erewan. Sarduri II chciał nawet przesunąć granicę za Eufrat, ale został zatrzymany przez wojska asyryjskiego króla Tiglatpilesara III.

Okres pomyślności państwa Urartu zakończył się w 714 p.n.e., gdy królestwo zostało najechane przez Asyryjczyków pod wodzą Sargona II. Niecałe sto lat później byłe terytorium Urartu zajęli Scytowie, którzy przybyli z terenów dzisiejszej Rosji. W 610 p.n.e. dawne ziemie Urartu podbili Medowie, a po roku 600 p.n.e. zaczęli się na nich osiedlać Ormianie.

Do dzisiejszych czasów przetrwało wiele budowli urartyjskich. Za potomków starożytnych Urartyjczyków uważają się Ormianie, choć język ormiański jest językiem indoeuropejskim. Prawdopodobnie spokrewnieni są z Urartyjczykami także Czeczeni i Ingusze. Język urartyjski, podobnie jak blisko z nim spokrewniony hurycki (razem tworzące grupę języków huro-urartyjskich) należał, jak się uważa obecnie, do północnowschodniokaukaskiej rodziny językowej lub był z tą rodziną spokrewniony. Mylne natomiast wydają się teorie łączące Urartyjczyków z Gruzinami, gdyż język gruziński należy do całkiem odrębnej rodziny kartwelskiej (południowokaukaskiej).

[edytuj] Lista królów Urartu:

• Arame (ok. 858-844 r .p.n.e.)
• Lutipri (844-834 r .p.n.e.)
• Sarduri I (?-825 r .p.n.e.)
• Iszpuni (825-810 r .p.n.e.)
• Menua (810-781 r .p.n.e.)
• Argiszti I (780-756 r .p.n.e.)
• Sarduri II (755-735 r .p.n.e.) po przewrocie
• Rusa I (735-713 r .p.n.e.)
• Argiszti II (ok 712-ok 685 r .p.n.e.)
• Rusa II (ok. 685-645 r .p.n.e.)
• Sarduri III (645-620 .p.n.e.)
• Erimena (620-605 r .p.n.e.)
• Rusa III (605-598 r .p.n.e.)
• Rusa IV (598-590 r .p.n.e.)

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego.

Tusk spotka się z Dalajlamą

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom

- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli".

PO donosi do komisji etyki na J. Kaczyńskiego za "haniebne słowa" o Niesiołowskim

PO złożyła wniosek do sejmowej Komisji Etyki Poselskiej przeciwko prezesowi PiS Jarosławowi Kaczyńskiemu - poinformował szef klubu Platformy Zbigniew Chlebowski. Chodzi o wypowiedzi prezesa PiS o Stefanie Niesiołowskim (PO).

Politycy o wizycie prezydenta w Azji: była potrzebna

Oceny efektów azjatyckiej wyprawy prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podzielone. Grzegorz Dolniak z PO uważa, że zabrakło konkretów, odmiennego zdania jest Mariusz Kamiński z PiS, który uważa, że prezydenckie wojaże zaprocentują w przyszłości. Takie wizyty są po prostu potrzebne - podsumowuje poseł Lewicy, Tadeusz Iwiński.

Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją

Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.

Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej

Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach.

Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony

Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony.