Ustrój polityczny Bośni i Hercegowiny

Z Wikipedii

Bośnia i Hercegowina

Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Bośni i Hercegowiny Ustrój polityczny Konstytucja Wysoki Przedstawiciel Miroslav Lajčák Zgromadzenie Parlamentarne Izba Reprezentantów Izba Narodów Przewodniczący Prezydium Republiki Nebojša Radmanović Premier federalny Nikola Špirić Federacja Bośni i Hercegowiny Prezydent Borjana Krišto Premier Nedžad Branković Republika Serbska Prezydent Rajko Kuzmanović Premier Milorad Dodik Rząd Podział administracyjny Partie polityczne Polityka zagraniczna Wikiprojekt Polityka

Bośnia i Hercegowina jest państwem federacyjnym, złożonym z dwóch członów: Federacji Bośni i Hercegowiny oraz z Republiki Serbskiej.

Treść konstytucji Bośni i Hercegowiny została ustalona jako załącznik nr 4 do układu pokojowego z Dayton z 21 listopada 1995 roku. Została podpisana w Paryżu 12 grudnia 1995 roku. Widoczny jest wyraźny wpływ amerykańskiej myśli politycznej oraz położenie szczególnego nacisku na zachowanie równowagi pomiędzy udziałem we władzy poszczególnych narodowości zamieszkujących to państwo.

Spis treści 1 Parlament 1.1 Partie polityczne 2 Prezydium 3 Rada Ministrów 4 Sąd Konstytucyjny 5 Wysoki Przedstawiciel ONZ dla Bośni i Hercegowiny 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Parlament

Zgromadzenie Parlamentarne (Skupstina) składa się z dwóch izb:

• Izby Narodów (boś. Vijeće Naroda) - zasiada w niej 15 delegatów, 2/3 spośród nich pochodzi z Federacji Bośni i Hercegowiny (pięciu Chorwatów i pięciu Bośniaków, a 1/3 z Republiki Serbskiej (pięciu Serbów). Delegaci ci są desygnowani przez zgromadzenia parlamentarne poszczególnych elementów składowych federacji. Kworum stanowi dziewięciu członków izby. W skład tej liczby musi wchodzić co najmniej trzech Bośniaków, trzech Chorwatów i trzech Serbów.
• Izby Reprezentantów (boś. Predstavnički Dom, chor. Zastupnički Dom, serb. Представнички Дом) - zasiada w niej 42 członków, spośród których 2/3 pochodzi z terenów Federacji a 1/3 z terytorium Republiki Serbskiej. Członkowie Izby Reprezentantów wybierani są w wyborach powszechnych i bezpośrednich na mocy ordynacji wyborczych przyjmowanych przez zgromadzenia parlamentarne poszczególnych podmiotów federacji. Kworum w tej izbie parlamentu stanowi większość jego ustawowej liczby członków.

Obydwie izby wybierają za pomocą większości zwykłej jednego Serba, Bośniaka i Chorwata spośród swoich członków, którzy to rotacyjnie obejmują stanowisko przewodniczącego i wiceprzewodniczącego izby. Uchwalenie jakichkolwiek aktów prawnych przez parlament wymagają zgody obu izb. Tak więc system w Bośni i Hercegowinie można nazwać bikameralizmem symetrycznym.

Wszelkie decyzje podejmowane są za pomocą większości głosów. Przewodniczący musi jednak dopilnować, aby podczas głosowania obecna była przynajmniej 1/3 delegatów lub członków izb parlamentu z poszczególnych podmiotów federacji. Dodatkowo, jakaś decyzja parlamentu może zostać uznana za niszczącą dla życiowych interesów Bośniaków, Chorwatów lub Serbów poprzez zagłosowanie za uznaniem jej za taką przez większość członków parlamentów którejś z tych narodowości. Jest ona wówczas obiektem prac Komisji Wspólnej w skład której wchodzi po trzech przedstawicieli każdej z narodowości, Jeżeli prace Komisji w ciągu 5 dni nie przyniosą efektów, wówczas akt prawny zostaje rozpatrzony przez Sąd Konstytucyjny.

Izba Narodów może zostać rozwiązana przez Prezydium, albo przez samą siebie, na mocy uchwały wspartej większością przynajmniej dwóch z trzech narodowości w izbie,

Główne zadania Zgromadzenia Parlamentarnego:

• wydawanie aktów legislacyjnych wprowadzających w życie decyzje prezydencji lub własnych,
• decydowanie o działalności instytucji wewnętrznych państwa lub wypełnianiu zobowiązań międzynarodowych państwa,
• przyjmuje budżet,
• decyduje o ratyfikacji umów międzynarodowych,
• realizowanie zobowiązań powstałych na mocy porozumień zawartych pomiędzy poszczególnymi podmiotami federacji.

[edytuj] Partie polityczne

W Bośni i Hercegowinie system partyjny jest mocno sfragmentaryzowany, z powodu wieloetniczności, tak naprawdę żadna partia polityczna nie ma szans na samodzielne objęcie władzy, musi więc tworzyć koalicje innymi ugrupowaniami. Każda z głównych narodowości zamieszkujących państwo ma jednak swoją główną partie polityczną, która cieszy się poparciem większości obywateli danej narodowości.

Partie wieloetniczne:

• Partia Bośniacka (Bosanska stranka)
• Obywatelska Partia Demokratyczna (Građanska demokratska stranka)
• Partia Liberalno-Demokratyczna (Liberalna demokratska stranka)
• Partia Dla Bośni i Hercegowiny (Stranka za Bosnu i Hercegovinu)
• Ludowa Partia Bośni i Hercegowiny (Stranka penzionera/umirovljenika BiH)
• Socjaldemokratyczna Partia Bośni i Hercegowiny (Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine)

Partie Bośniaków:

• Bośniackohercegowińska Partia Patriotyczna (Bosanskohercegovačka Patriotska Stranka)
• Demokratyczna Wspólnota Narodowa (Demokratska Narodna Zajednica)
• Partia Akcji Demokratycznej (Stranka Demokratske Akcije)

Partie Serbów:

• Demokratyczna Partia Republiki Serbskiej (Demokratska stranka RS)
• Demokratyczny Sojusz Ludowy (Demokratski narodni savez)
• Partia Demokratycznego Postępu (Partija demokratskog progresa RS)
• Partia Niezależnych Socjaldemokratów (Stranka nezavisnih socijaldemokrata)
• Ludowa Partia Republiki Serbskiej (Penzionerska stranka Republike Srpske)
• Serbska Partia Demokratyczna (Srpska demokratska stranka)
• Serbski Sojusz Ludowy Republiki Serbskiej (Srpski narodni savez RS)
• Serbska Radykalna Partia Republiki Serbskiej (Srpska radikalna stranka RS)
• Socjalistyczna Partia Republiki Serbskiej (Socijalistička partija Republike Srpske)
• Liga Ludowego Odrodzenia (Savez narodnog preporoda)

Partie Chorwatów:

• Chrześcijańscy Demokraci (Demokršćani)
• Chorwacka Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Hrvatska kršćanska demokratska unija)
• Chorwacka Demokratyczna Unia Bośni i Hercegowiny (Hrvatska demokratska zajednica)
• Chorwacka Partia Praw (Hrvatska stranka prava)
• Chorwacka Partia Ludowa (Hrvatska seljačka stranka)
• Chorwacji Blok Prawicy (Hrvatski pravaški blok)
• Blok Ekonomiczny (Ekonomski blok HDU - Za boljitak)
• Nowa Chorwacka Inicjatywa (Nova hrvatska inicijativa)

[edytuj] Prezydium

Prezydium składa się z trzech członków: Bośniaka, Chorwata (wybieranych w powszechnych wyborach bezpośrednich z terytorium Federacji Bośni i Hercegowiny) oraz Serba (wybieranego w taki sam sposób z terenów Republiki Serbskiej). Pierwszych członków Prezydium wybrano na 2 lata, obecnie ich kadencja trwa 4 lata. Dopuszczalna jest jedna reelekcja poszczególnych osób. Członkowie Prezydium wybierają spośród siebie przewodniczącego.

Prezydium jest odpowiedzialne m.in. za:

• prowadzenie polityki zagranicznej państwa,
• przyjmowanie i wysyłanie dyplomatów (spośród których nie więcej jak 2/3 może pochodzić z terytorium Federacji),
• reprezentowanie Bośni i Hercegowiny na arenie międzynarodowej,
• prowadzenie rokowań, negocjacji i za zgodą Zgromadzenia Parlamentarnego, ratyfikowanie umów międzynarodowych,
• wykonywanie decyzji parlamentu,
• proponowanie, na mocy propozycji Rady Ministrów, rocznego budżetu Zgromadzeniu Palrmentarnemu do przyjęcia,
• przedkładaniu parlamentowi rocznych zawiadomień o wydatkach Prezydium.

[edytuj] Rada Ministrów

Prezydium nominuje Radę Ministrów, która obejmuje urząd po zaaprobowaniu jej przez Izbę Reprezentantów. Przewodniczący Prezydium sam nominuje natomiast ministra spraw zagranicznych i ministra handlu zagranicznego. Nie więcej jak 2/3 ministrów może pochodzić z terenów Federacji. Przewodniczący Prezydium nominuje także przewodniczącego Rady Ministrów, który nie może być tej samej narodowości, co większość ministrów w Radzie. Obejmuje on swój urząd po udzieleniu mu poparcia przez Izbę Reprezentantów. Rada Ministrów ma obowiązek rezygnacji w przypadku udzielenia jej wotum nieufności przez Zgromadzenie Parlamentarne.

[edytuj] Sąd Konstytucyjny

Organ ten składa się z 9 członków. 4 pochodzi z nominacji Izby Reprezentantów Federacji, a dwóch asygnuje Zgromadzenie Republiki Serbskiej. Pozostałych 3 sędziów nominuje prezes Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w porozumieniu z prezydencją. Kadencja członków Sądu wynosi 5 lat.

Sąd Konstytucyjny stoi na straży konstytucji, rozstrzyga spory pomiędzy podmiotami federacji, jest organem odwoławczym od decyzji sądów wszelkiego typu, bada zgodność ustaw i aktów prawnych niższego rzędu z konstytucją, Europejską Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz z protokołami do niej.

Decyzje Sądu są ostateczne (nie ma instytucji odwoławczej) i nieodwołalne (niemożliwa jest rewizja wyroku).

[edytuj] Wysoki Przedstawiciel ONZ dla Bośni i Hercegowiny

Biuro Wysokiego Przedstawiciela w Bośni i Hercegowinie (OHR, Office of the High Representative in Bosnia and Herzegovina) zostało utworzone w 1995, zaraz po zawarciu porozumienia w Dayton. Jego głównym celem jest nadzorowanie i kontrola implementacji cywilnych ustaleń z Dayton. Wysoki Przedstawiciel i Biuro Wysokiego Przedstawiciela reprezentują społeczność międzynarodową oraz ONZ. Wysoki Przedstawiciel ONZ może korzystać z tzw. "uprawnień bońskich", które w 1997 roku dodano do zapisów porozumienia z Dayton. Dzięki nim ma on uprawnienia do odwoływania ze stanowisk polityków z obydwu części federacji, których postawa mogłaby utrudniać wdrażanie w kraju procesu pokojowego. Wysoki Przedstawiciel jest jednocześnie Specjalnym Przedstawicielem Unii Europejskiej. 27 lutego 2007 mandat Wysokiego Przedstawiciela przedłużono o rok, do 30 czerwca 2008. Obecnie tę funkcję pełni Pan Miroslav Lajčák.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Konstytucja Bośni i Hercegowiny (w języku angielskim)
• Komisja Wyborcza Bośni i Hercegowiny
• Rząd Republiki Serbskiej
• Rząd Federacji Bośni i Hercegowiny

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego.

Tusk spotka się z Dalajlamą

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom

- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli".

PO donosi do komisji etyki na J. Kaczyńskiego za "haniebne słowa" o Niesiołowskim

PO złożyła wniosek do sejmowej Komisji Etyki Poselskiej przeciwko prezesowi PiS Jarosławowi Kaczyńskiemu - poinformował szef klubu Platformy Zbigniew Chlebowski. Chodzi o wypowiedzi prezesa PiS o Stefanie Niesiołowskim (PO).

Politycy o wizycie prezydenta w Azji: była potrzebna

Oceny efektów azjatyckiej wyprawy prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podzielone. Grzegorz Dolniak z PO uważa, że zabrakło konkretów, odmiennego zdania jest Mariusz Kamiński z PiS, który uważa, że prezydenckie wojaże zaprocentują w przyszłości. Takie wizyty są po prostu potrzebne - podsumowuje poseł Lewicy, Tadeusz Iwiński.

Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją

Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.

Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej

Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach.

Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony

Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony.