Uttar Pradesh
Z Wikipedii
Położenie geograficzne |
|
| Stolica | Lucknow (2.621.000 mieszkańców) |
| Języki | hindi, urdu (urzędowe), bhojpuri, angielski |
| Religie | hinduizm (80,6%), islam (18,5%), sikhizm (0,4%), buddyzm (0,2%), inne |
| Powierzchnia | 238 566 km² |
| Liczba mieszkańców | 190 491 000 (z 2008 r) |
| Gęstość zaludnienia | 783 mieszk./km² |
| Gubernator | T. V. Rajeswar |
| Strona internetowa | http://www.upgov.nic.in/ |
| ISO 3166-2 | IN-UP |
Uttar Pradesh (hindi उत्तर प्रदेश,urdu: اتر پردیش, trb.: Uttar Pradeś, trl.: Uttar Pradeś; ang. Uttar Pradesh, co znaczy :"północna prowincja", często w skrócie: UP) - jeden ze stanów Indii, położony w ich północnej części, na żyznych terenach Niziny Gangesu. Stan został utworzony 2 lutego 1950 roku. Jego stolicą jest Lucknow, a największym miastem, centrum przemysłowym i finansowym - Kanpur. Najwyższy sąd stanowy znajduje się w Allahabadzie. To największy stan Indii pod względem ilości ludności (190 mln, z 2008 r), piąty ze względu na obszar (243 286 km²).
Uttar Pradesh graniczy z Nepalem i ze stanami indyjskimi: Uttarakhand (utworzony w 2000 roku kosztem terytorium Uttar Pradesh), Himachal Pradesh, Haryana, Delhi, Radżastan, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Jharkhand i Bihar.
Na jego obszarze można zobaczyć wiele historycznych miast, łącznie z turystyczną stolicą Indii, Agra (z mauzoleum Tadż Mahal), opuszczonym miastem Mogołów Fatehpur Sikri, czy świętymi miastami nad Gangesem i Jamuną: Varanasi, Ayodhya, Mathura i Allahabad.
Współcześnie 6 grudnia 1992 roku dramatycznie upamiętniło się Ayodhya. Hinduscy ekstremiści gołymi rękoma rozebrali tam XVI-wieczny meczet Babri Masjid, rzekomo zbudowany w miejscu urodzin Boga Ramy, wcielenia Wisznu na ruinach świątyni hinduistycznej Ram Janmabhoomi. Zdarzenie to wywołało zamieszki hindusko-muzułmańskie, w których zginęło koło tysiąca osób (w tym zamieszki w Bombaju).
Najbardziej znana uczelnia w stanie - uniwersytet w Allahabadzie.
Spis treści |
[edytuj] Podział administracyjny
Stan Uttar Pradesh dzieli się na następujące okręgi:
[edytuj] Miasta Uttar Pradesh
[edytuj] Największe miasta
Dane z 2001 roku:
| Miasto | Liczba mieszkańców |
|---|---|
| Kanpur | 2.532.138 |
| Lakhnau | 2.207.340 |
| Agra | 1.259.979 |
| Varanasi | 1.100.748 |
| Merath | 1.074.229 |
| Allahabad | 990.298 |
| Ghaziabad | 968.521 |
| Bareli | 699.839 |
| Aligarh | 667.732 |
| Muradabad | 641.240 |
| Gorakhpur | 624.570 |
| Saharanpur | 452.925 |
| Jhansi | 383.248 |
| Muzaffarnagar | 316.452 |
[edytuj] Inne ważne miasta
Azamgarh • Bahraich • Ballia • Banda • Barabanki • Bijnor • Bulandshahr • Deoband • Etawah • Fajzabad • Firozabad • Ghazipur • Gonda • Hameerpur • Kannauj • Khurja • Kushinagar • Mainpuri • Mirzapur • Moradabad • Muzaffarnagar • Noida • Pilibhit • Raebareli • Rampur • Saharanpur • Shahjahanpur • Sultanpur • Orai • Gola
[edytuj] Gospodarka
Uttar Pradesh zalicza się do najbiedniejszych stanów Indii, z przewagą rolnictwa. Ziemie płodnej równiny Gangesu w wielu miejscach pozwalają na zbiory 2 razy do roku.
Znaczące miasta handlowe to obok stolicy Lakhnau, Muradabad (znany z przemysłu metalurgii), Varanasi ( sari i atłas), Mirzapur (produkcja dywanów w okolicy), Kanpur i Agra (oba- przemysł skórzany). Miasta przemysłowe - Allahabad i Noida.
| towar | % produkcji kraju |
|---|---|
| ziemniaki | 47% |
| trzcina cukrowa | 45% |
| pszenica | 38% |
| ryż | 32% |
| orzeszki ziemne | 34% |
| melasa | 34% |
| cukier | 30% |
| tytoń | 20% |
[edytuj] Demografia
Ze względu na ilość ludność największy nie tylko w Indiach, ale i na świecie region administracyjno-terytorialny (z państw większe liczebnie są od niego tylko Chiny, USA, Brazylia i Indonezja).
Niewysoki (w porównaniu np z Keralą) poziom wykształcenia ludności (wg danych z 2001 roku piśmiennych mężczyzn 70%, a kobiet 43%).
[edytuj] Języki
| Języki w Uttar Pradesh[1] | ||
|---|---|---|
| Język | rodzina języka | % ilość |
| hindi (włączając pokrewne dialekty) | języki indoeuropejskie | 91,33% |
| urdu | języki indoeuropejskie | 7,99% |
| pendżabski | języki indoeuropejskie | 0,31% |
[edytuj] Polityka
Uttar Pradesh zawsze odgrywał znaczącą rolę w polityce. W Allahabadzie urodził się Jawaharlal Nehru i jego córka Indira Gandhi. Tu w 1975 roku Najwyższy Sąd stanu unieważnił zwycięstwo w wyborach Indiry (ze względu na naruszenie prawa wyborczego), co doprowadziło do ogłoszenia przez premier stanu wyjątkowego.
Stan dał Indiom wielu narodowych liderów. Ośmiu z czternastu premierów Indii pochodziło z Uttar Pradesh: Jawaharlal Nehru, Lal Bahadur Shastri, Indira Gandhi, Rajiv Gandhi, Choudhary Charan Singh, Vishwanath Pratap Singh, Chandra Shekhar i Atal Behari Vajpayee, który reprezentował stan, chociaż urodził się w Gwalior. Z tego stanu wywodzi się Bhoolan Devi: posłanka broniąca praw kobiet i występująca przeciwko małżeństwom dzieci (w przeszłości skrzywdzona jako dziecko w takim małżeństwie, więziona za przewodzenie gangowi, sławna w prasie indyjskiej jako "Królowa Bandytów" - Bandit Queen).
Obecnie w liczbie 80 deputowanych reprezentujących stan wchodzą m.in. potomkowie Nehru i Indiry: lider Indyjskiego Kongresu Narodowego Sonia Gandhi, jej syn Rahul Gandhi, Maneka Gandhi i jej syn Varun Gandhi. Reprezentują oni stan Uttar Pradesh podobnie jak kiedyś reprezentowali go Nehru, Indira Gandhi i jej syn, nieżyjący już mąż Soni Rajiv Gandhi.
13 maja 2007 premierem stanu (po raz czwarty) wybrana została Mayawati Kumari, lider partii Bahujan Samaj Party. Po raz pierwszy od 1991 roku (roku zwycięstwa partii Bharatiya Janata Party) zdecydowaną większość uzyskała jedna partia. Do tego czasu dochodziło do koalicji między partiami: Samajwadi Party, Bharatiya Janata Party, i the Bahujan Samaj Party.
[edytuj] Zobacz też
Andhra Pradesh • Arunachal Pradesh • Assam • Bengal Zachodni • Bihar • Chhattisgarh • Dżammu i Kaszmir • Goa • Gujarat • Haryana • Himachal Pradesh • Jharkhand • Karnataka • Kerala • Madhya Pradesh • Maharashtra • Manipur • Meghalaya • Mizoram • Nagaland • Orisa • Pendżab • Radżastan • Sikkim • Tamil Nadu • Tripura • Uttarakhand • Uttar Pradesh
Terytoria
Andamany i Nikobary • Czandigarh • Dadra i Nagarhaweli • Daman i Diu • Delhi • Lakszadiwy • Puducherry
| Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego |
Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego. Sprzeciwił się marszałek Krzysztof Putra z PiS. |
| Tusk spotka się z Dalajlamą |
Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu. |
| Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego |
Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie. |
| Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom |
- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli". |
| PO donosi do komisji etyki na J. Kaczyńskiego za "haniebne słowa" o Niesiołowskim |
PO złożyła wniosek do sejmowej Komisji Etyki Poselskiej przeciwko prezesowi PiS Jarosławowi Kaczyńskiemu - poinformował szef klubu Platformy Zbigniew Chlebowski. Chodzi o wypowiedzi prezesa PiS o Stefanie Niesiołowskim (PO). |
| Politycy o wizycie prezydenta w Azji: była potrzebna |
Oceny efektów azjatyckiej wyprawy prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podzielone. Grzegorz Dolniak z PO uważa, że zabrakło konkretów, odmiennego zdania jest Mariusz Kamiński z PiS, który uważa, że prezydenckie wojaże zaprocentują w przyszłości. Takie wizyty są po prostu potrzebne - podsumowuje poseł Lewicy, Tadeusz Iwiński. |
| Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją |
Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane. |
| Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta |
Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów. |
| Amnestia dla wszystkich, którzy unikali służby wojskowej |
Zamknęliśmy 90-letni rozdział armii z przymusu - powiedział minister obrony narodowej Bogdan Klich. Dodał, że podpisany został rozkaz w sprawie uchylenia kart powołania. Dotyczyć będzie także tych, którzy mieli się stawić do poboru w ostatnich trzech dniach. |
| Gen. Sikorski nie został zastrzelony ani uduszony |
Prezes IPN Janusz Kurtyka potwierdził, że gen. Władysław Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. - W trakcie badań nie stwierdzono śladów, które by wskazywały, że generał został postrzelony bądź uduszony. |
