Władysław Jaxa-Rożen

Z Wikipedii

Władysław Rożen (Jaksa-Rożen, Jaxa-Rożen) ps. "Barnaba" - (ur. 29 marca 1875 w Krzyżopolu, pow. olgopolski, gubernia kamieniecko-podolska, zm. 24 czerwca 1931 w Warszawie) - inżynier rolnik, generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej oraz wojnie z Ukraińcami i bolszewikami.

Spis treści 1 Służba w rosyjskiej armii i działalność niepodległościowa 2 Służba w Legionach Polskich 3 Służba w Wojsku Polskim 4 Awanse: 5 Ordery i odznaczenia: 6 Rodzina: 7 Linki zewnętrzne: 8 Źródła: 9 Przypisy

[edytuj] Służba w rosyjskiej armii i działalność niepodległościowa

W latach 1884-1887 uczęszczał do gimnazjum w Ananijowsku, a w latach 1887-1893 uczył się w Nowgorodzkim Korpusie Kadetów Grafa, generała artylerii Aleksego Arakczejewa (генерал от артиллерии Алексей Андреевич Аракчеев) w Niżnym Nowgorodzie. W latach 1893-1895 był junkrem 3 Aleksandryjskiej Szkoły Wojskowej w Moskwie. W latach 1895-1899 służył w 4 Moździerzowym Pułku Artylerii Polowej.

W 1899 został urlopowany i rozpoczął studia w Warszawskim Instytucie Politechnicznym Mikołaja II jako wolny słuchacz. W 1900 zwolniony do rezerwy, przeniósł się do Lwowa gdzie kontynuował studia w Szkole Politechnicznej. W 1901 po ukończeniu trzech semestrów przerwał studia i powrócił do Warszawy.

W tym samym roku wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej i rozpoczął pracę konspiracyjną pod pseudonimem „Harczenko”. Pracował w tajnej drukarni i kolportował bibułę partyjną. 19 sierpnia 1904 otrzymał powołanie do 3 Pułku Artylerii Oblężniczej w Kijowie. Nie chcąc uczestniczyć w wojnie z Japonią zdezerterował do Galicji. W 1905 w Krakowie został członkiem Organizacji Bojowej PPS oraz wykładowcą w szkołach bojowych [[1]]. Występował pod pseudonimem „Barnaba”. W następnym roku wstąpił do Frakcji Rewolucyjnej PPS. W 1907 wyjechał do Lwowa gdzie kontynuował studia w Akademii Rolniczej w Dublanach. W 1908 współtworzył Związek Walki Czynnej. Został członkiem Rady Głównej ZWC i Wydziału Związku. W 1910 skończył studia i uzyskał tytuł inżyniera oraz został członkiem Związku Strzeleckiego. 7 sierpnia 1914 objął kierownictwo Związku Strzeleckiego we Lwowie.

[edytuj] Służba w Legionach Polskich

We wrześniu 1914, po zajęciu miasta przez Rosjan udał się do Krakowa i wstąpił do Legionów Polskich. Tam, w koszarach położonych w Przegorzałach objął dowództwo nad organizującą się 4 baterią II dywizjonu artylerii. Na początku października wraz z całym dywizjonem przeniósł się do Borzęcina. 19 października na czele swojej baterii wyruszył na front gdzie dołączył do I Brygady Legionów. Uczestniczył w walkach brygady na Podhalu pod Krzywopłotami (17-18 listopada), Marcinkowicami (6 grudnia) i Pisarzową (7 grudnia). Po tej walce wraz z baterią przeszedł na odpoczynek do Zaskału, a następnie Osieka. Tam pozostawał do maja 1915. W międzyczasie szkolił swój pododdział i przezbroił w nowe armaty. 18-19 maja uczestniczył w bitwie pod Konarami, a 4-8 sierpnia pod Kamionką koło Ożarowa. We wrześniu, w czasie koncentracji Legionów na Wołyniu obejmuje dowództwo II dywizjonu artylerii, w którego skład weszły 4 i 5 baterie. W kwietniu 1916 zachorował i przebywał na leczeniu w Lublinie i Karlsbadzie. Od 20 czerwca do 31 grudnia 1916 dowodził kadrą artylerii w Kozienicach, a od 1 stycznia do 1 czerwca 1917 I dywizjonem artylerii. W lipcu ponownie objął dowództwo II dywizjonu artylerii. Po odmowie złożenia przysięgi został zwolniony z legionów i powrócił do Lwowa gdzie podjął pracę w Galicyjskim Towarzystwie Gospodarczym.

[edytuj] Służba w Wojsku Polskim

Od 1 listopada 1918 uczestniczył w obronie Lwowa, chwilowo pełniąc obowiązki komendanta naczelnego [2], następnie dowodząc załogą Szkoły Konarskiego i kadrą piechoty. 2 grudnia został awansowany do stopnia majora i mianowany dowódcą artylerii Okręgu Wojskowego Przemyśl. Organizował 3 Pułk Artylerii Polowej w Jarosławiu i 11 Pułk Artylerii Polowej w Przemyślu. 22 stycznia 1919 objął dowództwo 3 Pułku Artylerii Polowej. 15 maja był przydzielony do dowódcy X Brygady Artylerii. 10 sierpnia objął dowództwo 4 Pułku Artylerii Polowej. 4 grudnia został zastępcą szefa Kierownictwa Organizacji Żandarmerii. 20 lutego 1920 wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy Żandarmerii Wojskowej, a po reorganizacji zastępcy Inspektora Żandarmerii Wojskowej Ministerstwa Spraw Wojskowych. 16 lutego 1921 został dowódcą Żandarmerii Wojskowej MSWojsk. 22 sierpnia 1921 mianowany został szefem Wydziału 2 Żandarmerii Departamentu I Piechoty MSWojsk. 22 czerwca 1922 mianowany komendantem głównym Baonów Celnych [3], a 1 września 1922 po przemianowaniu formacji - komendantem głównym Straży Granicznej. Z tego ostatniego stanowiska odwołany z dniem 30 czerwca 1923 i ponownie wyznaczony na stanowisko szefa Wydziału 2 Żandarmerii Departamentu Piechoty MSWojsk. Od 19 września 1926 do 19 marca 1929 komendant garnizonu i placu Miasta Stołecznego Warszawy.

16 marca 1927 Prezydent RP Ignacy Mościcki na wniosek ministra spraw wojskowych, Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 2 lokatą ^[1].

Od 26 marca 1929 do śmierci był komendantem Związku Strzeleckiego. 1 kwietnia 1930 został przeniesiony do dyspozycji ministra spraw wojskowych. Zmarł 24 czerwca 1931. Pochowany w Alei Zasłużonych cmentarza wojskowego na Powązkach (kwatera A15, rząd 5, grób 1).

[edytuj] Awanse:

• podporucznik artylerii 8 sierpnia 1895
• porucznik artylerii 1898

• porucznik artylerii 29 września 1914
• kapitan artylerii 15 maja 1915 (1 lokata na liście starszeństwa oficerów Legionów Polskich z dnia 12.IV.1917)
• major artylerii 2 grudnia 1918
• podpułkownik artylerii V.1919
• pułkownik 1920 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 (w 1924 r. zajmował 1 lokatę w korpusie oficerów zawodowych żandarmerii)
• generał brygady 16 marca 1927 ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 2 lokatą

[edytuj] Ordery i odznaczenia:

• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari 1922
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski 1931
• Krzyż Walecznych – dwukrotnie
• Krzyż Niepodległości z Mieczami
• Złoty Krzyż Zasługi

[edytuj] Rodzina:

Ojciec, Witold Jaxa-Rożen był sztabskapitanem rosyjskiej armii, zdymisjonowanym i skazanym na karę śmierci za okazywanie pomocy powstańcom styczniowym. Ułaskawiony przez cara Aleksandra II osadzony został w twierdzy w Benderach.

Matka, Maria z Matuszewskich była córką Stanisława Matuszewskiego, członka Rządu Narodowego. Po śmierci Witolda wyszła za Szymona Kossobudzkiego.

Siostra Ludmiła, działaczka PPS, była pierwszą żoną Stanisława Grabskiego.

Żonaty z Wiktorią Kossobudzką (1905), działaczką partyjną. Miał troje dzieci:

• syn, Stanisław Jaxa-Rożen, ur. 16 stycznia 1906, pułkownik saperów, w kampanii wrześniowej 1939 w stopniu kapitana dowódca kompanii przeprawowej Batalionu Saperów Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej.
  • wnuk, Przemysław Marcin, inżynier, instruktor spadochronowy
    • prawnuk, Jędrzej Jaxa-Rożen, tłumacz, były asystent w Katedrze Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego
• córka, Maria ur. 20 sierpnia 1907, działaczka PLAN-u, rozstrzelana 14 VI 1940 r.w Palmirach
• syn, Bohdan ur. 19 lutego 1915, student Wydz. Prawa UW, redaktor i wydawca pisma "Orka na Ugorze", w 1938 roku utonął w Dniestrze.

[edytuj] Linki zewnętrzne:

• Nowgorodzki Korpus Kadetów Grafa Arakczejewa
• Prof. J. Wojtasik, Polskie szkolnictwo wojskowe w dobie porozbiorowej, Biuletyn Akademii Obrony Narodowej
• Andrzej Kerner, Pod jednym skrzydłem, Gość Niedzielny Nr 52 z 26.12.2004 r., wydanie internetowe – informacje o rodzinie generała

[edytuj] Źródła:

• Grabski Stanisław, Pamiętniki, Warszawa 1989 t. I
• Kryska-Karski Tadeusz i Żurakowski Stanisław, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991, s. 83,
• Stawecki Piotr, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6, s. 93,
• Erazm Domański, Gen. bryg. Władysław JAXA-ROŻEN, współtwórca Żandarmerii i odrodzonego Wojska Polskiego (1875-1931) – zarys biografii, Warszawa 1995,
• Erazm Domański, Gen. bryg. Władysław JAXA-ROŻEN, w: Wojsko i Wychowanie Nr 4 z 1996 r. ss. 67-69,
• Antoni Nawrocki, Dowódcy – komendanci Żandarmerii Wojskowej Rzeczypospolitej Polski w latach 1921-2005, w: 15 lat Żandarmerii Wojskowej III RP, wydawca Polonia Militaris, 2005, ss. 328-330,

Przypisy

Chopin będzie patronem wygonu

Brudny plac, zabudowany obrzydliwymi budami ma nosić imię Fryderyka Chopina. PO i PiS są zachwycone, protestują internauci i lewica. W obronie pl. Defilad można nawet podpisać petycję.

Bony na prawnika i zmierzch radców prawnych

O bonach na pomoc prawną oraz planowanym połączeniu zawodów adwokata i radcy prawnego mówił podczas piątkowej konferencji prawniczej na Uniwersytecie Wrocławskim minister sprawiedliwości Zbigniew Ćwiąkalski.

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego. Sprzeciwił się marszałek Krzysztof Putra z PiS.

Tusk spotka się z Dalajlamą. A z Sarkozym?

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu. Nie wiadomo jeszcze, czy dojdzie do zapowiadanego spotkania Dalajlamy z prezydentem Francji.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom

- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli".

PO donosi do komisji etyki na J. Kaczyńskiego za "haniebne słowa" o Niesiołowskim

PO złożyła wniosek do sejmowej Komisji Etyki Poselskiej przeciwko prezesowi PiS Jarosławowi Kaczyńskiemu - poinformował szef klubu Platformy Zbigniew Chlebowski. Chodzi o wypowiedzi prezesa PiS o Stefanie Niesiołowskim (PO).

Politycy o wizycie prezydenta w Azji: była potrzebna

Oceny efektów azjatyckiej wyprawy prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podzielone. Grzegorz Dolniak z PO uważa, że zabrakło konkretów, odmiennego zdania jest Mariusz Kamiński z PiS, który uważa, że prezydenckie wojaże zaprocentują w przyszłości. Takie wizyty są po prostu potrzebne - podsumowuje poseł Lewicy, Tadeusz Iwiński.

Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją

Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.