Władysław Kopaliński

Z Wikipedii

Władysław Kopaliński
Władysław Kopaliński, Warszawa, 26 października 2006 r.
Prawdziwe nazwisko	Władysław Kopaliński [Władysław Jan Stefczyk]
Data i miejsce urodzenia	14 listopada 1907 Warszawa
Data i miejsce śmierci	5 października 2007 Warszawa
Narodowość	Polska
Dziedzina sztuki	literatura
Ważne dzieła	"Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych", "Słownik mitów i tradycji kultury", "Słownik symboli", "Koty w worku, czyli z dziejów pojęć i rzeczy"
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Władysław Kopaliński, wł. Władysław Jan Stefczyk, przed II wojną światową Jan Sterling (ur. 14 listopada 1907 w Warszawie, zm. 5 października 2007 w Warszawie), polski leksykograf, tłumacz, wydawca.

Syn drukarza Stanisława Sterlinga i Reginy Willer, najmłodszy z szóstki rodzeństwa. Uczył się w gimnazjum realno-filozoficznym im. Michała Kreczmara w Warszawie. Studiował anglistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 30. pomagał ojcu w prowadzeniu drukarni (będąc jej współwłaścicielem). W 1936 r. ożenił się z Adelą Bartoszewicz (zm. 22 lutego 2007 r.). W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie, tuż przed wybuchem powstania warszawskiego przedostał się do Lublina. Od końca 1944 r. do kwietnia 1959 r. zastępca dyrektora programowego do spraw artystycznych Polskiego Radia w Lublinie, przeniesionego w marcu 1945 r. do Warszawy. W latach 40. i 50. XX wieku autor audycji radiowych "Odpowiedzi z różnych szuflad". W latach 1949-1954 redaktor naczelny, a później prezes Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik", w latach 1954-1974 publicysta "Życia Warszawy" (gdzie publikował cotygodniowy felieton - był m.in. twórcą polskiego słowa "nastolatki", użytego po raz pierwszy w felietonie pt. "Autentyczny widz" z 2 maja 1959 r.). W latach 1956-1970 był członkiem komitetu redakcyjnego "Pism" Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Korespondent PAP w Waszyngtonie (1958-1960). W marcu 2007 r. ożenił się z Anną Mysłowską, tłumaczką literatury pięknej (m.in. książek Rachel Billington i J. M. Coetzee).

Tłumaczył literaturę anglosaską (m.in. Sinclaira Lewisa), był autorem opracowań dzieł literatury klasycznej i współczesnej. Powszechnie znany jako autor fundamentalnych dzieł leksykograficznych i encyklopedycznych.

Wyróżnienia i nagrody: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1945), Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1954). Laureat Nagrody kulturalnej "Solidarności", nagrody Warszawskiej Premiery Literackiej - Książka Roku (1985), Nagrody Nike Warszawska (1986) - za Słownik mitów i tradycji kultury; Nagrody Funduszu Literatury, nagrody Międzynarodowego Kuratorium Książki Dziecięcej IBBY, włoskiej nagrody European Prize "Pier Paolo Vergerio" (1988) - za Opowieści o rzeczach powszednich; Nagrody Edytorskiej Polskiego PEN Clubu (1991 - za całokształt twórczości), nagrody Ikara (1996).

Członek PPR (1946-1948), PZPR (1948-1981). Należał do Związku Literatów Polskich (1949-1983) i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989-2007).

Mieszkał w Warszawie, przy ul. Koszykowej 1. Pochowany 15 października 2007 r. na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

Spis treści 1 Twórczość 2 Tłumaczenia (wybór) 3 Opracowania edytorskie 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Twórczość

• Baśka. Sztuka w 3 aktach (Komedia w 3 aktach, 8 odsłonach; jako Jan Stefczyk; pierwodruk: "Twórczość" nr 1/1954; wydanie książkowe: Czytelnik 1954)
• Bałagan na Marsie. Niedzielne pogwarki (felietony drukowane w latach 1954-1956 w "Życiu Warszawy"; Czytelnik 1957)
• Warszawska niedziela. Wybór felietonów z lat 1957-1964 (Czytelnik 1965)
• Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych (Tablice rysunkowe: Szymon Kobyliński; Wiedza Powszechna 1967; do 2007 r. 30 wydań)
• W Warszawie i w Warszawce. Wybór felietonów z lat 1965-1967 (felietony drukowane w "Życiu Warszawy"; Wydawnictwo Literackie 1968)
• Nie nazwane lata (felietony drukowane w latach 1967-1970 w "Życiu Warszawy"; Wydawnictwo Literackie 1972)
• Western w autobusie (felietony; Państwowy Instytut Wydawniczy 1974)
• Księga cytatów z polskiej literatury pięknej od XIV do XX wieku (wespół z Pawłem Hertzem; Państwowy Instytut Wydawniczy 1975, 1982, ISBN 83-06-00423-X; 1991, ISBN 83-06-00423-X; 1997, ISBN 83-06-02607-1, dodruk 1998)
• Kot w worku, czyli Z dziejów pojęć i rzeczy (Krajowa Agencja Wydawnicza 1975, 1977)
• Drugi kot w worku, czyli Z dziejów nazw i rzeczy (ilustr. Henryk Tomaszewski; Krajowa Agencja Wydawnicza 1978, 1989, ISBN 83-03-02492-2)
• Trzeci kot w worku czyli Rozmaitość świata (Krajowa Agencja Wydawnicza 1982)
• Słownik mitów i tradycji kultury (Państwowy Instytut Wydawniczy 1985, ISBN 83-06-00861-8; 1987, ISBN 83-06-00861-8; 1988, ISBN 83-06-00861-8; 1991, ISBN 83-06-02157-6 [dodruk: 1993]; 1996, ISBN 83-06-02157-6, 1997, ISBN 83-06-02646-2; 1998, ISBN 83-06-02646-2; 2001, ISBN 83-06-02646-2; Oficyna Wydawnicza RYTM 2003, ISBN 83-7399-022-4; Oficyna Wydawnicza RYTM - Dom Wydawniczy Bellona 2006, ISBN 83-7399-120-4)
• Opowieści o rzeczach powszednich (Nasza Księgarnia 1987, ISBN 83-10-08805-1; 1988, ISBN 83-10-08805-1; 1990, ISBN 83-10-09567-8; Wiedza Powszechna 1994, ISBN 83-214-1006-5; Oficyna Wydawnicza RYTM 1998, ISBN 83-87893-13-7; 2004, ISBN 83-7399-113-1; 2006, ISBN 83-7399-113-1)
• Słownik symboli (Wiedza Powszechna 1990, ISBN 83-214-0746-3; 1991, ISBN 83-214-0872-9, ISBN 83-214-0746-3 (opr.); 1995, ISBN 83-214-1074-X; 1997, ISBN 83-214-1074-X; 1999, ISBN 83-2154-1074-X; Oficyna Wydawnicza RYTM 2001, ISBN 83-88794-00-0; 2006, ISBN 83-7399-148-4)
• Słownik przypomnień (Wiedza Powszechna 1992, ISBN 83-214-0840-0; 1993, ISBN 83-214-0992-X; 1996, ISBN 83-214-0992-X; Oficyna Wydawnicza RYTM 1999, ISBN 83-87893-28-5; 2006, ISBN 83-7399-149-2)
• Koty w worku, czyli z dziejów pojęć i rzeczy (wydanie zbiorowe trzech tomów wydanych w latach 1975-1982; Wiedza Powszechna 1993; Oficyna Wydawnicza RYTM 1997, ISBN 83-86678-70-4; Oficyna Wydawnicza RYTM 2004, ISBN 83-7399-114-X)
• Encyklopedia "drugiej płci" (Oficyna Wydawnicza RYTM 1995, ISBN 83-85249-75-3; 2001, ISBN 83-87893-96-X; jako Encyklopedia "drugiej płci". Wszystko o kobietach: Oficyna Wydawnicza RYTM 2006, ISBN 83-7399-176-X)
• Słownik eponimów czyli wyrazów odimiennych (PWN 1996, ISBN 83-01-11978-0; PWN 2004, ISBN 83-01-14217-0 [dodruk:2006])
• Podręczny słownik wyrazów obcych (wydanie skrócone Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych; Wiedza Powszechna 1996, ISBN 83-214-1088-X; Oficyna Wydawnicza RYTM 1999, ISBN 83-87893-47-1; 2002, ISBN 83-87893-78-1; 2006, ISBN 83-7399-170-0)
• Słownik wydarzeń, pojęć i legend XX wieku (PWN 1999, ISBN 83-01-12849-6; wyd 2. poprawione 1999, ISBN 83-01-12849-6; 2000, ISBN 83-01-13135-7 [dodruk: 2002; dodruk: 2006, ISBN 83-01-13788-6])
• Leksykon wątków miłosnych (Muza SA 2002, ISBN 83-7319-324-3 [oprawa całopłócienna], ISBN 83-7319-323-5 [oprawa całopapierowa]; 2003, ISBN 83-7319-402-9; 2004, ISBN 83-7319-467-3)
• Mój przyjaciel Idzi (wybór felietonów z "Życia Warszawy" i "Polityki"; Muza SA 2003, ISBN 83-7200-140-5)
• 125 baśni do opowiadania dzieciom (Oficyna Wydawnicza RYTM 2004, ISBN 83-7399-071-2)
• Przygody słów i przysłów. Leksykon (Oficyna Wydawnicza RYTM 2007, ISBN 978-83-7399-202-3)
• Od słowa do słowa. Leksykon (Oficyna Wydawnicza RYTM 2007, ISBN 978-83-7399-226-9)

[edytuj] Tłumaczenia (wybór)

• J.B.S. Haldane, Mój przyjaciel pan Liki (Wyd. Książka, Łódź 1947)
• M. Fischer, Podróż do nowego świata (Wyd. Książka, Warszawa 1948)
• Sinclair Lewis, Królewska krew (t. I-IV, Wyd. Prasa Wojskowa 1949 - 1950)
• Czao-Szu-Li, Piosenki Li-Ju-Tsaja (Czytelnik 1950)
• Erwin Bartz, W jarzmie Wehrmachtu (Czytelnik 1951)
• Czao-Szu-Li, Opowieści spod złotego modrzewia (Czytelnik 1951)

[edytuj] Opracowania edytorskie

• Antoni Słonimski, Kroniki tygodniowe 1927-1939 (Państwowy Instytut Wydawniczy 1956)
• Edgar Allan Poe, Opowiadania (wybór i przedmowa; Czytelnik 1956, 1986, ISBN 83-07-00836-0 [brosz., t. 1-2], ISBN 83-07-00835-2 [opr., t. 1-2]; 1989, ISBN 83-07-00836-0)
• Herbert George Wells, Opowieści fantastyczne (Czytelnik 1956)
• E.T.A. Hoffmann, Dzieła wybrane (t. I-V; Czytelnik 1957-1962)
• Tadeusz Żeleński, Znasz-li ten kraj? (Wydawnictwo Literackie 1962)
• Mark Twain, Trzydzieści trzy opowieści (Czytelnik 1973)
• Richard Hughes, Orkan na Jamajce (autor wstępu; Książka i Wiedza 1979 [2 wyd.])

[edytuj] Linki zewnętrzne

• "Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" Władysława Kopalińskiego on-line
• Mariusz Kubik, "Portrety pisarzy: Władysław Kopaliński czyli o leksykografii z «ludzką twarzą»", "Gazeta Uniwersytecka UŚ", nr 5/81, luty 2001 r.
• Katarzyna Stelmach, "Kopalnia skarbów", "Hist.mag"
• "Władysław Kopaliński - stulecie językoznawcy", Onet.pl
• Joanna Szczęsna, "Kopaliński: Życie przepołowione", "Gazeta Wyborcza"

Sikorski proponuje muzeum stosunków polsko-niemieckich (krótka)

Szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski zaproponował w piątek w Berlinie stworzenie muzeum stosunków polsko-niemieckich. Według niego Polska i Niemcy powinny być prekursorami procesu tworzenia "wspólnej świadomości historycznej Europy".

Chopin będzie patronem wygonu

Brudny plac, zabudowany obrzydliwymi budami ma nosić imię Fryderyka Chopina. PO i PiS są zachwycone, protestują internauci i lewica. W obronie pl. Defilad można nawet podpisać petycję.

Bony na prawnika i zmierzch radców prawnych

O bonach na pomoc prawną oraz planowanym połączeniu zawodów adwokata i radcy prawnego mówił podczas piątkowej konferencji prawniczej na Uniwersytecie Wrocławskim minister sprawiedliwości Zbigniew Ćwiąkalski.

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego. Sprzeciwił się marszałek Krzysztof Putra z PiS.

Tusk spotka się z Dalajlamą. A z Sarkozym?

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu. Nie wiadomo jeszcze, czy dojdzie do zapowiadanego spotkania Dalajlamy z prezydentem Francji.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom

- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli".

PO donosi do komisji etyki na J. Kaczyńskiego za "haniebne słowa" o Niesiołowskim

PO złożyła wniosek do sejmowej Komisji Etyki Poselskiej przeciwko prezesowi PiS Jarosławowi Kaczyńskiemu - poinformował szef klubu Platformy Zbigniew Chlebowski. Chodzi o wypowiedzi prezesa PiS o Stefanie Niesiołowskim (PO).

Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją

Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.

Medyka: ''Mrówki'' zgromadziły się przed Urzędem Miasta

Około stu osób, tzw. mrówek, zebrało się przed Urzędem Miasta Przemyśla. Protestują przeciwko zmianom przepisów celnych, które pozwalają przenosić przez granicę tylko 40 sztuk papierosów.