Ważki

Z Wikipedii

Ważki
Gadziogłówka pospolita (Gomphus vulgatissimus)
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Nazwa systematyczna
Odonata
Fabricius, 1793
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ważki (Odonata) – rząd owadów.

Spis treści 1 Charakterystyka 2 Systematyka 3 Ochrona w Polsce 4 Ciekawostka 5 Zobacz też 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Charakterystyka

Przeważnie średniej lub dużej wielkości (długość ciała 2-17 cm, rozpiętość skrzydeł 2-18 cm). Głowa z bardzo dużymi, złożonymi oczami (nawet 28 tys. ommatidiów), dodatkowo posiadają 3 przyoczka. Czułki mają bardzo krótkie, 3-7 członowe, szczecinkowate. Aparat gębowy typu gryzącego. Tułów silnie rozwinięty, związane jest to m. in. z rozrośniętymi mięśniami poruszającymi dwoma parami niezależnych, przezroczystych skrzydeł. Nogi kroczne, długie i smukłe. Posiadają dwie pary, podobnych do siebie i bogato żyłkowanych skrzydeł. Odwłok ważek, zbudowany z 10 segmentów, jest długi i cienki (z kilkoma wyjątkami). U samców, na drugim segmencie, znajduje się aparat kopulacyjny o złożonej budowie. U samic występuje pokładełko rzeczywiste służące do składania jaj. Składają je pod lub blisko wody często na pływających bądź zanurzonych roślinach. Żyją od sześciu miesięcy do siedmiu lat, z czego większość jako drapieżne larwy pod wodą. Jako dorosłe, latające owady większe gatunki żyją do czterech miesięcy.

Są jednymi z najlepszych lotników wśród owadów. Potrafią latać we wszystkich kierunkach przekraczając prędkość 10 m/s. Jako jedne z niewielu zwierząt opanowały lot wiszący. Polują na latające owady (m. in. komary, muchy), chwytając je nogami - dlatego nogi są zaopatrzone w sztywne szczeciny. Są też w stanie przewidzieć tor lotu ofiary i lecą "na zbliżenie". Niektóre, najmniejsze gatunki polują chodząc po roślinach. W chwytaniu ofiar przez larwy podstawową rolę odgrywa przekształcony aparat gębowy typu gryzącego, zwany maską.

Ważki należą do najstarszych współczesnych owadów, najstarsi przedstawiciele rzędu są znani już z osadów górnokarbońskich (ok. 325 mln lat temu). Karbońskie ważki z rodzaju Meganeura były największymi znanymi owadami o rozpiętości skrzydeł do 75 cm. Dziś największym gatunkiem jest hawajski endemit Anax strenuus o rozpiętości skrzydeł do 19 cm oraz środkowoamerykański gatunek świtezianki o podobnych wymiarach.

[edytuj] Systematyka

Dotychczas na świecie opisano ok. 5600 współcześnie żyjących gatunków. W Polsce występują 73 gatunki.

M.in. na podstawie budowy skrzydeł, krajowe ważki dzieli się na dwa podrzędy:

• ważki różnoskrzydłe (Anisoptera) z rodzinami:
  • gadziogłówkowate (Gomphidae)
  • żagnicowate (Aeshnidae), np.:
    • żagnica okazała (Aeschna cyanea)
    • husarz władca (Anax imperator)
  • szklarnikowate (Cordulegastridae)
  • szklarkowate (Corduliidae)
  • ważkowate (Libellulidae), np.:
    • ważka płaskobrzucha (Libellula depressa)
• ważki równoskrzydłe (Zygoptera) z rodzinami:
  • świteziankowate (Calopterygidae), np.:
    • świtezianka dziewica (Calopteryx virgo)
  • pióronogowate (Platycnemididae)
  • pałątkowate (Lestidae)
  • łątkowate (Coenagrionidae), np.:
    • łątka dzieweczka (Coenagrion puella)

Larwy obu grup posiadają skrzelotchawki ukryte wewnątrz odwłoka (w jelicie tylnym - tzw. skrzele rektalne), u równoskrzydłych występują też trzy skrzelotchawki zewnętrzne, położone na końcu odwłoka w postaci trzech listków.

W Azji występuje jeszcze trzeci podrząd: Anisozygoptera, o cechach pośrednich między równo- i różnoskrzydłymi. Ma on charakter reliktowy i liczy tylko dwa gatunki. Poza tym, zależnie od ujęcia systematycznego, wyróżnia się 4-5 dalszych rzędów znanych tylko z materiałów kopalnych.

[edytuj] Ochrona w Polsce

W Polsce niektóre gatunki ważek są objęte ochroną.

[edytuj] Ciekawostka

To jeden z niewielu owadów, u którego postać dorosła może paść ofiarą postaci larwalnej. Dzieje się tak czasami podczas składania jaj przez samice do wody.

[edytuj] Zobacz też

• Owady Polski
• motyle
• pszczoły
• osy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona Sekcji Odonatologicznej PTEnt.
• Ważki. Zdjęcia ważek

Prokurator chce kary w zawieszeniu dla aktora Zbigniewa B.

Kary roku więzienia w zawieszeniu na trzy lata oraz grzywny chce prokuratura dla znanego aktora Zbigniewa B., oskarżonego o nakłanianie do poświadczenia nieprawdy przy zdawaniu egzaminu na prawo jazdy.

Sikorski proponuje muzeum stosunków polsko-niemieckich (krótka)

Szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski zaproponował w piątek w Berlinie stworzenie muzeum stosunków polsko-niemieckich. Według niego Polska i Niemcy powinny być prekursorami procesu tworzenia "wspólnej świadomości historycznej Europy".

Chopin będzie patronem wygonu

Brudny plac, zabudowany obrzydliwymi budami ma nosić imię Fryderyka Chopina. PO i PiS są zachwycone, protestują internauci i lewica. W obronie pl. Defilad można nawet podpisać petycję.

Bony na prawnika i zmierzch radców prawnych

O bonach na pomoc prawną oraz planowanym połączeniu zawodów adwokata i radcy prawnego mówił podczas piątkowej konferencji prawniczej na Uniwersytecie Wrocławskim minister sprawiedliwości Zbigniew Ćwiąkalski.

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego. Sprzeciwił się marszałek Krzysztof Putra z PiS.

Tusk spotka się z Dalajlamą. A z Sarkozym?

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu. Nie wiadomo jeszcze, czy dojdzie do zapowiadanego spotkania Dalajlamy z prezydentem Francji.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Lech Kaczyński w Azji - Słońce Peru II?

Po siedmiu dniach azjatyckiej podróży Lecha Kaczyńskiego wiemy już, że zepsuł się jego samolot, a podczas lądowania w Seulu wpadł w turbulencje. Pamiętamy, że założenie kimona zajęło prezydentowej pół godziny. Nie wiemy natomiast, co Lech Kaczyński uzyskał dla Polski. Sprawdziliśmy dziś, co prezydent załatwił w Azji. A raczej - czego nie załatwił.

Dalajlama: wiele zawdzięczam Polsce i Polakom

- Mało kto to wie, ale gdy w latach 50-tych znalazłem się na uchodźstwie poznałem dwoje wspaniałych Polaków. Byli dużo starsi ode mnie. Ta kobieta Polka była wtedy dla mnie jak przybrana matka, to dzięki niej zostałem wegetarianinem - opowiadał dziś w Gdańsku Dalajlama. Mówił też o wdzięczności za "Solidarność", Okrągły Stół i "polską determinację i siłę woli".

Nowy Targ: wybuch gazu, dwie osoby nie żyją

Dwie osoby zginęły, a trzy są ciężko ranne. To wynik zawalenia się domu jednorodzinnego przy ulicy Waksmundzkiej w Nowym Targu. Przyczyny wybuchu gazu nie są na razie znane.