Warszawa Centralna

Z Wikipedii

Współrzędne: 52°13'43.63" N 21°0'11.9" E52.2287861 21.0033056 (Warszawa Centralna)

Warszawa Centralna
Warszawa Centralna
Dane podstawowe
Liczba peronów	4+3(W-wa Śródmieście)+1(Metro)+1(WKD)
Liczba krawędzi peronowych	8+5+2+1
Kasy	czynne
Oznaczenie Kurs'90	242
Przejście nadziemne	czynne
Przejście podziemne	czynne
Historia
Data budowy	1975
Linie przechodzące przez stację
Linia 1 Warszawa Centralna - Katowice
Linia 2 Warszawa Centralna - Terespol
Położenie
Miejscowość	Warszawa
Położenie stacji na mapie Warszawy
strona kolej.one.pl
Galeria zdjęć na Wikimedia Commons

Perony dworca, część środkowa

Hala główna dworca

Widok budynku dworca od strony zachodniej. Z lewej widoczny fragment "Złotych Tarasów"

Końcowa (wschodnia) cześć peronu 4, w tle widoczne wejście do przejścia podziemnego na Dworzec Warszawa Śródmieście

Warszawa Centralna – największy i najważniejszy dworzec kolejowy w Warszawie. Znajduje się w Śródmieściu, przy al. Jerozolimskich 54, u zbiegu z al. Jana Pawła II, nad tunelem średnicowym, łączącym dworzec z sąsiednimi stacjami Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia. Wg kategoryzacji PKP, dworzec ma kategorię najwyższą, A.

[edytuj] Dane ogólne

Dworzec stanowi centralny punkt warszawskiej linii średnicowej. Połączony jest przejściami podziemnymi z dwiema stacjami o znaczeniu lokalnym: dworcem Warszawa Śródmieście obsługującym pociągi podmiejskie i miejskie spółek Koleje Mazowieckie i Szybka Kolej Miejska oraz dworcem Warszawa Śródmieście WKD, stanowiącym końcowy przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej.

Tuż obok Dworca Centralnego powstał w 2007 kompleks Złote Tarasy, którego najwyższa część góruje nad budynkiem dworca.

Miejsce to stanowi również jeden z najważniejszych punktów na mapie warszawskiej komunikacji miejskiej. Zespół przystankowy "Dw. Centralny" obejmuje m.in. 4 przystanki tramwajowe oraz 16 autobusowych zlokalizowanych ze wszystkich stron dworca, zwłaszcza od strony kompleksu "Złote Tarasy", PKiN oraz hotelu Marriott. Aktualna informacja szczegółowa rozmieszczenia przystanków zawarta jest na stronie ZTM.

[edytuj] Historia

Do 1944 najważniejszym dworcem Warszawy był Dworzec Główny, który został zniszczony przez Niemców po powstaniu warszawskim. Lokalizacja nowego centralnego dworca kolejowego dla stolicy w obecnym miejscu została wyznaczona przez Biuro Odbudowy Stolicy już w 1946. Przez kolejne ćwierćwiecze powstało kilka koncepcji układu i budynku dworca - wszystkie autorstwa architekta Arseniusza Romanowicza - jednak na przeszkodzie ich realizacji bezustannie stawały względy finansowe, zaś funkcję tymczasowego dworca pełniła Warszawa Główna Osobowa. Na wyznaczonym miejscu wybudowano w latach 1952-1954 tymczasowy dworzec dla pociągów podmiejskich, usytuowany w wykopie i obsługiwany przez drewniane pawilony zaadaptowane z dawnych kas wyścigów konnych. Funkcjonował on do czasu otwarcia dworca Warszawa Śródmieście w 1963, a następnie miał zostać wyburzony. Z braku alternatywy ponownie otwarto go jednak po wybudowaniu drugiej pary torów na warszawskiej linii średnicowej, tym razem w celu obsługi pociągów dalekobieżnych przejeżdżających przez centrum miasta.

Czas prowizorki skończył się w 1972, kiedy to na fali propagandy sukcesu podjęto w końcu decyzję o budowie nowoczesnego dworca dalekobieżnego. Ukończono go 5 grudnia 1975 i wkrótce potem przejął on obsługę większości pociągów dalekobieżnych w Warszawskim Węźle Kolejowym^[1][2][3]. Powstał wg projektu Arseniusza Romanowicza przy współpracy Piotra Szymaniaka, przy czym w trakcie budowy projekt był wielokrotnie zmieniany, co odbiło się nie tylko na jakości robót, ale także na funkcjonalności dworca. Zrezygnowano m.in. z betonowych estakad dla pieszych prowadzących do pobliskich wieżowców Hotel Marriott i Oxford Tower. Budowę prowadzono błyskawicznie w związku z planowaną wizytą Leonida Breżniewa. Budynek nie miał odbioru technicznego przed oficjalnym otwarciem, z powodu decyzji ówczesnego Komitetu Centralnego PZPR, i praktycznie przez następne kilkanaście lat był nieustannie remontowany.

Jak na swoje czasy i dotychczasowy kształt warszawskich dworców, budynek miał duże walory funkcjonalne i estetyczne, choć nadawane mu przez ówczesną propagandę miano "najnowocześniejszego dworca w Europie" było mocno na wyrost. Dworzec posiada cztery perony znajdujące się pod ziemią, o długości 400 metrów każdy. Główna hala dworcowa wykonana jest ze stali i szkła, a jej nowatorska konstrukcja zyskała sobie uznanie w oczach ówczesnych architektów. Potężny postmodernistyczny dach do dzisiaj zaskakuje swoimi futurystycznymi kształtami i stosunkowo dobrym stanem kontrastując ze zdewastowaną resztą budynku oraz ponurymi peronami. Podczas budowy stropy, drzwi automatyczne i elewacje z blachy sprowadzono ze Szwajcarii, schody ruchome z Paryża i Brukseli zaś elektroniczne zegary z Włoch. Budynek krytykowany jest przez wielu za swą "forteczność" i związane z tym wszelkie niedogodności komunikacyjne.

Pomimo zewnętrznej lekkości dachu wnętrze Dworca Centralnego kryje w sobie znaczne utrudnienia komunikacyjne dla pasażerów. Różnica kondygnacji wynosi aż 2 piętra z hali głównej na perony. Podstawą komunikacji są wielkie schody. Schody ruchome oraz ruchome chodniki są wąskie i często wyłączane z powodów technicznych oraz oszczędnościowych. Jedyna winda (towarowa) jest dostępna tylko dla pracowników PKP. Architekt nie pomyślał o niepełnosprawnych. Od niedawna mają oni do dyspozycji jedną, wadliwą elektryczną platformę uruchamianą na syrenę, która ma przywołać pracownika dworca. Perony są nierównomiernie oświetlone na niebiesko a miejscami ukryte w mroku. Barwy większości materiałów we wnętrzach nie odbijają światła. Zaletą stacji jest komisariat Policji wraz z centrum monitoringu. Dworzec, obecnie zaniedbany tak jak wszystkie dworce kolejowe w Warszawie, stanowi kuriozum dla turystów z Europy zachodniej. Władze Warszawy rozważają możliwość modernizacji (projekt architekta Bogdana Polaka),^{[4] [5]} budowy w tym miejscu nowego dworca. Modernizacja Dworca Centralnego zostanie rozpoczęta nie wcześniej niż w 2012. Wynika to z planów PKP dot. modernizowania w pierwszej kolejności innych przystanków i dworców kolejowych w tym stacji Warszawa Zachodnia i Warszawa Wschodnia (aktualnie zdewastowanej, w złym stanie technicznym). Remont generalny ma zostać wykonany przy okazji modernizacji drugiej części tunelu średnicowego, zaplanowanej na 2009.^[6]

[edytuj] Ranking dworców

W rankingu przeprowadzonym podczas wakacji 2008 przez Gazetę Wyborczą^[7][8] Dworzec Centralny uznano za jeden z najgorszych (czwarte miejsce od końca) wśród 23 dworców największych polskich miast. Na negatywną ocenę wpłynęły: funkcjonowanie kas dworcowych (kolejki), niemiła obsługa, zła informacja (szczególnie dla turystów obcojęzycznych), fatalne oznakowanie przejść podziemnych dworca, brak oznakowania dojść do czynnych toalet w nocy, obecność tolerowanych tu przez Straż Ochrony Kolei i policję bezdomnych (fotografowanych przez turystów z zagranicy!), słabe poczucia bezpieczeństwa (mimo komisariatu kolejowego), wszechobecny brud i nieprzyjemne zapachy.

W październiku 2008 Najwyższa Izba Kontroli po kontroli przeprowadzonej na 223 dworcach kolejowych w Polsce stwierdziła, że Dworzec Centralny jest jednym z najgorszych pod względem stanu technicznego. Działania zarządcy dworca nie zapewniają pasażerom wystarczającego bezpieczeństwa oraz czystości i porządku, zwrócono uwagę m.in. na obecność bezdomnych^[9].

[edytuj] Dworzec w filmie i sztuce teatralnej

• Podczas budowy Dworca Centralnego utrwalono wiele scen, ukazywanych później w serialu Czterdziestolatek opowiadającym o życiu rodziny inż. Stefana Karwowskiego, który pracował przy budowie dworca.
• Krzysztof Kieślowski zrealizował tu w 1980 swój film dokumentalny Dworzec.
• Warszawski Dworzec Centralny będący miejscem schronienia bezdomnego, który okazuje się niespodziewanie doktorem filozofii utrwalono z udziałem czołówki najwybitniejszych polskich aktorów w filmie z 1993 pt. Komedia małżeńska.
• Warszawski Dworzec Centralny posłużył za scenerię kręconych w 1989 scen uzupełniających film Andrzeja Żuławskiego "Na Srebrnym Globie".
• Na Dworcu Centralnym utrwalono sceny ukazane w filmie z 1996 pt. Złote Runo.
• Grzegorz Jarzyna przemienił antresolę dworcową w teatr. Publiczność i pasażerowie oglądali Zaryzykuj wszystko George'a F. Walkera. Premiera spektaklu odbyła się 4 listopada 2003, w 2007 przedstawienie zostało przeniesione do siedziby TR Warszawa, na Marszałkowską.
• W ramach projektu "Solidarność, Solidarność" Filip Bajon zrealizował w 2005 m.in. na Dworcu Centralnym 9 minutowy film Benzyna. Dzieło w opowiada o przygodzie młodych ludzi z kanistrem benzyny w historycznym sierpniu 1980.
• Piotr Cieplak z zespołem Teatru Montownia zrealizował w przestrzeni Dworca Centralnego spektakl "Historia o narodzeniu Pana Jezusa na Dworcu Centralnym" autorstwa Wojciecha Tomczyka. Przedstawienie miało premierę 26 grudnia 2003, tego dnia zagrano też drugi spektakl, po czym zdjęto sztukę z afisza.
• Dworzec Centralny był jednym z miejsc akcji filmu Janusza Majewskiego wg scenariusza Jerzego Pilcha z 2006 pt Miłość w przejściu podziemnym.
• Zarówno hala Dworca Centralnego, jak i jego perony były miejscem akcji niektórych scen popularnego serialu Magda M. oraz filmu Nigdy w życiu.

[edytuj] Podczas budowy

• Na budowie pracowali także żołnierze Ludowego Wojska Polskiego.
• Wg anonimowych relacji niektórych robotników znaleziono podobno ciekawe przedmioty z czasów przedwojennych oraz wojny. Nigdy nie obwieszczono tego publicznie.
• Nawiązywano kontakty handlowe z Zachodem. Stanowiło to awangardę Bloku Wschodniego w czasach podporządkowania się ZSRR.
• Ciekawostką jest fakt, iż teoretycznie nie było żadnych ograniczeń finansowych a jedynie ścisłe ograniczenia czasowe dotyczące zakończenia budowy w związku z wizytą Breżniewa na zjeździe KC PZPR. Wiele rzeczy zaprojektowano i wybudowano w szkodliwym pośpiechu. Niedopracowano między innymi dachu, który przeciekał od czasu otwarcia dworca a nawet po wielokrotnych remontach. Pośpiesznie i nieszczelnie wykonano także wiele instalacji wodnych i kanalizacyjnych. Budowę dworca sfinansowano m.in. dzięki gigantycznym kredytom od zachodnich państw kapitalistycznych. Kredyty zaciągnięto dzięki staraniom przywódcy PRL Edwardowi Gierkowi.

[edytuj] Ciekawostki związane z pierwszym okresem funkcjonowania dworca

Ta sekcja może zawierać listę informacji trywialnych, plotkarskich i tym samym niepotrzebnych w artykule encyklopedycznym. Staraj się integrować ciekawostki z główną treścią artykułu. Jeśli "nie pasują" do treści – to czy na pewno są w artykule potrzebne? Po oczyszczeniu tej sekcji możesz usunąć szablon. Potrzebę wpisania ciekawostek możesz omówić w dyskusji artykułu.

• Zwycięski tytuł Mister Warszawy `75 w konkursie architektury.
• Na dworcu urządzano pokazy mody (zgodnie z tradycją w niemal każdym nowootwartym budynku w Śródmieściu urządzano pokazy polskich dyktatorów mody PRL).
• Większość korytarzy była jasna i przestronna aż do czasu wybudowania budek ze sklepikami i barami oraz reklamami.
• Zainstalowano pierwsze w Polsce chodniki ruchome na pochylniach i pierwsze w Polsce schody ruchome nie pochodzące z ZSRR (amerykańskie z Francji).
• Na stacji czekały na podróżnych wózki na bagaże, aby - tak jak chciał architekt - nikt nie musiał już dźwigać ciężkich toreb i waliz (oprócz dwu-kondygnacyjnych schodów prowadzących na perony).
• Na zachodzie zakupiono nowoczesne, małe, jednoosobowe pojazdy do czyszczenia i odkurzania posadzek w całym budynku.
• Dzieci z okolicznych kamienic i bloków chętnie przybiegały w niedzielne popołudnia na lśniący od nowości i pachnący czystością dworzec aby sprawdzić jak działa mechanizm reagujący na ciężar ludzkiego ciała w obszarze przed wejściem i wyjściem uruchamiający automatyczne drzwi oraz duży, radziecki, barwny telewizor na antresoli. Fascynację samoczynnie otwierającymi się szklanymi drzwiami uwieczniono w pierwszym odcinku legendarnego serialu 07 zgłoś się z 1976 p.t. "Major opóźnia akcję".
• Zbudowano specjalny salon dla VIPów. Pierwszym gościem był Leonid Breżniew. W 2007 w salonie PKP Intercity urządziła pierwszą w Polsce zamkniętą poczekalnię na dworcu kolejowym dla posiadaczy biletów pierwszej klasy na pociągi PKP Intercity pod nazwą "Strefa VIP".
• Przez kilkanaście miesięcy PKP zatrudniały hostessy ubrane w bordowe mundurki. Informowały one ciekawskich o cenach biletów a nawet repertuarach warszawskich teatrów. Postać hostessy z Dworca Centralnego uwieczniła Irena Kwiatkowska jako Kobieta Pracująca w pełnometrażowym odcinku Czterdziestolatka pt. "Motylem jestem, czyli romans 40-latka".

Sklepy w miejscu dawnej lokalizacji fontanny w przejściu podziemnym prowadzącym do dworca

• Na środku dworcowego przejścia podziemnego pod skrzyżowaniem Al. Jerozolimskich z ul. Chałubińskiego stała biało-czerwona marmurowa fontanna w kształcie prostokątnym. Urządzenie sprowadzono z Włoch. Do fontanny goście przyjeżdżający do stolicy wrzucali monety, żeby tu kiedyś powrócić. W latach 90. XX fontanna znikła. Pojawiły się tam sklepy, którymi zabudowano znaczną część podziemi w kompleksie dworca. Tradycja wrzucania monet i sama fontanna zostały uwiecznione w filmie Brunet wieczorową porą w scenie z udziałem Jana Himilsbacha i dziecka mówiącego głosem Himilsbacha.
• W innym miejscu tego samego przejścia, w latach 80. pojawił się pierwszy w Warszawie i przez całą dekadę bodajże jedyny w kraju automat sprzedający słodycze, przekąski i napoje. Urządzenie znajdowało się mniej więcej w tym miejscu, gdzie obecnie swą siedzibę ma McDonalds.

[edytuj] Przyszłość

• Przed Euro 2012 planowana jest także poprawa wyglądu Dworca Centralnego. Nie wcześniej niż w 2013 ma rozpocząć się budowa nowego dworca, która potrwa co najmniej dwa lata^[10]. Jest ona jednak uzależniona od kilku czynników, m.in. wyników zleconej przez PKP ekspertyzy, mającej ocenić podłoże obecnego dworca^[11] oraz od rozstrzygnięcia sprawy sądowej o dzierżawę części powierzchni. Jeden z projektów zakłada powstanie wieżowca w miejscu dotychczasowego budynku. Funkcje dworca pełniłyby jego najniższe kondygnacje. Miały by być też dodane dwa perony dla pociągów podmiejskich i jeden dla pociągów dalekobieżnych.^[12]

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Warszawa Centralna

• kategorie dworców kolejowych
• Warszawa

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Warszawa Centralna w ogólnopolskiej bazie kolejowej
• Dworzec Warszawa Centralna z satelity
• interaktywna mapa instytucji i organizacji kolejowych w Warszawie
• Budowa Dworca Centralnego - cz. 1. - film na YouTube
• Budowa Dworca Centralnego - cz. 2. - film na YouTube

Przypisy

Warszawa Centralna
Linia 1 Warszawa Centralna - Katowice
		Warszawa Zachodnia odległość: 3,082 km
Linia 2 Warszawa Centralna - Terespol
		Warszawa Wschodnia Osobowa odległość: 3,908 km

p • d • e

Przystanki i stacje kolejowe w Warszawie

Główne dworce:  W-wa Centralna • W-wa Zachodnia • W-wa Wschodnia • W-wa Gdańska • W-wa Wileńska

Kolej Obwodowa:  W-wa Wola • W-wa Kasprzaka • W-wa Koło • W-wa Zoo     

Linia Średnicowa:  W-wa Ochota • W-wa Śródmieście • W-wa Powiśle • W-wa Stadion

WKD:  W-wa Śródmieście WKD • W-wa Ochota WKD • W-wa Zachodnia WKD • W-wa Reduta Ordona • W-wa Al. Jerozolimskie WKD • W-wa Raków • W-wa Salomea

Kolej Nadwiślańska:  W-wa Choszczówka • W-wa Płudy • W-wa Żerań • W-wa Toruńska • W-wa Praga • W-wa Olszynka Grochowska • W-wa Gocławek • W-wa Wawer • W-wa Anin • W-wa Międzylesie • W-wa Radość • W-wa Miedzeszyn • W-wa Falenica

Inne:  W-wa Gołąbki • W-wa Ursus • W-wa Ursus Płn. • W-wa Włochy • W-wa Aleje Jerozolimskie • W-wa Rakowiec • W-wa Żwirki i Wigury • W-wa Służewiec • W-wa Okęcie • W-wa Dawidy • W-wa Jeziorki • W-wa Rembertów • W-wa Wesoła • W-wa Wola Grzybowska