Westerplatte

Z Wikipedii

Obrona Westerplatte Kampania wrześniowa 1939
Lokalizacja oddziałów w dniu 1 września 1939
Data	1 - 7 września 1939
Miejsce	Westerplatte
Wynik	wygrana Niemców
Terytorium	II Rzeczpospolita
Strony konfliktu Polska Niemcy Dowódcy mjr. Henryk Sucharski, kpt. Franciszek Dąbrowski Siły 205 osób, armata polowa wz. 1902 kalibru 75 mm, dwa działka przeciwpancerne wz.36 kalibru 37 mm, 41 karabinów maszynowych, 16 ckm, 17 rkm, 6 lkm, 160 karabinów, 40 pistoletów, ok. 1000 granatów piechota morska, SS-Heimwehr Danzig, oddziały wojsk lądowych (około 3500 żołnierzy) wspartych ciężką artylerią, bombowcami nurkującymi Stukas oraz pancernikiem Schleswig-Holstein Straty 15 zabitych, jedna zamordowana po kapitulacji, armata polowa wz. 1902 kalibru 75 mm, cztery moździerze typy Brandt kalibru 81 mm 350-400 żołnierzy i 16 ckmów

Kampania wrześniowa 1939

Westerplatte – Gdańsk – granica – Krojanty – Lasy Królewskie – Mokra – Pszczyna – Mława – Bory Tucholskie – Jordanów – Borowa Góra – Mikołów - Bukowiec – Węgierska Górka – Tomaszów Mazowiecki – Wizna – Przemyśl – Piotrków – Różan – Iłża – Nowogród – Łomża – Wola Cyrusowa – Warszawa – Bzura – Jarosław – Kałuszyn – Mińsk Mazowiecki – Węgrów – Wilno – Lwów – Modlin – Kobryń – Brześć – Wybrzeże i Bałtyk – Tomaszów Lubelski – Wólka Węglowa – Palmiry – Łomianki - Janów, Wereszyca i Hołosko – Krasnystaw – Wilno - Grodno - Krasnobród – Husyn - Szack - Cześniki – Władypol – Wytyczyn - Parczew – Kock

Westerplatte – półwysep w Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły. W latach 1926-39 Wojskowa Składnica Tranzytowa, której obrona we wrześniu 1939 stała się jednym z najbardziej znanych symboli polskiego oporu. Walczyła samotnie, jedynie źródła niemieckie podają o ataku żywych torped na stanowiska ostrzeliwujące Westerplatte z Nowego Portu

Obecnie w parku stoi Pomnik Obrońców Wybrzeża. Ma on 25 metrów wysokości (nie licząc podstawy, którą jest 20-metrowy kopiec). Pomnik ten, swoim kształtem przypomina wyszczerbiony bagnet wbity w ziemię.

Spis treści 1 Historia 2 Komendanci 3 1-7 września 1939 3.1 Uzbrojenie obrońców 3.2 Załoga 3.3 Lista poległych 4 Nazwę Obrońców Westerplatte lub Bohaterów Westerplatte noszą lub nosiły 5 Wydawnictwa, publikacje, multimedia 6 Dojazd 7 Przypisy 8 Linki zewnętrzne 8.1 Mapy

[edytuj] Historia

• w maju 1734 wylądował tu 2,5 tysięczny francuski korpus interwencyjny hrabiego Ludwika de Plélo (który sam tam zginął) próbujący przełamać oblężenie Gdańska przez Rosjan w czasie wojny o sukcesję polską.
• 14 marca 1924 – Rada Ligi Narodów przyznaje Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.
• 31 października 1925 – obszar na terenie Wolnego Miasta Gdańska na półwyspie Westerplatte zostaje oficjalnie przekazany w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Polsce.
• 7 grudnia 1925 – Liga Narodów przyznała Polsce prawo do utrzymania straży wojskowej na Westerplatte.
• 18 stycznia 1926 o godz. 14.00 przybył na trałowcu ORP Mewa pierwszy oddział i rozpoczął pełnienie służby wartowniczej
• 25 sierpnia 1939 – przybycie z rzekomo kurtuazyjną wizytą niemieckiego pancernika szkolnego Schleswig-Holstein do Gdańska (w rzeczywistości dobrze uzbrojonego okrętu przygotowanego do ataku na Westerplatte).
  • 1-7 września 1939 – obrona pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego (od 2 do 7 września dowodził zastępca kpt. Franciszek Dąbrowski)
• 10 października 1939 – przewiezienie przez hitlerowców na Westerplatte polskich więźniów w celu uporządkowania terenu po walkach
• marzec 1940 formalne utworzenie na Westerplatte podobozu (Abteilung Aussenstelle) obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Jego komendantami byli: SS-Hauptsturmführer Franz Christoffel, SS-Untersturmführer Paul Ehle i SS-Untersturmführer Kurt Mathesius.
• maj 1941 zakończenie prac rozbiórkowych na Westerplatte (rozebranie koszar) przez ostatnią grupę więźniów i rozwiązanie podobozu.
• wiosna 1946 – rozpoczęcie rozminowywania terenu na Westerplatte
• 1946 – na miejscu Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych tworząc symboliczny cmentarz poległych
• 2 lipca 1962 – usunięcie krzyża i postawienie na jego miejscu czołgu T-34 z 1945
• 9 października 1966 – odsłonięcie Pomnika Obrońców Wybrzeża
• 12 czerwca 1987 – spotkanie papieża Jana Pawła II na Westerplatte z 38 westerplatczykami i młodzieżą

[edytuj] Komendanci

• kmdr ppor. Ignacy Szaniawski: 18 stycznia 1926 – 21 czerwca 1926
• kmdr ppor. Borys Mohuczy: 21 czerwca 1926 – 1 maja 1927
• kmdr ppor. Józef Czechowicz: 10 czerwca 1927 – 21 stycznia 1931
• kpt. Jan Lityński: 21 stycznia 1931 – 16 lipca 1934
• mjr Stefan Fabiszewski: 16 lipca 1934 – 3 grudnia 1938
• mjr Henryk Sucharski: 3 grudnia 1938 – 7 września 1939

[edytuj] 1-7 września 1939

Załoga Westerplatte, która w założeniu miała walczyć kilkanaście godzin, broniła się przez 7 dni. Atakowało około 3500 niemieckich żołnierzy wspartych ciężką artylerią (m.in. haubico-moździerze kalibru 220 mm), bombowcami nurkującymi Stukas oraz pancernikiem Schleswig-Holstein. Z Zatoki Gdańskiej niemieckie okręty ostrzelały teren Westerplatte, jednak Niemcy zrezygnowali z tego ognia, ponieważ pociski przelatywały teren walk.

Upowszechniany jest pogląd, jakoby obrona Westerplatte miała dla Polaków wielką wartość symboliczną, bez istotnego znaczenia militarnego. W rzeczywistości, załoga polska w liczbie ok. 180 żołnierzy wiązała walką nieprzerwanie przez 7 dni poważne siły hitlerowskie (piechota morska, SS-Heimwehr Danzig, oddziały wojsk lądowych) zadając im duże straty (ok. kilkuset poległych, przy stratach własnych 15 zabitych). Walką związano też kilka baterii artylerii polowej i haubic, eskadry lotnictwa nurkującego (ok. 40 samolotów), a przede wszystkim – ostrzeliwujący polską placówkę pancernik Schleswig-Holstein. Ten ostatni nie mógł być dzięki temu wykorzystany do likwidacji innych punktów obrony Wybrzeża we wrześniu 1939. ^[1]

[edytuj] Uzbrojenie obrońców

• armata polowa wz. 1902 kalibru 75 mm z 330 nabojami – zniszczona 1 września po wystrzeleniu 28 pocisków
• dwa działka przeciwpancerne wz.36 kalibru 37 mm z 400 nabojami – brały udział w udaremnieniu prób podpalenia Westerplatte za pomocą drezyny z benzyną
• cztery moździerze typy Brandt kalibru 81 mm z 860 pociskami – zniszczone w czasie nalotu 2 września po wystrzeleniu 104 pocisków
• 41 karabinów maszynowych z 130 000 (125 000) nabojami
  • 16 ckm
  • 17 rkm
  • 6 lkm
• 160 karabinów z 45 000 nabojami
• 40 pistoletów
• ok. 1000 granatów po ok. 560 zaczepnych i obronnych

W chwili kapitulacji pozostało ok. 10 000 naboi do karabinów maszynowych i karabinów.

[edytuj] Załoga

• 5 oficerów
• 3 chorążych
• 1 zbrojmistrz
• 7 urzędników cywilnych
• 18 pracowników kontraktowych
• 14 podoficerów zawodowych
• 27 podoficerów służby zasadniczej
• 7 podoficerów nadterminowych
• 2 matów zawodowych
• 1 mat nadterminowy
• 17 starszych legionistów i strzelców
• 102 legionistów i strzelców
• 1 zawiadowca stacji handlowej PKP Westerplatte

Razem: 205 osób.

W czasie walk poległo 15 osób, a jedna została zamordowana po poddaniu za niezdradzenie szyfrów, dalszych 8 nie przeżyło wojny. Żyje 1 obrońca (stan z 5 września 2008).

Lista z nazwiskami osób będących członkami ostatniej załogi Westerplatte znajduje się w odrębnym artykule.

[edytuj] Lista poległych

• 1 września

1. st. strz. Konstanty Jezierski

śmiertelnie ranny w głowę w kabinie bojowej Wartowni nr 3 od pocisku, który wpadł przez strzelnicę

2. st. sierż. Wojciech Najsarek

ciężko ranny przy stacji PKP, odnaleziony przez Niemców, zmarł tego dnia w szpitalu mimo prób uratowania go

3. kpr. Andrzej Kowalczyk

ciężko ranny, pozostawiony ok. 100 metrów od Wartowni nr 1, prawdopodobnie żywcem zasypany w leju po bombie podczas ostrzału artyleryjskiego

4. strz. Bronisław Uss

ciężko ranny koło wartowni Schupo, odnaleziony przez Niemców, zmarł tego dnia na przedpolu Westerplatte mimo prób uratowania go

• 2 września

5. st. strz. Zygmunt Zięba

śmiertelnie raniony odłamkiem bomby w koszarach poprzedniego dnia

6. strz. Władysław Jakubiak

zginął od wybuchu bomby przed koszarami

W wyniku uderzenia 500kg bomby w wartownię nr 5 zginęli:

7. plut. Adolf Petzelt

8. kpr. Bronisław Perucki

9. st. strz. Władysław Okraszewski

10. st. strz. Antoni Piróg

11. st. strz. Ignacy Zatorski

12. st. Józef Kita

Nigdy już nie uda się wyjaśnić, ilu naprawdę żołnierzy zginęło w Wartowni nr 5. Prawdopodobnie było to co najmniej 8 żołnierzy, maksymalnie 12 żołnierzy.

13. kpr. Jan Gębura

zginął na dachu koszar, pilnując białej flagi

8 września w grobie k. placówki "Elektownia" odnaleziono ciała czterech żołnierzy rozstrzelanych 2 września za bunt.

• 5 września

19. strz. Mieczysław Krzak

zginął w wyniku pomyłki (wzięty za Niemca) od kuli kolegów w nocy k. placówki "Fort"

• 7 września

20. strz. Jan Czywil

ciężko ranny w szyję i głowę w Wartowni nr 1, zmarł w niemieckim szpitalu wieczorem tego dnia

• W 1939-1940 odnaleziono zwłoki kolejnych czterech nieznanych polskich żołnierzy.

25. (...) ???

Według zapisów z dziennika bojowego pancernika "Schleswig-Holstein" Polacy zaraz po kapitulacji podali swoje straty jako 15-20 zabitych. Porucznik Pająk w swojej relacji z 1945 r. podał, że straty polskie wyniosły 21 żołnierzy. Chorąży Gryczman w swojej relacji podał straty polskie jako 20 zabitych. Z ustalonego składu załogi WST los siedmiu żołnierzy jest nadal nieznany. Nie wiadomo, czy są to ci nieznani z nazwisk żołnierze, odnalezieni na terenie Westerplatte.

[edytuj] Nazwę Obrońców Westerplatte lub Bohaterów Westerplatte noszą lub nosiły

• Zespół Szkół Elektronicznych im. Bohaterów Westerplatte w Radomiu
• Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni im. Bohaterów Westerplatte
• 1 Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte
• Polski drobnicowiec
• III Liceum Ogólnokształcące w Gdańsku (im. Bohaterów Westerplatte)
• Gimnazjum nr 2 w Wyszkowie (im. Obrońców Westerplatte)
• Gimnazjum nr 11 w Gdańsku (im. Obrońców Westerplatte)
• III Liceum Ogólnokształcące w Głogowie (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 149 w Łodzi (im. Obrońców Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 1 w Bielsku-Białej (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 1 w Kępnie (im.Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 1 w Prudniku (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 45 w Gdańsku (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 2 w Myślenicach (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 6 w Leńczach (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 9 w Koninie (im. Bohaterów Westerplatte)
• Gimnazjum nr 126 w Warszawie (im. Bohaterów Westerplatte)
• Gimnazjum nr 2 w Lęborku (im. Bohaterów Westerplatte)
• I LO w Mrągowie (im. Obrońców Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 5 w Dzierżoniowie (im. Bohaterów Westerplatte) z oddziałami integracyjnymi
• Imię nosi kilkadziesiąt szkół. Część jest zrzeszonych w Klubie Szkół Westerplatte.
• Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte
• Obrońców Westerplatte, Westerplatte – wiele ulic w miastach Polski
• XIII Liceum Ogólnokształcące w Krakowie im. Bohaterów Westerplatte
• Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Chobieni
• Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Torzymiu
• Szkoła Podstawowa im. Obrońców Westerplatte w Dąbrówkach
• Szkoła Podstawowa im. Obrońców Westerplatte w Elblągu
• Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Kończycach Wielkich
• Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Karczewie
• Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Szczepanowie
• Zespół Szkół Ogólnokształcących-Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Westerplatte w Michowie
• Zespół Szkolno- Gimnazjalny nr 3 w Kętach Podlesiu (im. Bohaterów Westerplatte)
• Szkoła Podstawowa nr 17 w Zabrzu im. Bohaterów Westerplatte
• Szkoła Podstawowa W Prabutach im. Obrońców Westerplatte
• Zespół Szkół nr 6 w Leńczach im. Bohaterów Westerplatte
• Hufiec ZHP Gdańsk-Portowa im. Obrońców Westerplatte – organizator Zlotu Westerplatte i współorganizator corocznych uroczystości w dniu 1 września
• Hufiec ZHP Kielce-miasto im. Obrońców Westerplatte
• Szczep ZHP Drużyn Kolejowych im. Bohaterów Westerplatte w Jabłonowie Pomorskim
• 29 Krakowska Drużyna Harcerska szczep "HURAGAN" im. Obrońców Westerplatte
• 58 Łódzka Wodna Drużyna Harcerska "RZEKA" im. Obrońców Westerplatte
• 41 Łódzka Drużyna Wędrownicza im. Obrońców Westerplatte
• 307 szczep Warszawskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych im. Obrońców Westerplatte
• 77 Rudzka Drużyna Harcerska im. Bohaterów Westerplatte
• Szczep Ostoja im. Bohaterów Westerplatte
• Szkoła Podstawowa w Prabutach (im. Obrońców Westerplatte)
• Publiczne Gimnazjum nr 1 w Barlinku
• Szkoła Podstawowa nr 18 im. Bohaterów Westerplatte w Grudziądzu
• Szkoła podstawowa nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie
• Szkoła Podstawowa nr 61 im. Bohaterów Westerplatte w Bydgoszczy
• Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej im. Bohaterów Westerplatte w Kędzierzynie-Koźlu

[edytuj] Wydawnictwa, publikacje, multimedia

• Film autorstwa Stanisława Różewicza z 1967,
• Film dokumentalny wyprodukowany w Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi ze zlotu obrońców Westerplatte w 1988 w Gdańsku z udziałem 30 westerplatczyków,
• Lwy Westerplatte Film dokumentalny autorstwa Krzysztofa Pulkowskiego z 1997
• książka Zbigniewa Flisowskiego Tu na Westerplatte, Warszawa 1969,
• książka Melchiora Wańkowicza Westerplatte, Warszawa 1959,
• książka Rafała Witkowskiego, Westerplatte. Historia i dzień dzisiejszy, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1977,
• Album Stanisławy Górnikiewicz,
• Paradokumentalny komiks wojenny Westerplatte: Załoga śmierci Mariusza Wójtowicz-Podhorskiego i Krzysztofa Wyrzykowskiego,
• Gra java,

[edytuj] Dojazd

Połączenie z centrum Gdańska umożliwiają autobusy komunikacji miejskiej (linia nr 106 i sezonowa 606).

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa o Westerplatte
• Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej WST
• Artykuł o obronie Westerplatte

[edytuj] Mapy

• Mapa z serwisu WikiMapia

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zawieje i zamiecie na południu, dużo śniegu na północy

Zawieje i zamiecie śnieżne mogą nękać aż do jutrzejszego popołudnia całe południe Polski. na północy, nad Bałtykiem pada i ma padać śnieg. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby może tam spaść nawet 20 centymetrów śniegu.