Wezuwiusz

Z Wikipedii

Wezuwiusz (łac. Vesuvius, wł. Vesuvio) – jeden z najbardziej znanych wulkanów w lądowej części Europy, położony na terenie Włoch, na Półwyspie Apenińskim, nad Zatoką Neapolitańską.

Wezuwiusz jest jednym z pięciu najniebezpieczniejszych wulkanów świata. Początki jego aktywności sięgają okresu sprzed około 16 tys. lat temu. Wezuwiusz jest jak gdyby złączony z Monte Somma (Somma to pradawny, wygasły już wulkan). Jak się przypuszcza, właśnie po zawaleniu się krateru Sommy zaczęła się działalność sejsmiczna Wezuwiusza). Wezuwiusz zaliczany jest do stratowulkanów.

Najbardziej wzmożonym okresem aktywności wulkanu były lata 1631-1872. Według ostatnich pomiarów, jego wysokość wynosi 1281 m n.p.m., głębokość krateru – 230 m, średnica – 550-650 m. Dzisiejszy stożek znajduje się na kalderze utworzonej podczas wybuchu z 79 r.

Wiek najstarszych skał Wezuwiusza określany jest na ok. 200 tys. lat. Najbardziej znany jest z wybuchu, który nastąpił 24 sierpnia 79 r., w którym zniszczone zostały miasta: Pompeje, Herkulanum i Stabie. Ostatni duży wybuch został odnotowany dn. 13 marca 1944 r.

Spis treści 1 Obserwatorium 2 Ważniejsze erupcje 3 Świat przyrody 3.1 Rośliny 3.2 Zwierzęta 3.3 Uprawy 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Obserwatorium

Pomiędzy Ercolano i Torre del Greco na Valle del Salvatore znajduje się obserwatorium wulkaniczne Osservatorio Vesuviano, położone na wysokości 609 m n.p.m. Jest to najstarsze na świecie obserwatorium zajmujące się obserwowaniem życia wulkanów; zostało ufundowane w 1841 roku przez króla Obojga Sycylii Ferdynanda II. Już w 1809 rząd Burbonów rozważał utworzenie obserwatorium, a prośbę o utworzenie takiego obiektu wystosował również sekretarz Akademii Nauki w Neapolu Teodoro Monticelli w 1829. W końcu 1831 prośba została przyjęta przez króla Ferdynanda II, który polecił fizykowi Macedonio Melloniemu (1798-1854) wybór miejsca i kierowanie pracami. Fizyk był stałym bywalcem w Paryżu i Londynie, gdzie współpracując z znakomitymi naukowcami, propagował naukę o polu magnetycznym i ocieplaniu się klimatu, zajmował się też podstawami fotografii.

10 lipca 1839 król nadaje Melloniemu tytuł dyrektora Obserwatorium Vesuviano. Początkowo Melloni chciał zbudować Obserwatorium na Riviera di Chiaia, lecz jego propozycja została odrzucona. W końcu 1841 roku zaczęto budowę obserwatorium na zboczach Wezuwiusza łącznie z drogą, która miała połączyć obserwatorium z Resiną. Fizyk jeszcze w tym samym roku otrzymał środki na zakup aparatury pomiarowej.

W 1845 roku podczas VII Kongresu Naukowców Włoskich zainaugurowano pracę obserwatorium, chociaż nie zostało jeszcze całkowicie ukończone. Podczas kongresu Melloni zaprezentował swoją teorię, iż wulkany takie jak Wezuwiusz-Somma mają bardzo głęboki zbiornik magmowy (teoria bardzo bliska teorii plutonicznej). 16 marca 1848 obserwatorium zaczęło w pełni funkcjonować, jednak Macedonio Melloni, oskarżany o sympatię liberalne, traci poparcie króla i 6 listopada 1849 zostaje usunięty z funkcji dyrektora.

1852 roku pozwolenie na wykorzystywanie obserwatorium do swoich nauk otrzymuje Luigi Palimieri (1807-1896), profesor nauk logicznych i metafizycznych uniwersytetu w Neapolu. Już 8 grudnia 1855 uczony zostaje nominowany dyrektorem obserwatorium. W 1860 Palimieri zostaje profesorem fizyki i meteorologii na uniwersytecie w Neapolu, w ten sposób rodzi się bardzo bliska współpraca obserwatorium z uniwersytetem. Palimieri nakazuje wybudować wieżę do obserwacji meteorologicznych, do której zostaje przeniesiona część aparatury pomiarowej zakupiona przez Melloniego w Paryżu. Luigi Palimieri ufundował gazetę naukową Annali dell'Obsservatorio Vesuviano, którą redagował aż do śmierci, gdzie opisał z bardzo dużą dokładnością wybuchy Wezuwiusza pomiędzy 1855 - 1872, a w szczególności wybuchy z 1855 i 1872 roku. Jest również wynalazcą sejsmografu elektromagnetycznego. Jemu właśnie zawdzięczamy obserwacje Wezuwiusza a także i innych wulkanów na świecie.

1872 podczas wybuchu wulkanu grupa studentów zostaje zalana lawą i traci życie. Palimieri, który w tym czasie pojechał do Neapolu po instrumenty pomiarowe, powróciwszy zajął się dokładnymi pomiarami podczas wybuchu wulkanu i nawet wtedy, kiedy obserwatorium zostało w bardzo niebezpieczny sposób otoczone lawą, pozostał na swoim stanowisku. Za ten bohaterski czyn zostaje nominowanym senatorem Królestwa Włoskiego w 1876 roku.

W 1903 roku dyrektorem obserwatorium na krótko został Eugenio Semmola, potem geolog Raffaele Vittorio Matteucci. W 1911 - 1914 dyrektorem zostaje Giuseppe Mercalli (1850-1914), twórca klasyfikacji erupcji wulkanicznych (Skala Mercallego).

Kolejnymi dyrektorami byli fizycy i geofizycy, Alessandro Malladra i Giusepppe Imbó, który rozbudował obserwatorium zakupując nowoczesny sprzęt do pomiarów geofizycznych oraz przepowiedział wybuch Wezuwiusza w 1944.

Dzisiaj obserwatorium przez całą dobę rejestruje wszystkie ruchy sejsmiczne we wnętrzu wulkanu jak i trzęsienia ziemi, współpracując przy tym nad wieloma projektami z wulkanologami z całego świata, a w jego muzeum można oglądać wystawy ukazujące osiągnięcia wulkanologów w ciągu ostatnich 2000 lat.

[edytuj] Ważniejsze erupcje

Ważniejsze erupcje
Data	Typ erupcji
24 sierpnia 79	eksplozywna (wybuch)
472	efuzywno-eksplozywna
512	nieznany
26 lutego 685	efuzywna (wylew)
787	efuzywno-eksplozywna
968	nieznany
27 stycznia 1037	nieznany
29 maja 1139	eksplozywna
1500	eksplozywna
16 grudnia 1631	efuzywno-eksplozywna
3 lipca 1660	eksplozywna
13 kwietnia 1694	efuzywna
25 maja 1698	efuzywno-eksplozywna
28 lipca 1707	efuzywno-eksplozywna
20 maja 1737	efuzywno-eksplozywna
23 grudnia 1760	efuzywno-eksplozywna
19 października 1767	efuzywno-eksplozywna
8 sierpnia 1779	eksplozywna
15 czerwca 1794	efuzywno-eksplozywna
22 października 1822	efuzywno-eksplozywna
23 sierpnia 1834	efuzywno-eksplozywna
6 lutego 1850	efuzywno-eksplozywna
1 maja 1855	efuzywna
8 grudnia 1861	efuzywno-eksplozywna
15 listopada 1868	efuzywna

[edytuj] Świat przyrody

Stoki masywu Wezuwiusza są od 5 czerwca 1995 objęte kompleksową ochroną jako park narodowy. Ma on na celu nie tylko ochronę żyjących tam gatunków roślin i zwierząt oraz unikatowych w skali europejskiej form geologicznych ale również stanowisk archeologicznych i tradycyjnych sposobów wykorzystania gospodarczego stoków wulkanu.

[edytuj] Rośliny

Ogólna liczba gatunków roślin na terenie parku narodowego wynosi około 906 gatunków. Dolne partie stoków Wezuwiusza porastają sztucznie nasadzone mieszane lasy złożone z pinii i zimozielonych dębów ostrolistnych, zaś Monte Soma porasta mieszany las złożony z różnych gatunków dębów, olch, klonów i kasztanów jadalnych oraz rzadkich tu brzóz.
Leżące pola lawy są kolonizowane przez różnorodne, rzadkie gatunki takie jak:

• chruścik obnażony (Stereocaulon vesuvianum)
• kocanki Helichrysum litoreum
• janowiec barwierski (Genista tinctoria)
• Genista aetnensis
• storczykowate (23 gatunki)

[edytuj] Zwierzęta

Fauna parku jest równie bogata.
Gromadę ssaków reprezentują takie zwierzęta jak:

• mysz domowa (Mus musculus)
• lis pospolity (Vulpes vulpes)
• królik (Oryctolagus cuniculus)
• kuna domowa (Martes foina)
• zając szarak (Lepus europaeus)

W parku można spotkać ponad 100 gatunków ptaków, w tym gniazdują w nim między innymi:

• myszołów (Buteo buteo)
• pustułka (Falco tinnunculus)
• dudek (Upupa epopos)
• turkawka wschodnia (Streptopelia orientalis)
• gołąb grzywacz (Columba palumbus)
• dzięcioł duży (Dendrocopos major)
• nagórnik (Monticola saxatilis)
• kruk (Corvus corax)
• sikora sosnówka (Parus ater)
• krogulec (Accipiter nisus)
• czyżyk (Carduelis spinus)

Zimują między innymi:

• słonka (Scolopax rusticola)
• kopciuszek (Phoenicurus ochruros)
• krętogłów (Jynx torquilla)
• drozd śpiewak (Turdus philomelos)

Na przelotach pojawiają się:

• pokrzewka ogrodowa (Curruca mosquitera)
• pokrzewka wąsata (Sylvia cantillans)
• muchołówka żałobna (Ficedula hypoleuca)
• pleszka (Phoenicurus phoenicurus)
• białorzytka rdzawa (Oenanthe hispanica)
• świstunka leśna (Phylloscopus sibilatrix)
• wilga (Oriolus oriolus)
• lelek kozodój (Caprimalgus europaeus)
• trzmielojad (Pernis apivorus)

Wśród gadów można wymienić:

• jaszczurka zielona (Lacerta viridis)
• gekon turecki (Hemidactylus turcicus)

[edytuj] Uprawy

Stoki wulkanu już od czasów starożytnych wykorzystywane były gospodarczo. Żyzne skały wulkaniczne sprawiły, że można tu znaleźć bardzo zróżnicowane uprawy. W sadach owocowych rosną morele, pomidory i wiśnie. Na stokach, głównie Monte Soma znaleźć można winnice. Z warzyw uprawia się głównie koper, fasolę oraz brokuły

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wezuwiusz online
• Wezuwiusz - GeoTurystyka
• Osservatorio Vesuviano - strona w jęz. ang.

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zawieje i zamiecie na południu, dużo śniegu na północy

Zawieje i zamiecie śnieżne mogą nękać aż do jutrzejszego popołudnia całe południe Polski. na północy, nad Bałtykiem pada i ma padać śnieg. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby może tam spaść nawet 20 centymetrów śniegu.