Z Wikipedii

[edytuj] Co to jest Wiki?

Wiki, a dokładnie WikiWiki, to nazwa pewnego rodzaju stron internetowych, które można tworzyć, edytować i zmieniać bezpośrednio z poziomu przeglądarki. Nazwa WikiWiki pochodzi od hawajskiego zwrotu wiki wiki, oznaczającego bardzo szybko. Autorem pojęcia jak i samej koncepcji jest Ward Cunningham. Większość serwisów typu wiki pozwala na łatwą edycję zawartości stron przez każdego użytkownika (czasem wymagana jest rejestracja w serwisie).

Głównymi cechami tego mechanizmu są:

• szybkość, prostota i łatwość tworzenia i aktualizacji stron internetowych
• łatwość tworzenia linków do zasobów wewnętrznych i zewnętrznych
• prosty sposób formatowania i wstawiania tagów (prostszy niż język HTML)
• możliwość współpracy wielu użytkowników, czasem rozsianych po całej kuli ziemskiej, przy tworzeniu stron.

[edytuj] Najpopularniejsze wykorzystanie oprogramowania wiki - Wikipedia

Logo Wikipedii

Wikipedia jest to projekt internetowej encyklopedii działającej w oparciu o oprogramowanie wiki. W projektach, takich jak Wikipedia artykuły mogą być pisane przez wielu autorów, a wynik ich pracy jest widoczny od razu, bez czekania na formalny proces recenzji artykułów. Wikipedia stała się największą encyklopedyczną wiki zarówno według liczby artykułów jaki i zawartych w nich wyrazów. W przeciwieństwie do większości encyklopedii jej treść udostępniana jest na licencji GNU Free Documentation License (GFDL).

Wikipedia ma odpowiednie wytyczne dotyczące treści i tytułów artykułów oraz ich przydatności, popularności i tym podobnych kwestii. Zalecenia te często są cytowane w dyskusjach o tym, czy dany fragment powinien zostać dodany, zmieniony, usunięty czy przeniesiony do któregoś z projektów siostrzanych. Jedną z głównych zasad Wikipedii jest "neutralny punkt widzenia", który obowiązuje wszystkie artykuły. Dzięki "neutralnemu punktowi widzenia", artykuły muszą opisywać nie tylko jedną stronę zagadnienia, lecz także podać inne informacje tak, aby artykuł obrazował pełny, aktualny stan wiedzy i dysputy na opisywany temat.

GNU FDL, licencja, na której udostępniana jest treść artykułów, jest jedną z wielu licencji praw autorskich typu copyleft, które pozwalają na dowolną redystrybucję, tworzenie prac pochodnych i komercyjne wykorzystanie zawartości. Gdy użytkownik wprowadza własną treść do projektu, prawo autorskie do tego tekstu dalej ma on, lecz jednocześnie zgadza się bezwarunkowo i na zawsze na udostępnienie własnej pracy na licencji GFDL. Dzięki temu Wikipedia może zawierać teksty i ich modyfikacje z innych źródeł, które używają tej samej licencji.

[edytuj] Historia Wikipedii

Wikipedia "powstała" z Nupedii.

Wikipedia powstała jako projekt uzupełniający dla Nupedii, darmowej encyklopedii internetowej, w której artykuły mogłby być pisane przez każdego, ale miały być dokładnie sprawdzane i recenzowane przez grupę wybranych ekspertów, na drodze procesu podobnego do encyklopedii papierowych. Nupedia została założona 9 marca 2000 przez firmę Bomis, Inc, która prowadziła portal internetowy. Głównymi osobami w firmie byli Jimmy Wales, CEO Bomisa i Larry Sanger, redaktor naczelny Nupedii, a następnie Wikipedii. Nupedia była opisywana przez Sangera jako różniąca się od reszty encyklopedii tym, że udostępniana jest na wolnej dokumentacji, nie ma ograniczeń co do wielkości artykułów oraz nie jest stronnicza.^[1] Nupedia miała siedmiostopniowy proces recenzji przez wykwalifikowanych ekspertów danej dziedziny, lecz później okazało się, że jest to zbyt wolny proces potwierdzania wiarygodności artykułów. Nupedia, początkowo finansowana przez Bomis, miała się zwrócić poprzez sprzedaż miejsca na reklamy^[1]. Początkowo Nupedia funkcjonowała w oparciu o własną licencję o nazwie Nupedia Open Content License, później przeszła na licencję GNU FDL na życzenie Richarda Stallmana.

10 stycznia 2001 Larry Sanger zaproponował na liście mailingowej Nupedii zbudowanie wiki obok Nupedia. Pod tematem "Zróbmy sobie wiki", napisał:

Wikipedia formalnie została założona 15 stycznia 2001 jako jedna anglojęzyczna edycja pod adresem http://www.wikipedia.com, a jej start został ogłoszony przez Sangera na liście mailingowej Nupedii.^[3] Od 10 stycznia był to dodatek do Nupedii, w którym wszyscy mogli pisać artykuły, a wybrane po recenzji artykuły trafiały do Nupedii. Wikipedia została odłączona od Nupedii po tym, jak uczestnicy projektu Nupedii odrzucili taki model tworzenia artykułów.^[4] Wikipedia rozpoczęła działalność jako osobny projekt bez kontroli ze strony Nupedii. Jej zasada "neutralnego punktu widzenia" została skodyfikowana w pierwszych miesiącach istnienia i była podobna do nupediowskiej zasady "niestronniczości". Do Wikipedii przenieśli się początkowi edytorzy Nupedii. Do końca pierwszego roku istnienia Wikipedia urosła do około 20 000 artykułów w 18 edycjach językowych. Pod koniec roku 2002 roku miała już 26 edycji językowych, 46 pod koniec 2003 i 161 pod koniec 2004.^[5]. Nupedia i Wikipedia istniały równocześnie do 2003 roku, gdy wyłączono na zawsze serwery Nupedii, a jej tekst został przeniesiony do Wikipedii.

20 czerwca 2003 roku założyciele Wikipedii i Nupedii postanowili powołać do życia Fundację Wikimedia.^[6] Wikipedia i jej siostrzane projekty funkcjonują pod szyldem tej organizacji non-profit. Pierwszy, siostrzany projekt Wikipedii, "In Memoriam: September 11 Wiki", został stworzony w październiku 2002, aby uszczegółowić hasła na temat zamachu na World Trade Center;^[7]

17 września 2004 Fundacja Wikimedia złożyła wniosek do amerykańskiego urzędu patentowego, aby zarejestrować słowo Wikipedia oraz jej logo jako znaki towarowe. Znak został zarejestrowany w USA 10 stycznia 2005. Ochrona znaku towarowego przyznana została 16 grudnia 2004 w Japonii oraz 20 stycznia 2005 w części krajów Unii Europejskiej. Dozwolony zakres użycia znaku, to: "rozprowadzanie informacji w zakresie wiedzy encyklopedycznej poprzez Internet".

Pierwszymi edycjami na Wikipedii były edycje testowe wykonywane przez Jimmiego Walesa. Najstarszym artykułem (według (en) Wikipedia:Wikipedia's oldest articles) jest UuU, stworzony przez uzytkownika Eiffel.demon.co.uk dnia 16 stycznia 2001 o 21:08 UTC.

[edytuj] Zobacz też

• (pl) Historia Wikipedii
• (en) Szczegółowa historia Wikipedii
• (en) Historia Wikipedii - wersja skrócona

[edytuj] Historia polskiej Wikipedii

Logo polskiej edycji Wikipedii

Polska Wikipedia została założona 26 września 2001 roku przez lekarza internistę Krzysztofa Jasiutowicza oraz fizyka Pawła Jochyma.^[8] Początkowo, jako samodzielny projekt PWES, umieszczona była pod adresem wiki.rozeta.com.pl. 12 stycznia 2002, zgodnie z sugestią twórców wersji angielskiej, została przyłączona do projektu międzynarodowego i przeniosła się na http://pl.wikipedia.com. Od 22 listopada 2002 na http://pl.wikipedia.org. 23 listopada 2002 nastąpiło przeniesienie polskiej Wikipedii na serwer z nową wersją oprogramowania (z perla na PHP). Obecnie polska Wikipedia ma także własną domenę www.wikipedia.pl, która przekierowuje na adres pl.wikipedia.org.

W sierpniu 2005 roku zostało założone, a 15 listopada tego samego roku zostało zarejestrowane Stowarzyszenie Wikimedia Polska, którego celem jest reprezentowanie i wspieranie projektów Fundacji Wikimedia, a także działanie na rzecz rozwoju społeczności skupionej wokół tych projektów.

[edytuj] Zobacz też

• Polska Wikipedia
• Wikipedia:Kronika polskiej Wikipedii
• Wikipedia:Liczba artykułów polskiej Wikipedii

[edytuj] Dlaczego to jeszcze działa?

• Wikipedia:Nasza odpowiedź na krytykę

[edytuj] Podstawowe zasady Wikipedii

• Zasady
  • NPOV - Neutralny punkt widzenia
  • poszanowanie praw autorskich - Prawa_autorskie
  • Czym_Wikipedia_nie_jest
  • Wikietykieta
• Zalecenia edycyjne

[edytuj] Jak edytować?

Tworzenie i edytowanie artykułów w Wikipedii jest rzeczą banalnie prostą. Jednak dla własnej wygody dobrze jest utworzyć konto na Wikipedii. Zalety rejestracji najlepiej opisuje chyba szablon służący do witania nowych użytkowników:

[edytuj] Witaj w Wikipedii, wolnej encyklopedii! :)

Możesz, jeśli chcesz, zalogować się, co wymagać będzie jedynie wpisania własnego nicka (nazwy użytkownika) i hasła oraz - jeżeli chcesz się szybko kontaktować z innymi wikipedystami – adresu e-mail. Gdy się zalogujesz, otrzymasz:

• swoją własną stronę użytkownika oraz stronę dyskusji, na której inni użytkownicy będą mogli zostawiać ci wiadomości;

• a także możliwości:

Wyróżnione na czerwono elemetny pojawią się po zalogowaniu. Login to link do Twojej strony wikipedysty.

• oglądania wszystkich stworzonych i edytowanych przez siebie artykułów na stronie moje edycje;
• zmiany ustawień Wikipedii, takich jak: sposób wyświetlania wyników szukania, domyślnie przeszukiwane przestrzenie nazw, schematy kolorów, układ pomocy, sposób pokazywania tekstu, wielkość grafiki, opcji edycji itp.;
• utworzenia własnego brudnopisu na eksperymenty edycyjne (Wikipedysta:Twój nick/brudnopis) – wystarczy w pasku adresu Twojej strony dopisać: /brudnopis
• stworzenia własnej listy obserwowanych artykułów – wystarczy wybrać przy interesujących Cię artykułach opcję obserwuj, a później po jakimś czasie poprzez opcję obserwowane możesz sprawdzać zmiany w tych artykułach;
• zmieniania nazw stron;
• przesyłania plików graficznych (i nie tylko);
• po jakimś czasie otrzymasz uprawnienia redaktora, możesz także zostać wybranym na stanowisko administratora;
• automatycznego podpisywania się własnym nickiem na stronach dyskusji zamiast numeru IP;
• korzystania z narzędzia Navigation popups.

Skorzystaj też ze stron pomocy.

Aby uniknąć możliwych nieporozumień, zapoznaj się z zasadami Wikipedii.

Pozdrawiam, 

Kiedy mamy już konto (lub nie mamy i wolimy występować na Wikipedii pod adresem IP) wypadałoby poznać Wikipedię od strony technicznej.

[edytuj] Tworzenie nowych artykułów

Tworzenie nowych artykułów jest także proste. Wystarczy w pasku adresu przeglądarki internetowej wpisać adres: http://pl.wikipedia.org/wiki/Hasło które chcemy utworzyć, na przykład:

Po kliknięciu na link edytuj lub na napis utworzyć nowy artykuł Nowy artykuł zostaniemy przeniesieni do strony edycji tego hasła, po wprowadzeniu treści i zapisaniu zmian zostanie utworzony artykuł o nazwie Nowy artykuł. Innym sposobem tworzenia arta jest po prostu kliknięcie na czerwony link - zostaniemy przeniesieni od razu do edycji arta.

[edytuj] Zobacz też

• Tworzenie nowych wpisów

[edytuj] Składnia wiki

• Formatowanie_tekstu_na_Wikipedii

[edytuj] Nasza własna tematyczna wiki - wikia.com

Wikia (do marca 2006 Wikicities) – serwis umożliwiający bezpłatne uruchamianie projektów wiki opartych na oprogramowiu MediaWiki. Została założona przez Jimmy'ego Walesa (założyciela Wikipedii) i Angelę Beesley w październiku 2004 r.

Praktycznie każdy może stworzyć własny serwis typu wiki na przykład na temat swojego ulubionego serialu, filmu lub też gry komputerowej. Wystarczy zapoznać się z zasadami tworzenia Wikii, wypełnić specjalny formularz (dostępny dopiero po założeniu konta w serwisie Wikia).

[edytuj] Prywatny serwis wiki

Serwis typu wiki jest także doskonałym miejscem na dokumentację projektu (na przykład programistycznego) nad którym pracuje pewna grupa ludzi i wytworzył wokół siebie pewną społeczność. Dobrym przykładem może być serwis polskiego komunikatora Kadu znajdujący się pod adresem kadu.net lub też gentoo-wiki.com, Mozilla Developer Center i wiele innych znanych projektów.

[edytuj] Wybór silnika wiki

[edytuj] Przypisy

1. ↑ ^{1,0 1,1} Larry Sanger, "Q & A about Nupedia", Nupedia, marzec 2000
2. ↑ Larry Sanger. "Let's make a wiki", Internet Archive, 10 stycznia 2001. 
3. ↑ Larry Sanger. "Wikipedia is up!", Internet Archive, 17 stycznia 2001. 
4. ↑ Larry Sanger. "The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir", Slashdot, 18 kwietnia 2005. 
5. ↑ "Multilingual statistics", Wikipedia, 30 marca 2005 (en)
6. ↑ Jimmy Wales: "Announcing Wikimedia Foundation", 20 czerwca 2003, <wikipedia-l@wikipedia.org>
7. ↑ Strona "In Memoriam: September 11". W 2006 r. projekt ten został przeniesiony z serwerów Wikimedia na serwery Wikii i nie jest uważany za "siostrzany projekt". "Propozycje zamknięcia projektów" (en), strona projektu Wikimedia Meta-Wiki, zawiera dyskusję na ten temat.
8. ↑ Obaj założyciele otrzymali nagrodę Internetowy Obywatel Roku 2004 przyznawaną przez Stowarzyszenie Internet Obywatelski.