Wincenty z Kielczy

Z Wikipedii

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.

Wincenty z Kielczy (Wincenty z Kielczy, Mistrz Wincenty, Vincentius de Kielcza, ur. ok. roku 1200, zm. po 1262), polski poeta tworzący po łacinie, kompozytor, kanonik krakowski, dominikanin. Autor sławnego hymnu Gaude Mater Polonia.

Spis treści 1 Biografia i dzieła literackie 2 Muzyka 3 Wykaz dzieł 4 Linki zewnętrzne 5 Przypisy

[edytuj] Biografia i dzieła literackie

Był związany ze śląskim rodem Odrowążów. Trwa spór o jego miejsce urodzenia - niektórzy historycy uważają, że pochodził on z Kielc, inni (np. prof. Gerard Labuda ^[1])- że z miejscowości Kielcza koło Strzelec Opolskich na Górnym Śląsku. Od ok. 1222 był kapelanem biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża. W roku 1257 został kanonikiem krakowskim, w latach 1258-1260 był przeorem klasztoru dominikanów w Raciborzu.

Był autorem dwóch redakcji żywotu biskupa Stanisława ze Szczepanowa – Vita minor (Żywot mniejszy) i Vita maior (Żywot większy), uczestniczył też w staraniach o jego kanonizację, która nastąpiła w 1253 roku. Żywot mniejszy służył celom kanonizacyjnym, Żywot większy natomiast, będący jego rozszerzeniem został spisany kilka lat po kanonizacji podkreślał znaczenie świętego Stanisława w historii Polski i posiadał wymowę polityczno-ideową. Mistrz Wincenty propagował w tym dziele zjednoczenie rozbitej na dzielnice Polski. Przypisywano mu także kronikę historyczną, która miała być kontynuacją kroniki Wincentego Kadłubka (niestety zaginęła). Kanonik był prawdopodobnie pierwszym, który określił Mieszka II jako gnuśnego i leniwego, od czego wzięła się zła sława u potomnych tego władcy^[2].

[edytuj] Muzyka

Wincenty z Kielczy był także pierwszym znanym z imienia kompozytorem polskim. Jest przede wszystkim autorem tekstu i muzyki napisanego obok Vita minor oficjum rymowanego Historia gloriosissimi Stanislai (Historia najsławniejszego Stanisława), znanego także pod nazwą pierwszej antyfony - Dies adest celebris (Nadchodzi dzień uroczysty), skomponowanego na uroczystość translacji^[3], a prawdopodobnie prawykonanego 8 maja 1254^[4]. W skład oficjum wchodzi hymn nieszporny Gaude Mater Polonia (Raduj się, Matko Polsko; na melodię chorału gregoriańskiego Oh salutaris Hostia - O zbawcza Hostio). Pod względem wartości estetycznej oficjum nie odbiega od podobnych, powstałych w tym samym czasie zachodnich kompozycji^[5]. Niektórzy przypisywali mu także autorstwo Bogurodzicy, choć najnowsze badania cofają datę powstania tej pieśni.

[edytuj] Wykaz dzieł

Dzieła literackie (wszystkie po łacinie):

• Vita minor (Żywot św. Stanisława; ok. 1250)
• Vita maior (Żywot św. Stanisława, rozszerzony; ok. 1260)
• niezachowana kronika historyczna kontynuująca dzieło Wincentego Kadłubka, tzw. zaginiona kronika dominikańska; mógł z niej korzystać Jan Długosz (historyk), pisząc swoje Roczniki
• Roczniki kapituły krakowskiej (spisane pod koniec życia)

Kompozycje:

• Oficjum rymowane Historia Gloriosissimi Stanislai, a z tego najbardziej znane: hymn nieszporny Gaude Mater Polonia oraz antyfony Dies adest celebris i Ortus de Polonia
• Sekwencja Laeta, mundus (Raduj się, świecie; ok. 1255) - być może Wincenty napisał tylko tekst do istniejącej już melodii
• Sekwencja Iesu Christe, Rex superne (Jezu Chryste, królu na wysokości) (Autorstwo Wincentego z Kielczy nie zostało w pełni udowodnione, chociaż utwór pochodzi prawdopodobnie z XIII wieku. Melodia nie jest oryginalna, lecz jest adaptacją sekwencji Martyris eregii o św. Wincentym.[por. Musica antiqua polonica, średniowiecze- noty, red. J. Morawski, PWM str.11-12])

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Gaude, mater Polonia - nagranie w formatach .mid i .wma oraz tekst łac. i pol. (w tłum. Leopolda Staffa)
• Historia Gloriosissimi Stanislai - informacje i możliwość zamówienia prawdopodobnie jedynego nagrania (CD) oficjum rymowanego o św. Stanisławie
• Historia Gloriosissimi Stanislai - dokładny spis ścieżek i możliwość pobrania pięciu plików .mp3 z fragmentami utworu
• Dyskusja o pochodzeniu Wincentego
• Fragmenty dzieł Wincentego z Kielc (m. in. żywotu św. Stanisława)
• Artykuł Z. Brzezińskiego zawierający argumenty za kieleckim pochodzeniem Wincentego

[edytuj] Przypisy

1. ↑ http://opole.kik.opoka.org.pl/maj04/art/Gaude_Mater.htm
2. ↑ [1]
3. ↑ Ks. Zenon Kołodziejczak, Wkład Polski w twórczość chorałową do Soboru Trydenckiego, s. 30
4. ↑ http://www.montes.pl/Montes14/montes_nr_14_02.htm
5. ↑ Ks. Zenon Kołodziejczak, Wkład Polski w twórczość chorałową do Soboru Trydenckiego, s. 32-33

Napad na bank w Nowym Sączu

Policja poszukuje mężczyzny, który dziś po południu napadł na bank w Nowym Sączu. Nie wiadomo, jaka suma padła jego łupem - poinformowała rzeczniczka nowosądeckiej policji Beata Froehlich.

Toruń: Urodziny Radia Maryja. O. Rydzyk ostrzega przed dziennikarzami

Kilka tysięcy najwierniejszych słuchaczy Radia Maryja zjedzie w sobotę do Torunia na obchody 17. rocznicy powstania rozgłośni. Przed uroczystościami, o. Rydzyk zaapelował do słuchaczy o ostrożność wobec działań dziennikarzy.

Prokurator chce kary w zawieszeniu dla aktora Zbigniewa B.

Kary roku więzienia w zawieszeniu na trzy lata oraz grzywny chce prokuratura dla znanego aktora Zbigniewa B., oskarżonego o nakłanianie do poświadczenia nieprawdy przy zdawaniu egzaminu na prawo jazdy.

Sikorski proponuje muzeum stosunków polsko-niemieckich

Szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski zaproponował w piątek w Berlinie stworzenie muzeum stosunków polsko-niemieckich. Według niego Polska i Niemcy powinny być prekursorami procesu tworzenia "wspólnej świadomości historycznej Europy".

Chopin będzie patronem wygonu

Brudny plac, zabudowany obrzydliwymi budami ma nosić imię Fryderyka Chopina. PO i PiS są zachwycone, protestują internauci i lewica. W obronie pl. Defilad można nawet podpisać petycję.

Bony na prawnika i zmierzch radców prawnych

O bonach na pomoc prawną oraz planowanym połączeniu zawodów adwokata i radcy prawnego mówił podczas piątkowej konferencji prawniczej na Uniwersytecie Wrocławskim minister sprawiedliwości Zbigniew Ćwiąkalski.

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" na Niesiołowskiego

Członkowie Prezydium Sejmu potępili "atak polityczny" szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego na wicemarszałka Stefana Niesiołowskiego. Sprzeciwił się marszałek Krzysztof Putra z PiS.

Tusk spotka się z Dalajlamą. A z Sarkozym?

Premier Donald Tusk spotka się jutro z Dalajlamą - dowiedziało się Radio TOK FM. Do rozmowy przywódców ma dojść tuż po południu w gdańskiej Filharmonii Bałtyckiej. Informację potwierdza Centrum Informacyjne Rządu. Nie wiadomo jeszcze, czy dojdzie do zapowiadanego spotkania Dalajlamy z prezydentem Francji.

Polscy pracownicy hotelu na Cyprze są pewni winy Karskiego i Zbonikowskiego

Polscy pracownicy z hotelu Le Meridien na Cyprze nie mają wątpliwości - to parlamentarzyści Karski i Zbonikowski są winni zepsucia dwóch pojazdów golfowych. Według nich właściciel jest zbyt bogatym człowiekiem, by szukać zarobku poprzez odszkodowanie.

Lech Kaczyński w Azji - Słońce Peru II?

Po siedmiu dniach azjatyckiej podróży Lecha Kaczyńskiego wiemy, że zepsuł się jego samolot, a podczas lądowania w Seulu wpadł w turbulencje. Pamiętamy, że założenie kimona zajęło prezydentowej pół godziny. Nie wiemy natomiast, co Lech Kaczyński uzyskał dla Polski. Sprawdziliśmy dziś, co prezydent załatwił w Azji. A raczej - czego nie załatwił.