Województwo podlaskie

Z Wikipedii

województwo podlaskie

Herb	Flaga
Siedziba wojewody Siedziba sejmiku	Białystok
Urząd Wojewódzki	Białystok, ul. Mickiewicza 3
Wojewoda	Maciej Żywno
Urząd Marszałkowski	Białystok, ul. Wyszyńskiego 1
Marszałek	Jarosław Dworzański
Powierzchnia	20 187,01 km²
Ludność	1 191 925 mieszk. (30 czerwca 2008)
Gęstość zaludnienia	59,04 mieszk./km²
Urbanizacja	59,5%
Tablica rejestracyjna	B
TERYT: 20	Kod ISO: PL-PD
zobacz: szczegółowy podział administracyjny powiaty grodzkie 3 ziemskie 14 gminy miejskie 13 miejsko-wiejskie 23 wiejskie 82
Podlaski Urząd Wojewódzki ul. Mickiewicza 3 15-213 Białystok tel.: , fax
Oficjalna strona województwa podlaskiego

Województwo podlaskie (biał. Padlaskaje vajavodstva, lit. Palenkės vaivadija) - jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju, w geograficznym środku Europy. Przez jego środek przepływa Narew. Stolicą jest Białystok.

Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

• białostockiego (w całości)
• łomżyńskiego (oprócz 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)
• suwalskiego (tylko gminy powiatów: augustowskiego, sejneńskiego i suwalskiego z miastem Suwałki)

Atutami tego województwa jest nieskażone środowisko, z fragmentami pierwotnej puszczy oraz unikalnymi rozlewiskami Biebrzy. Województwo ma charakter rolniczy, lecz coraz większą rolę zaczyna odgrywać turystyka.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Geografia historyczna 1.3 Miasta 1.4 Podział administracyjny 1.5 Demografia 2 Warunki naturalne 2.1 Ochrona przyrody 3 Transport 3.1 Drogowy 4 Zabytki 5 Nauka i oświata 5.1 Państwowe uczelnie wyższe 5.2 Niepubliczne uczelnie wyższe 5.3 Seminaria duchowne 6 Historia 6.1 Wiek XX 6.2 Wiek XIX 6.3 Wiek XVI - Wiek XVIII 6.4 Wiek XII - Wiek XV 6.5 Wiek X 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Dane szczegółowe
Wsie	3272
Sołectwa	3307
Gminy	118
Miasta	36
Powiaty	17
Użytki rolne	1 200 600 ha
Gęstość dróg	52,4 km/100 km²
Dochód na mieszkańca	1106 zł
Stopa bezrobocia	9,6% (czerwiec 2008)

[edytuj] Położenie

Województwo podlaskie znajduje się na terenie Niziny Podlaskiej, Pojezierza Suwalskiego i Niziny Mazowieckiej.

Województwo podlaskie graniczy z:

• Białorusią 260 km
• Litwą ok. 100 km
• województwem lubelskim
• województwem mazowieckim
• województwem warmińsko-mazurskim

[edytuj] Geografia historyczna

Obszar województwa podlaskiego nie pokrywa się z Podlasiem. Tworzy je:

• w 36% Podlasie

(większość powiatu białostockiego, powiat bielski, powiat hajnowski, powiat moniecki, część powiatu siemiatyckiego, część powiatu sokólskiego, powiat wysokomazowiecki)

• w 35% Pojaćwieska Suwalszczyzna

(powiat augustowski, część powiatu grajewskiego, część powiatu sokólskiego, powiat sejneński, powiat suwalski)

• w 20% Mazowsze ziemia łomżyńska

(część powiatu grajewskiego, powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat zambrowski, zachodnia część powiatu białostockiego)

• w 7% Polesie

(część powiatu siemiatyckiego)

• w 1% Ruś Czarna

(część powiatu siemiatyckiego)

Ponadto nie zawiera ono 42% Podlasia - części na południe od Bugu (są to ziemie od Węgrowa po Międzyrzec Podlaski

[edytuj] Miasta

W województwie podlaskim jest 36 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg. GUS z 31 grudnia 2005 r.

1. Białystok – 294.830 (102 km²)
2. Suwałki – 69.268 (65,50 km²)
3. Łomża – 63.819 (32,71 km²)
4. Augustów – 29.971 (80,93 km²)
5. Bielsk Podlaski – 26.893 (26,88 km²)
6. Zambrów – 22.782 (19,02 km²)
7. Grajewo – 22.718 (18,93 km²)
8. Hajnówka – 22.159 (21,29 km²)
9. Sokółka – 18.945 (18,61 km²)
10. Łapy – 16.611 (11,90 km²)
11. Siemiatycze – 15.178 (36,25 km²)
12. Kolno – 10.772 (25,08 km²)
13. Mońki – 10.461 (7,66 km²)
14. Czarna Białostocka – 9.611 (14,28 km²)
15. Wysokie Mazowieckie – 9.279 (15,24 km²)
16. Wasilków – 8.872 (28,15 km²)
17. Dąbrowa Białostocka – 6.165 (22,64 km²)
18. Sejny – 5.971 (4,49 km²)
19. Choroszcz – 5.424 (16,79 km²)
20. Ciechanowiec – 4.923 (26,01 km²)
21. Supraśl – 4.554 (5,68 km²)
22. Brańsk – 3.800 (32,43 km²)
23. Szczuczyn – 3.576 (13,23 km²)
24. Knyszyn – 2.851 (23,68 km²)
25. Lipsk – 2.500 (4,97 km²)
26. Stawiski – 2.455 (13,28 km²)
27. Zabłudów – 2.396 (14,30 km²)
28. Suchowola – 2.255 (25,95 km²)
29. Drohiczyn – 2.092 (15,68 km²)
30. Nowogród – 2.014 (20,55 km²)
31. Jedwabne – 1.908 (11,47 km²)
32. Tykocin – 1.906 (28,96 km²)
33. Goniądz – 1.903 (4,28 km²)
34. Rajgród – 1.677 (35,18 km²)
35. Kleszczele – 1.438 (46,71 km²)
36. Suraż – 980 (33,86 km²)

[edytuj] Podział administracyjny

Podział administracyjny	Powierzchnia (km²)	Ludność (2006)[1]	Siedziba	Miasta	gminy
grodzkie
Białystok	102	295,210			1
Suwałki	65	69,234			1
Łomża	33	63,572			1
ziemskie
powiat białostocki	2,985	136,797	Białystok *	Łapy, Czarna Białostocka, Wasilków, Choroszcz, Supraśl, Zabłudów, Tykocin, Suraż	15
powiat sokólski	2,054	72,424	Sokółka	Dąbrowa Białostocka, Suchowola	10
powiat bielski	1,385	60,047	Bielsk Podlaski	Brańsk	8
powiat wysokomazowiecki	1,288	59,719	Wysokie Mazowieckie	Ciechanowiec	10
powiat augustowski	1,658	58,966	Augustów	Lipsk	7
powiat łomżyński	1,354	50,887	Łomża *	Nowogród, Jedwabne	9
powiat grajewski	967	50,120	Grajewo	Szczuczyn, Rajgród	6
powiat siemiatycki	1,460	48,603	Siemiatycze	Drohiczyn	9
powiat hajnowski	1,624	48,130	Hajnówka	Kleszczele	9
powiat zambrowski	733	44,798	Zambrów		5
powiat moniecki	1,382	42,960	Mońki	Knyszyn, Goniądz	7
powiat kolneński	940	39,676	Kolno	Stawiski	6
powiat suwalski	1,307	35,136	Suwałki *		9
powiat sejneński	856	21,331	Sejny		5
* nie zalicza się powiatu ziemskiego

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2008 r.²⁹:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	1 191 925	100	611 131	51,3	580 794	48,7
powierzchnia	20 187,01 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	59,04		30,27		28,77

[edytuj] Warunki naturalne

W rozległych lasach i puszczach (Puszcza Białowieska, Augustowska, Knyszyńska, Zielona), z których niektóre jako jedyne w Europie zachowały swój pierwotny charakter, można spotkać bogactwo unikatowej fauny i flory. Szata roślinna regionu jest niezwykle bogata i urozmaicona, co sprzyja bogactwu świata zwierząt. Spotkać tu można łosie, wilki, rysie i żubry żyjące w Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej.

Krajobraz urozmaicony, ukształtowany na północy podczas zlodowacenia bałtyckiego, na pozostałym obszarze podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Najwyższe wzniesienia występują na północy (Rowelska Góra - 298 m n.p.m.), gdzie dominuje krajobraz pagórkowaty pojezierny. Pojezierza: Zachodniosuwalskie, Wschodniosuwalskie, Ełckie) oraz sandrowy pojezierny (Równina Augustowska); w środkowej i południowej części przeważają równiny peryglacjalne (wysoczyzny: Kolneńska, Białostocka, Wysokomazowiecka, Drohiczyńska, Wzgórza Sokólskie, Międzyrzecze Łomżyńskie, Równina Bielska), urozmaicone wcinającymi się w nie kotlinami i dolinami rzek, na zachodzie leży skraj sandrowej Równiny Kurpiowskiej. Na powierzchni przeważają piaski, żwiry, gliny morenowe, a w dolinach i kotlinach rzek iły, piaski i torfy rzeczne.

Klimat w porównaniu z innymi regionami Polski jest bardziej surowy, a Suwałki, są nazywane "polskim biegunem zimna". Jest on pod silnym wpływem mas powietrza kontynentalnego; średnia roczna temperatura powietrza poniżej 7°C, w części północno-wschodniej poniżej 6,5°C. Jest to jeden z chłodniejszych obszarów w kraju (zimy najchłodniejsze w Polsce, poza górami, o temp. poniżej 5,5°C); amplitudy temperatur powyżej 23°C, większe niż przeciętne w kraju. Opady wynoszą średnio 550 mm na południu województwa, do 700 na północy. Z warunków klimatycznych wynika długi okres zalegania pokrywy śnieżnej (ponad 3 miesiące) oraz skrócony okres wegetacyjny roślin 190-205 dni.

Województwo podlaskie należy do najczystszych ekologicznie regionów Polski - najniższa emisja (poza województwem warmińsko-mazurskim) zanieczyszczeń pyłowych (5,4 tys. ton) i gazowych (23 tys. ton).

Bardzo niska gęstość zaludnienia 61 os./km², największe zaludnienie (poza miastami) w zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego; w Białymstoku i okolicach mieszka 1/3 ludności; niższy od średniej krajowej stopień urbanizacji 57,8%; wyższy przyrost naturalny 1,2, ujemne saldo migracji (0,6);

Podlaskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym w Polsce pod względem etnicznym i kulturowym. Od stuleci sąsiadują tu różne narodowości i wyznania. Poza ludnością polską mieszkają tu:

• Białorusini (ok. 48 tys.),
• Litwini (ok. 6 tys.),
• Tatarzy (ok. 0,5 tys.),
• Rosjanie,
• Ukraińcy,
• Romowie,
• Żydzi.

Występuje tu najliczniejsze w Polsce skupisko ludności prawosławnej (ok. 300 tys.), w Grabarce znajduje się ośrodek pielgrzymek prawosławnych (dane z 1999 roku).

Województwo podlaskie jest regionem o ogromnym, nie w pełni wykorzystanym, potencjale turystycznym (niska ilość miejsc noclegowych, brak infrastruktury). Małe miasteczka, ciekawe budowle, miejsca kultu religijnego oraz wspaniała przyroda tworzą klimat i niepowtarzalny urok województwa.

[edytuj] Ochrona przyrody

Ochroną prawną objęto blisko 40% powierzchni województwa. Szczególnym uznaniem cieszą się 4 podlaskie parki narodowe - najstarszy w Polsce Białowieski Park Narodowy, a także o największej powierzchni czyli Biebrzański Park Narodowy. Dwa pozostałe parki narodowe to wigierski i narwiański.
Ochrona przyrody i środowiska naturalnego w województwie podlaskim obejmuje także 3 parki krajobrazowe, 85 rezerwatów przyrody oraz 2051 pomników przyrody.

Parki narodowe:

1. Białowieski Park Narodowy
2. Biebrzański Park Narodowy
3. Narwiański Park Narodowy
4. Wigierski Park Narodowy

Parki krajobrazowe:

1. Suwalski Park Krajobrazowy
2. Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
3. Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi

87 rezerwatów przyrody oraz liczne obszary chronionego krajobrazu.

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogowy

Drogi ekspresowe:

• S8
• S16
• S19

Drogi krajowe:

• 8
• 16
• 19
• 58
• 61
• 62
• 63
• 64
• 65
• 66

Drogi wojewódzkie:

• 640
• 645
• 647
• 648
• 651
• 652
• 653
• 655
• 658
• 659
• 664
• 668
• 669
• 670
• 671
• 673
• 674
• 676
• 677
• 678
• 679
• 681
• 682
• 685
• 686
• 687
• 689
• 690
• 693

[edytuj] Zabytki

Ważniejsze zabytki województwa (do uzupełnienia).

Średniowiecze

• Katedra św. Michała Archanioła i Jana Chrzciciela w Łomży (1504-1526)

Renesans

• Ruiny zamku w Tykocinie (XV w.)
• Cmentarz żydowski w Tykocinie (XVI w.)
• Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu (XVI-XVIII w.)

Barok

• Klasztor dominikanów z kościołem Nawiedzenia NMP w Sejnach (1610-1619)
• Stary Kościół Farny w Białymstoku (1617-1626)
• Synagoga (1642) i Dom Talmudyczny w Tykocinie (XVIII w.)
• Klasztor karmelitów trzewiczkowych z kościołem Matki Bożej z Góry Karmel w Bielsku Podlaskim (poł. XVII w.)
• Zespół Pałacowo-Parkowy Branickich w Białymstoku (XVII-XVIII w.)
• Letnia rezydencja Branickich w Choroszczy (1752-1759)
• Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie (1742-1750)
• Kościół Wniebowzięcia NMP w Siemiatyczach (1719-1727)
• Klasztor dominikanów z kościołem św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika w Choroszczy (poł. XVIII w.)
• Zespół klasztorny O.O. Kapucynów w Łomży (1770-1798)
• Ratusz w Bielsku Podlaskim (1977-1979)
• Pałac w Pawłowiczch koło Sokółki
• Synagoga w Orli
• Klasztor Bernardynów w Tykocinie (1771-1791)

Klasycyzm

• Bazylika pw. Narodzenia NMP i św. Mikołaja w Bielsku Podlaskim (1780)
• Sobór św. Mikołaja w Białymstoku (1843-1846)
• Kościół św. Anny w Kolnie (1834-1839)
• Konkatedra św. Aleksandra w Suwałkach (1825)
• Kościół św. Antoniego w Sokółce (1848)
• Cmentarz Katedralny w Łomży

Wiek XIX

• Pałac Lubomirskich w Białymstoku (II poł. XIX w.)
• Pałac Hasbacha w Białymstoku (koniec XIX w.)
• Zespół pałacowo-parkowy Buchholtzów w Supraślu (1892-1903)
• Zespół fabryczny Beckera w Białymstoku (XIX/XX)
• Zespół klasztorny SS. Benedyktynek w Łomży (1863 r.)
• Kościół Wniebowzięcia NMP w Łomży (1877 r.)
• Kościół Trójcy Przenajświętszej w Zambrowie (1879 r.)
• Kościół Trójcy Przenajświętszej w Grajewie (1882 r.)
• Kościół św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckim (1888 r.)
• Gmach Seminarium w Łomży (1866 r.)
• Ratusz w Łomży (1822-23)
• Liczne zabytki przy ul Dwornej w Łomży
• Dwór w Wojnówce

Wiek XX

• Bazylika Wniebowzięcia NMP w Białymstoku (1900-1905, neogotycka)
• Kościół św. Wojciecha w Białymstoku (1906-1912, neoromański)
• Kościół św. Rocha w Białymstoku (1926-1947, modernistyczny)
• Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie (1905-1911, eklektyczny)
• Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i Świętego Kazimierza w Mońkach (1921-1935, neobarokowy)
• Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Łapach (1918-1927, neoromański}
• Twierdza w Osowcu.

[edytuj] Nauka i oświata

[edytuj] Państwowe uczelnie wyższe

• Uniwersytet w Białymstoku
• Politechnika Białostocka
• Uniwersytet Medyczny w Białymstoku (Akademia Medyczna w Białymstoku - do 21.03.2008r.)
• Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach

[edytuj] Niepubliczne uczelnie wyższe

• Wyższa szkoła Menedżerska
• Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku
• Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Matematyki i Informatyki Użytkowej w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży
• Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego w Łomży
• Nadbużańska Szkoła Wyższa w Siemiatyczach
• Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki w Supraślu
• Wyższa Szkoła Suwalsko-Mazurska w Suwałkach
• Wyższa Szkoła Służby Społecznej im. ks. F. Blachnickiego w Suwałkach

[edytuj] Seminaria duchowne

• Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku
• Wyższe Seminarium Duchowne w Drohiczynie
• Wyższe Seminarium Duchowne w Łomży

[edytuj] Historia

Województwo podlaskie, jakkolwiek w niewielkim stopniu pokrywało się z aktualnym obszarem, istniało pod tą nazwą także w latach 1513-1795 (Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)) i 1816-1837. Poniżej jednostki administracyjne istniejące dawniej na obszarze aktualnego województwa podlaskiego.

[edytuj] Wiek XX

Polska Rzeczpospolita Ludowa / III Rzeczpospolita

• Województwo białostockie
• Województwo suwalskie
• Województwo łomżyńskie

II wojna światowa

• Bezirk Bialystok (1941-1945)
• Obwód białostocki (BSRR) (1939-1945)

II Rzeczpospolita

• Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)

I wojna światowa

• Ober-Ost,Bialystok-Grodno District (1915-1919)

[edytuj] Wiek XIX

Imperium rosyjskiego

• Gubernia grodzieńska (1842-1915)
• Obwód białostocki (Rosja) (1807-1842)

Królestwo Polskie (kongresowe)

• gubernia łomżyńska
• gubernia suwalska

Królestwo Prus

• Prusy Nowowschodnie (1795-1807)

[edytuj] Wiek XVI - Wiek XVIII

I Rzeczypospolitej

• Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)

[edytuj] Wiek XII - Wiek XV

Wielkiego Księstwa Litewskiego

• Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)
• Województwo trockie
• Księstwo trockie
• Księstwo Litewskiego

Królestwa Polskiego

• Księstwo Mazowieckie

Księstwo Halicko-Wołyńskie

• Księstwo Halicko-Wołyńskie

[edytuj] Wiek X

• Jaćwingowie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wrota Podlasia - Podlaski Portal Informacyjny - oficjalny portal Województwa Podlaskiego - prowadzony przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego

p • d • e Województwa Polski dolnośląskie • kujawsko-pomorskie • lubelskie • lubuskie • łódzkie • małopolskie • mazowieckie • opolskie • podkarpackie • podlaskie • pomorskie • śląskie • świętokrzyskie • warmińsko-mazurskie • wielkopolskie • zachodniopomorskie

Marcinkiewicz na Platformie do Strasburga

Były premier Kazimierz Marcinkiewicz na pierwszym miejscu warszawskiej listy PO do Parlamentu Europejskiego. Taki wariant rozważają liderzy partii - dowiedziała się „Gazeta”

Dalajlama w Polsce

Dziś początek wizyty XIV Dalajlamy, duchowego i politycznego przywódcy Tybetańczyków, laureata Pokojowej Nagrody Nobla i jednego z największych żyjących autorytetów moralnych.

Człowiek, mnich, dalajlama

Dla Zachodu XIV Dalajlama Tenzjin Gjaco jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, współczesnym Gandhim, moralnym autorytetem konsekwentnie głoszącym ideę miłości, szacunku i odpowiedzialności za wszystkie żywe istoty i za całą Ziemię.

"Żeby móc tak mówić, trzeba być nieskazitelnym bohaterem"

- Żeby używać takich słów, trzeba mieć autorytet, który mają postacie pomnikowe. Trzeba być nieskazitelnym bohaterem - tak Radosław Sikorski skomentował wypowiedź prezesa PiS. Jarosław Kaczyński stwierdził dziś, że "13-letnie dziewczynki wytrzymywały tortury gestapo, a Niesiołowski sypał".

Lech Wałęsa o UE: Ja, rewolucjonista trochę tu porozrabiam

W Brukseli odbyło się dziś pierwsze spotkanie grupy refleksji w sprawie przyszłości Unii Europejskiej. Uczestniczący w nim Lech Wałęsa zapowiedział, że jako "stary rewolucjonista" będzie zadawał prowokacyjne pytania i "jeśli go nie wyrzucą, to trochę porozrabia".

Dalajlama: Uczę się polskiej determinacji i siły woli

Określenie "Polska" towarzyszy mi od dzieciństwa; kiedy tylko tu jestem uczę się polskiej determinacji i siły woli - mówił w wywiadzie dla radiowej "Jedynki" Dalajlama XIV. Jutro duchowy przywódca Tybetańczyków przyjeżdża do Polski.

Bondaryk: Otrzymałem od PTC ok. 450 tys. zł

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztof Bondaryk wydał w czwartek oświadczenie. Poinformował w nim, że wysokość uzyskanych przez niego świadczeń od spółki PTC z tytułu zakazu konkurencji, nagrody rocznej i ekwiwalentu za urlop wyniosła ok. 450 tys. zł.

Klich: Jutro decyzja w sprawie unikających poboru

- Jutro będzie wydana odpowiednia decyzja, która rozwiąże ten problem - odpowiedział minister obrony Bogdan Klich na pytanie co, w związku z zakończeniem poboru do wojska stanie się z osobami unikającymi służby wojskowej.

Radni PO chcą zmienić nazwę pl. Defilad

Skansen PRL-u w centrum Warszawy ma szansę zmienić nazwę na bardziej romantyczną. Radni Platformy Obywatelskiej chcą przemianować pl. Defilad na pl. Fryderyka Chopina. Klub PiS jest tym pomysłem zachwycony.

Zuchwały napad na bank

Dwóch mężczyzn w kominiarkach w środku dnia sterroryzowało kasjerkę banku i uciekło z pieniędzmi.