Wykaz podobozów Groß-Rosen
Z Wikipedii
Spis treści |
[edytuj] Podobozy KL Groß-Rosen
[edytuj] Podobozy pracy przymusowej
Wobec szczątkowego zachowania archiwów SS dotyczących Groß-Rosen, krótkiego czasu funkcjonowania niektórych komand zewnętrznych, oraz burzliwego czasu ich istnienia przy zbliżającym się froncie wschodnim, trudno jest stworzyć jednoznaczną listę podobozów Groß-Rosen. Listy publikowane w pracach naukowych różnią się w niektórych aspektach, w ostatnich latach odkryto również nowe jednostki administracyjne SS wchodzące w skład Groß-Rosen, m.in. na terenie byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej.
| Lp. | Nazwa obozu | Miejscowość (nazwa dzisiejsza) | Czas istnienia | Przeznaczenie | Ilość więźniów | Najemca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | AL Aslau | Osła | Produkcja myśliwców nocnych FW Ta-154 | |||
| 2. | AL Bad Charlottenbrunn | Jedlina-Zdrój | Podobóz męski. Różne prace na rzecz kierownictwa robót poddziemnych, które miało tu swoją siedzibę.[1] | |||
| 3. | AL Bad Warmbrunn | Cieplice Śląskie | ||||
| 4. | AL Bad Salzbrunn | Szczawno-Zdrój | ||||
| 5. | AL Bautzen | Bautzen (RFN) | 1 X 1944 – 19/30 IV 1945 | Praca w fabryce | 1000-1500 (Polacy i Żydzi) | Waggon- und Maschinenfabrik (WUMAG) vorm. Busch Bautzen |
| 6. | AL Bernsdorf | |||||
| 7. | AL Bernsdorf Friedeberg | |||||
| 8. | AL Birnbäumel | Gruszeczka | ||||
| 9. | AL. Bolkenhain | Bolków | sierpień 1944 – luty 1945 | Przemysł lotniczy | 500-1500 osób, głównie Żydzi | Vereinigte Deutsche Metallwerke (VDM) |
| 10. | AL Breslau I | Wrocław | ||||
| 11. | AL Breslau II | Wrocław | ||||
| 12. | AL Breslau-Hundsfeld | Wrocław Psie Pole | ||||
| 13. | AL Breslau-Lissa | Wrocław-Leśnica | od lata 1942[1] | Pierwszy podobóz. | ||
| 14. | AL Brieg-Pampitz | Pępice, obecnie Skarbimierz Osiedle | od 1939, jako filia KZ: 7 VIII 1944 - 23-25 I 1945 | Budowa lotniska | Ok. 1000 | |
| 15. | AL Brünnlitz | |||||
| 16. | AL Buchwald-Hohenwiese | Bukowiec | ||||
| 17. | AL Bunzlau I | Boleslawiec | 1941 (w ramach Groß-Rosen od V 1994) – 1945 | Przemysł zbrojeniowy | Stan dzienny: 1000-1200. Przede wszystkim Żydzi, również Polacy i Rosjanie. | Holzbau Hubert Land i inne spółki |
| 18. | AL Bunzlau II | Boleslawiec | Jesień 1944 – II 1945 | Przemysł lotniczy | 500-600 osób (2/3 Polacy, 1/3 Sowieci) | Fahrzeug und Motorenwerke |
| 19. | AL Christianstadt | Krzystkowice | ||||
| 20. | AL Dyhernfurth I | Brzeg Dolny | ||||
| 21. | AL Dyhernfurth II | Brzeg Dolny | ||||
| 22. | AL Ebensee | |||||
| 23. | AL Faulbrück | Mościsko | 9 IV 1944 – I 1945 | Wcześniej samodzielny męski obóz pracy dla więźniów pochodzenia żydowskiego. 9 IV 1944 włączony do Groß-Rosen. Więźniowie wykonywali prace budowlane[1]. | ||
| 24. | AL Freiburg | Świebodzice | 9 VI 1944 – I 1945[1] | Podobóz. Praca w zakładach przemysłu precyzyjnego[1]. | Ok. 200[1]. | |
| 25. | AL Friedland | Mieroszów | 8 IX 1944 – 8 V 1945[1] | Podobóz męski. Praca w zakładach przemysłowych[1]. | Kilkuset więźniów[1]. | VDM, Fritz Schubert[1] |
| 26. | AL Fünfteichen | Miłoszyce | 1 XII 1943-21 I 1945 | Budowa fabryki i produkcja zbrojeniowa | ok. 6000 więźniów (Polacy, Czesi, Żydzi, Francuzi) | Friedrich Krupp A. G. |
| 27. | AL Gabersdorf | |||||
| 28. | AL Gablonz (Reinowitz) | Rýnovice (część Jabłońca nad Nysą) | ||||
| 29. | AL Gassen | Jasień | ||||
| 30. | AL. Gebhardsdorf | Giebułtów | ||||
| 31. | AL Gellenau | Jeleniów | 2 III 1943 – 31 III 1945[1] | Podobóz kobiecy, później męski[1]. | Roboty związane z budową tuneli[1]. | Christian Derig A. G.[1] |
| 32. | AL Geppersdorf | |||||
| 33. | AL Görlitz, Biesnitzer Grund | Görlitz | Podbóz żeński: 1 IX 1944 – 8 V 1945; podobóz męski: 8 VIII 1944 – 8 V 1945 | Komanda robocze w fabryce wagonów, broni przy budowie dróg i okopów | 1500-1630 (Żydówki i Żydzi) | Waggon-und Maschinenbau AG(WUMAG) |
| 34. | AL Graffenort | Gorzanów | jesień 1944 – 8 V 1945[1] | Podobóz męski i kobiecy. Kopanie rowów obronnych[1]. | Ok. 100 więźniów i 200 więźniarek | |
| 35. | AL Gräben | Grabina | ||||
| 36. | AL Gräflich Röhsdorf | Skarbów | ||||
| 37. | AL Gross Koschen | Senftenberg (RFN) | 1 X 1944 – 31 III 1945 | Praca w fabryce. | 1500-2500 (Polacy, Rosjanie) | Deutsche Aluminiumwerke |
| 38. | AL Grulich | Kraliky | ||||
| 39. | AL Gruschwitz | Kruszwica | ||||
| 40. | AL Grünberg I | Zielona Góra | ||||
| 41. | AL Grünberg II | Zielona Góra | ||||
| 42. | AL Guben | Gubin | ||||
| 43. | AL Halbau | Iłowa | ||||
| 44. | AL Halbstadt | Mezimesti | ||||
| 45. | AL Hartmannsdorf | Miłoszów | ||||
| 46. | AL Hausdorf | Jugowice | od połowy 1944[1] | Męski oddział roboczy. Prace przy budowie tuneli[1]. | ||
| 47. | AL Hirschberg | Jelenia Góra | ||||
| 48. | AL Hochweiler | Wierzchowice | ||||
| 49. | AL Kaltenbrunn | Studzienno | ? – V 1945[1] | Oddział roboczy[1]. | ||
| 50. | AL Kamenz | Herrenmuehle | 1 XI 1944 – 10 III 1945 | Praca w fabryce. | Ok. 1000, w tym 150 Żydów | Daimler Benz AG |
| 51. | AL Kittlitztreben | Trzebień | ||||
| 52. | AL Klein Radisch | K/ Klitten | do 23 I 1945 | Praca w rolnictwie. | ||
| 53. | AL Klein-Schoenau | K/ Zittau | Obóz kobiecy 28 X 1944 – 30 III 1945; obóz męski: 27 I – 7 V 1945 | Fabryka produkcji samolotów Junkers | 1200-1500 (Polacy Żydzi i Niemcy) | Junkers Flugzeugfabrik |
| 54. | AL Königszelt | Jaworzyna Śląska | ||||
| 55. | AL Kretschamberg | Karczmarka | ||||
| 56. | AL Kratzau | Chrastava | ||||
| 57. | AL Kratzau II | Chrastava | ||||
| 58. | AL Kunnerwitz | Kunnerwitz (RFN) | Praca w rolnictwie | 25 osób | ||
| 59. | AL Kurzbach (Gruenthal) | Bukolowo | ||||
| 60. | AL Landeshut | Kamienna Góra | ||||
| 61. | AL Langenbielau I (tzw. Sportschule) | Bielawa | 3 IX 1944 – ?[1] | Podobóz męski. Praca w fabrykach[1]. | Ponad 1000, w większości Żydzi z Węgier[1]. | Christian Derig A. G. |
| 62. | AL Langenbielau II | Bielawa | połowa 1944 – 8 V 1945[1] | Podobóz kobiecy na terenie fabryki. Praca w przemyśle[1]. | Kilkaset więźniarek pochodzenia żydowskiego[1]. | G. P. Flechtner[1] |
| 62. | AL Langenhorn | |||||
| 63. | AL Laskowitz | Laskowice | 1942-1943 | Budowa fabryki zbrojeniowej Bertha Werke. | Ok. 1500 Żydów. | Friedrich Krupp A. G. |
| 64. | AL Lehmwasser | |||||
| 65. | AL Liebau | Lubawka | ||||
| 66. | AL Ludwigsdorf I | Ludwikowice Kłodzkie | 16 V 1944 – 8 V 1945[1] | Męski oddział roboczy. Praca w zakładach przemysłowych[1]. | Kilkaset więźniarek[1]. | Dynamit A. G., Rüstungswerk[1] |
| 67. | AL Ludwigsdorf II | Ludwikowice Kłodzkie | 23 VII 1944 – maj 1945[1] | Podobóz kobiecy. Praca w zakładach przemysłowych[1]. | Kilkuset więźniów pochodzenia żydowskiego[1]. | Dynamit A. G.[1] |
| 68. | AL Mährisch Weisswasser | |||||
| 69. | AL Markstädt | Laskowice | 1942-1943 | Budowa fabryki zbrojeniowej Bertha Werke | ok. 600 Żydów | Friedrich Krupp A. G. |
| 70. | AL Märzdorf | Marciszów | ||||
| 71. | AL Mittelsteine | Ścinawka Średnia | IV 1944 – 31 III 1945[1] | Podobóz kobiecy. Praca w przemyśle lotniczym[1]. | Kilkaset więźniarek[1]. | |
| 72. | AL Morchenstern | Smržovka | ||||
| 73. | AL Namslau | Namysłów | ||||
| 74. | AL Neiße | Nysa | ||||
| 75. | AL Neuhammer | Świętoszów | ||||
| 76. | AL Neusalz/Oder | Nowa Sól | ||||
| 77. | AL Niederoderwitz | K/ Zittau | I 1945 – 12 II 1945 | |||
| 78. | AL Niesky Wiesengrund | Niesky (RFN) | 9 VI 1944 – 18 IV 1945 | Praca przymusowa w fabryce | 1000-1200 | Christoph&Unmack |
| 79. | AL Nimptsch | Niemcza | Działał krótko od I 1945[1] | Podobóz męski. | Ok. 200[1] | |
| 80. | AL Oberaltstadt | Horní Staré Město (część Trutnova) | ||||
| 81. | AL Ober Hohenelbe | Hořejší Vrchlabí | ||||
| 82. | AL |Parschnitz I, II | |||||
| 83. | AL Peterswaldau | Pieszyce | 1 VII 1944 – 8 V 1945 | Podobóz kobiecy podporządkowany AL Langenbielau I. Praca w zakładach przemysłowych[1]. | Kilkaset więźniarek[1]. | Ferdynand Hasse, Ignatz Dichl[1] |
| 84. | AL Prausnitz | Prusice | ||||
| 85. | AL Pürschkau | |||||
| 86. | AL Rauscha | Ruszów | ||||
| 87. | AL Reichenau | Rychnov | ||||
| 88. | AL Reichenbach | Dzierżoniów | 1 III 1944 – 8 V 1945[1] | Rozbudowa fabryki sprzętu elektrycznego[1]. | Kilkudziesięciu[1]. | |
| 89. | AL Rennersdorf | K/ Loebau | 20 II – 8 III 1945 | Obóz przejściowy | Na potrzeby Niemiec | |
| 90. | AL Sackisch | Kudowa-Zdrój, Zakrze | VII 1944 – 8 V 1945[1] | Podobóz kobiecy. Praca w zakładach przemysłowych.[1]. | Christian Derig A. G., Vereinigte Deutsche Metallwerke[1] | |
| 91. | AL Schatzlar | Žacléř | ||||
| 92. | AL Schertendorf | Przylep | ||||
| 93. | AL Schlesiersee | Sława | ||||
| 94. | AL Schmiedeberg | Kowary | ||||
| 95. | AL Schweidnitz | Świdnica | 1 poł. 1944 – 25 I 1945[1] | Podobóz. Praca w zakładach metalowych[1]. | Kilkuset więźniów[1]. | |
| 96. | AL Spohla/Brandhofen | K/ Hoyerswerda | 1 III – 21 IV 1945 | Obóz przejściowy. Kopanie okopów. | ||
| 97. | AL St. Georgenthal | |||||
| 98. | AL Striegau | Strzegom | połowa 1944 – 1 II 1945[1] | Podobóz kobiecy. Praca w roszarni lnu[1]. | Flaschwerk Mittelschlesien GmbH[1] | |
| 99. | AL Treskau | Owińska | ||||
| 100. | AL Trautenau | Trutnov | ||||
| 101. | AL Waldenburg | Wałbrzych | 1 IX 1944 – 8 V 1945[1] | Męski podobóz[1]. | Kilkuset więźniów[1]. | |
| 102. | AL Wüstewaltersdorf | Walim | X 1944 – II 1945[1] | Męski oddział roboczy. Praca przy budowie tuneli[1]. | ||
| 103. | AL Weisswasser | Horneburg | 9 IV 1944 – 28 II 1945 | Kobieca grupa robocza w fabryce. | 5000 kobiet | Valvo Roehrenwerke |
| 104. | Wittichenau | |||||
| 105. | AL Ziellerthal-Ermannsdorf | Mysłakowice | ||||
| 106. | AL Zittau |
[edytuj] Obozy wchodzące w skład kompleksu "Riese" w Górach Sowich
| Lp. | Nazwa obozu | Miejscowość (nazwa dzisiejsza) | Czas istnienia | Przeznaczenie | Ilość więźniów | Najemca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 106. | AL Dörnhau | Kolce | 1 V 1944 – 8 V 1945[1] | Prace budowlane, mosty, drogi, torowiska, być może także praca w sztolni w Osówce. | Ok. 1500 greckich, węgierskich i polskich Żydów, według innych źródeł ok. 2500[1]. W początkach 1945 podobóz przejął chorych z Jedlinki i zaczął pełnić rolę szpitala obozowego dla innych podobozów[1]. | Arthur Becker-Tiefbay AG, Krause, Sager und Werner, Holzmann&Butzer. |
| 107. | AL Erlenbusch | Olszyniec | 1 VI 1944 – 4 V 1945[1] | Męski oddział roboczy. Przeładunek kolejowy, wykopy wodociągowe, utrzymywanie kolejki wąskotorowej. | Ok. 1500 więźniów: Polacy, Rosjanie, Żydzi z Polski i Węgier[1]. | |
| 108. | AL Falkenberg | Sokolec | 15 IV 1944 – 8 V 1945[1] | Męski oddział roboczy. Drążenie sztolni w górze Gontowa, budowa dróg i torowiska, prace naziemne i budowlane | Do 1500 osób, głównie Żydzi. | Hoffmanneswerke, Wayss und Freytag, Hoch und Thiefbau, Deutsche Hoch und Tiefbaugesellschaft, Seidennspinner, Urban, Dybno, Fix. |
| 109. | AL Eule | Sowina k. Sokolca | 1 V 1944 – 13 I 1945[1] | Męski oddział roboczy. Budowa tuneli i dróg[1]. | ||
| 110. | AL Fürstenstein | Książ | 28 X 1944 – 8 V 1945[1] | Męski oddział roboczy. Drążenie sztolni pod zamkiem, budowa dróg, budynków. | Ustalono 217 nazwisk, suma wielokrotnie większa. | Sänger und Laninger, Singer und Müller, Hegerfeld, Kemna und Co., Pischel. |
| 111. | AL Kaltwasser[1] | Zimna | 1 VIII 1944 – 28 II 1945[1] | Męski oddział roboczy. Różne prace na rzecz kompleksu "Riese". | Ok. 1000 osób, polscy Żydzi. | Fix, Sago&Werner, Lentz. |
| 112. | AL Lärche | Glinica, zbocze góry Soboń | 20 X 1944 – V 1945[1] | Podobóz męski. Drążenie sztolni, budowa dróg, wykopów pod fundamenty, budowa wodociągów w Glinicy. | Ok. 1000? | Lingen[1] |
| 113. | AL Marzbachtal | Glinica, Dolina Marcowego Potoku Dużego (Grosser Maerz-Bach) | VIII 1944 – V 1945[1] | Podobóz męski. Prace naziemne i leśne, oraz sztolnie w górze Soboń(?) | Ponad 230 osób, może około 1200 (Żydzi węgierscy i polscy) | Weiden und Petersil[1] |
| 114. | AL Oberwüstegiersdorf[1] | Głuszyca Górna | 15 V 1944 – V 1945[1] | Męski oddział roboczy. Przeładunek na potrzeby konstrukcji, roboty kanalizacyjne, budowa dróg. | Przynajmniej 1283 więźniów, głównie Żydów | Lenz, Steinhage, Shcallhorn |
| 115. | AL Schotterwerk – Sauferwassergraben | Głuszyca Górna na zboczu góry Osówka, przy strumieniu Kłobia | 24 XI 1944 – 8 V 1945[1] | Męski oddział roboczy. Drążenie sztolni, prace naziemne i budowlane, instalacja wodociągowa, kolejka wąskotorowa ("Riese"). | ||
| 116. | AL Tannhausen (+ Zentralrevier Tannhausen) | Jedlinka | IV/V 1944 – 8 V 1945 | Męski oddział roboczy. Prace rozładunkowe, magazynierskie i budowlane. Pełnił również funkcję szpitala obozowego przeniesionego później do Kolców[1]. | Ok. 1200 więźniów (nie licząc chorych z rewiru). | Websky, Hartmann & Wiesen AG |
| 117. | AL Wolfsberg | Książ, przy górze Włodarz | V 1944 – V 1945[1] | Podobóz męski. Prace naziemne, kanalizacyjne i budowlane w rejonie góry Włodarz | Wiele tysięcy osób, ustalono 2850 nazwisk | Lamm, Stohl&Butzer, Ackermann, Dübner, Vereinigte Deutsche Metallwerke, Klemma, Otto Weil, Gepard, Jank, Hotzo, Hutto, Tebe u. Bueer i ponad 20 innych firm. |
| 118. | AL Wüstegiersdorf I[1] | Głuszyca | koniec 1943 – 8 V 1945 | Podobóz męski. Głównie prace budowlane w górach Osówka, Soboń | Stan dzienny ok. 1000 osób | |
| 119. | AL Wüstegiersdorf II[1] | Głuszyca | 1944 – początek 1945 | Kobiecy oddział roboczy. Praca w zakładach zbrojeniowych. | Stan dzienny ok. 1000 osób | Friedrich Krupp A. G. |
| 120. | Waldlager Wüstewaltersdorf[1] | Głuszyca | V 1944? – II 1945 | Męski oddział roboczy, 3 grupy więźniów. Praca w lesie przy wywożeniu gruzu z podziemnych chodników[1]. | Ok. 1500 osób. |
[edytuj] Bibliografia
Wykaz bibliografii dla serii artykułów o niemieckich obozach w latach 1933-1945 został umieszczony na osobnej stronie.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Przypisy
1 Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945, PWN, Warszawa 1979, s. 425 i nast.
| Tusk: Chcecie szybkich zmian, dajcie mi sto procent władzy |
Weto jest konstytucyjnym uprawnieniem prezydenta i skłamałbym, jeślibym mówił, że nie spodziewałem się tego - tak premier Donald Tusk komentuje fakt niepodpisania przez Lecha Kaczyńskiego kolejnych ustaw. Jego zdaniem prezydent używa weta jako "broni politycznej". Chcecie szybkiej zmiany - dajcie mi sto procent władzy - oświadczył premier. |
| J. Kaczyński: Polacy zostaną ciężko ograbieni |
- Polityka liberalizmu PO będzie nas drogo kosztowała. Polacy zostaną ciężko ograbieni, gdyż ceny wzrosną, a pensje nie - mówił prezes PiS podczas wizyty na Mazurach i Suwalszczyźnie. Jarosław Kaczyński przekonywał mieszkańców Ełku i Suwałk, że wprowadzenie euro będzie niekorzystne dla Polaków. |
| Prezydent zawetował kolejne ustawy |
Prezydent Lech Kaczyński zawetował kolejne ustawy. Są to: nowelizacja ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zmiana w przepisach dotyczących emerytur i rent z FUS oraz ustawa upoważniająca prezydenta do ratyfikacji Konwencji ds. kontaktów z dziećmi. Po raz drugi zawetował ustawę likwidującą tzw. poziomy awans sędziów. Politycy PO, PSL oraz Lewicy uważają, że kolejne weta prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podyktowane pobudkami politycznymi. |
| IPN sprawdzi, czy Józef Światło naprawdę nie żyje |
Pion śledczy katowickiego IPN chce zbadać losy podpułkownika Józefa Światły, który w 1953 roku uciekł z Polski na Zachód - poinformował serwis tvp.info. W chwili obecnej prokuratorzy nie mają nawet pewności czy były wicedyrektor Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa faktycznie nie żyje. |
| Paweł Machcewicz dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej |
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski powołał Pawła Machcewicza na stanowisko dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku - poinformował dział prasowy ministerstwa. |
| Kaczyński: Sikorski szefem NATO? To dobre dla Polski |
Według prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego "byłoby dobrze dla Polski", gdyby Radosław Sikorski lub Aleksander Kwaśniewski objęli stanowisko sekretarza generalnego NATO - bo to wzmacnia pozycję Polski. Zaznaczył, że "bliżej" mu do Sikorskiego. |
| Samobójczyni skoczyła do Odry |
86-letnia mieszkanka Opola popełniła dziś samobójstwo skacząc do Odry. |
| Boże Narodzenie w Opoce |
Rekolekcje on-line, przegląd tradycji adwentowych i świątecznych oraz konkurs MMS na zdjęcie szopki to nowe atrakcje portalu Opoka. |
| IPN ujawnił protokół przesłuchania Graczyka |
IPN opublikował na swych stronach w internecie protokół przesłuchania b. oficera SB Edwarda Graczyka, jako świadka w śledztwie IPN w sprawie fałszowania przez SB akt mających dowodzić, że Lech Wałęsa był agentem o pseudonimie "Bolek". |
| Zaproszenia na wykład Dalajlamy jak świeże bułeczki |
Planowany na 11 grudnia wykład Dalajlamy w Hali Torwar w Warszawie cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Wszystkie zaproszenia zostały rozdane w ciągu godziny. |
