Wyraz
Z Wikipedii
Wyraz - pewna wyróżniona fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów.
"Wyraz" nie jest tworem w pełni obiektywnym i co jest wyrazem, a co nim nie jest, zależy w sporym stopniu od tradycji językoznawczej danego języka. W językach fleksyjnych pojęcie wyrazu jest dość jasne - wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi do niego wszystkimi morfemami odmiany, w przypadku języka polskiego dodatkowo granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugą sylabę od końca.
Jednak nawet tutaj jest wiele niejasności, na przykład:
- "w" i "z" są tradycyjnie uważane za wyrazy choć nie są fonetycznie oddzielone od następującego po nich morfemu - należą do tej samej sylaby.
- "nie-" może być uważane zarówno za przedrostek jak i za osobny wyraz
- formy trybu warunkowego, np. "zrobilibyście" fonetycznie rozkłada się na "zrobili" i "byście", graficznie jest jednak zapisywane łącznie
- ruchoma końcówka czasownika ("gdzie+że+ście byli ?") może być traktowana jako osobny wyraz lub włączana do poprzedniego wyrazu. To drugie rozwiązanie stanowi jednak problem z punktu widzenia klasyfikacji takiego wyrazu.
- duże liczby (np. "dwa tysiące trzysta czterdzieści pięć") można traktować jako pojedyncze wyrazy, lub też jako kilka kolejnych wyrazów.
Wyraz w odniesieniu do tekstu pisanego traktuje się jako ciąg liter pomiędzy dwiema spacjami.
Spis treści |
[edytuj] Wyraz a słowo
Niektórzy strukturaliści proponują następujące rozróżnienie pomiędzy wyrazem a słowem:
- Słowo jest to zbiór głosek, który w zapisie graficznym oddzielony jest od innych zbiorów spacjami bądź znakami interpunkcyjnymi.
- Wyraz to słowo lub minimalny zestaw słów (w języku polskim maksymalnie dwóch) posiadających własne i pełne znaczenie, niedający się podzielić na mniejsze wyrazy. W szczególności w, na, pociągu nie są wyrazami, są nimi natomiast za-lasem, zza-płota czy w-domu.
[edytuj] Wyrazy samodzielne i niesamodzielne
Wyrazy samodzielne - wyrazy, które mogą same pełnić funkcję części wypowiedzenia. Są to: czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, przysłówki i zaimki.
Wyrazy niesamodzielne - wyrazy, które nie mogą same pełnić funkcji wypowiedzenia: partykuły, spójniki, przyimki.
[edytuj] Wyrazy odmienne i nieodmienne
Wyrazy odmienne, występujące w wypowiedzeniach w różnych formach, to: czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki oraz większość zaimków.
Wyrazy nieodmienne - wyrazy, które nie zmieniają swoich form; należą tu: przysłówki, liczebniki ułamkowe, zaimki przysłowne, przyimki, spójniki, wykrzykniki, partykuły.
[edytuj] Wyrazy określane i określające
Wyrazy określane - wyrazy, które w związku wyrazowym pełnią rolę wyrazów nadrzędnych np. w związku wyrazowym ładny kot wyraz kot jest wyrazem nadrzędnym (określanym) w stosunku do wyrazu dopełniającego go treścią, podrzędnego- ładny kot- jaki?- ładny
Wyrazy określające - wyrazy, które w związku wyrazowym pełnią rolę wyrazów podrzędnych.
[edytuj] Zobacz też:
| W wieku 111 lat zmarła prawdopodobnie najstarsza Polka |
W Brzozowie na Podkarpaciu zmarła w wieku 111 lat i czterech miesięcy Ludwika Kosztyła. Była prawdopodobnie najstarszą Polką - poinformował PAP Damian Kierek z Urzędu Miasta w Brzozowie. |
| Okradli bank na 6 milionów. Przez internet |
Prawie sześć milionów złotych padło łupem złodziei, którzy wykorzystali lukę w bankowości internetowej jednego z banków. W krótkim czasie wykonali ponad 140 przelewów na swoje konta, a bank się nawet nie zorientował. |
| Ryszard Niemczyk już ostatecznie skazany na 25 lat więzienia |
Jeden z najgroźniejszych polskich gangsterów Ryszard Niemczyk, ps. Rzeźnik, jest już ostatecznie skazany na 25 lat więzienia, m.in. za udział w zabójstwie szefa gangu pruszkowskiego Andrzeja Kolikowskiego, ps. Pershing. |
| CBA zaprzecza by funkcjonariusze biura dostali nagrody za sprawę Sawickiej |
Centralne Biuro Antykorupcyjne zaprzeczyło by jego funkcjonariusze biorący udział w operacji przeciwko posłance PO Beacie Sawickiej dostali premie sięgające nawet 30 tys. zł. |
| Pięciolatek w szpitalu po zażyciu amfetaminy |
Policjanci z Zabrza zatrzymali rodziców pięcioletniego chłopca, w którego organizmie lekarze wykryli duże stężenie amfetaminy. Wszystko wskazuje na to, że dziecko wypiło napój z narkotykiem, który przygotował sobie jego ojciec |
| Ukradli bankomat i wieźli go na wózku przez miasto |
Trzej zamaskowani mężczyźni wyrwali z mocowania bankomat, załadowali na wózek i wieźli przez miasto. Wpadli, bo jakiś mieszkaniec Głogowa podzielił się informacją o niezwykłym widoku z policją. |
| Prokuratura umorzyła śledztwo ws. nazwania prezydenta chamem |
Warszawska prokuratura okręgowa umorzyła śledztwo dotyczące wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który oświadczył w lipcu w TVN24, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama". Wypowiedź Palikota nie może być uznana za zniewagę - uznała prokuratura. |
| Kwaśniewski: pytano mnie, czy chcę być szefem NATO |
- Ministrowie Spraw Zagranicznych krajów NATO-wskich prowadzili ze mną rozmowy sondażowe, czy byłbym zainteresowany. Nie powiedziałem "nie". - powiedział w TOK FM Aleksander Kwaśniewski, pytany o doniesienia tygodnika "Der Spiegel", który napisał że Kwaśniewski, lub Sikorski mają bardzo duże szanse zostać kolejnym szefem Sojuszu. - To spekulacje prasowe, ale możemy czuć satysfakcję - komentuje premier Donald Tusk. |
| L. Kaczyński: Wizy dla Polaków to byłby cenny prezent od Busha |
To byłby "bardzo cenny prezent", o ile prezydentowi USA dałoby się sprawę przeprowadzić przez Kongres - powiedział, przebywający z oficjalną wizytą w Mongolii, prezydent Lech Kaczyński, odnosząc się do informacji medialnych, jakoby kończący kadencję George W.Bush rozważał zniesienie wiz dla Polaków. |
| "Dziennik": Agenci CBA nagrodzeni za prowokację wobec Sawickiej |
PRZEGLĄD PRASY: Premiami sięgającymi nawet 30 tys. zł zostali nagrodzeni funkcjonariusze CBA biorący udział w operacji przeciwko posłance PO Beacie Sawickiej - pisze "Dziennik". |
