Złota Orda
Z Wikipedii
Złota Orda (mong. Алтан Ордын улс / Ałtan Ordyn Ułs; tt. Altın Urda) – historyczne państwo mongolsko-tatarskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu (1242-1454).
Po podbojach w swym największym zasięgu obejmowało terytoria na zachód od Irtyszu do gór Kaukazu, Morza Czarnego i dorzecza Wołgi i Kamy, przy uzależnieniu wszystkich księstw ruskich. Początkowo była podzielona na dwie odrębne części: Błękitną Ordę (właściwą, wschodnią) i Białą Ordę (zachodnią). Obie części połączył w 1378 Tochtamysz.
Od XIV w. kraj pogrążał się w stopniowej destabilizacji. Na początku XV w. rozpadło się na chanaty syberyjski, astrachański, kazański, krymski, uzbecki i inne. Po 1435 r. nastąpiła odbudowa kraju jako Wielka Orda. Kres Wielkiej Ordzie położył najazd wojsk chanatu krymskiego pod wodzą chana Mengli I Gireja w 1502 r.
Nazwa powstała od oznaczenia w tradycji mongolskiej "środka" kolorem złotym. W okresie powstawania Złotej Ordy (Ałtyn Ordu) zakładano iż terytorium państwa mongolskiego powiększy się o centralną część Europy (próba podboju Węgier w 1241/1242) przez co państwo ze stolicą w Saraj Batu stanowić miało geograficznie środkowy obszar imperium ordy.
[edytuj] Chanowie Błękitnej Ordy i Złotej Ordy
- Batu-chan (1227-1255)
- Sartak (1255-1256)
- Ulagczy (1256-1257)
- Berke (1257-1267)
- Monge Timur (1267-1280)
- Tode Monge (1280-1287)
- Tole Buka (1287-1291)
- Tokta (1291-1312)
- Ozbeg (1312-1341)
- Tyny Beg (1341-1342)
- Dżany Beg (1342-1357)
- Berdi Beg (1357-1359)
- Kulpa (1359-1360)
- Newruz (1360)
- Chidr (1360-1361)
- Timur Kodża (1361)
- okres anarchii (1361-1374)
- Urus (1374-1375)
- Tuktatija (1375)
- Timur Melik (1375-1377)
[edytuj] Chanowie Złotej Ordy
- Tochtamysz (1377-1395)
- Timur Kutlug (1395-1401)
- Szadi Beg (1401-1407)
- Pulad Chan (1407-1410)
- Timur (1410-1412)
- Dżalal ad-Din (1412)
- Karim Berdi (1412-1414)
- Kebek (1414-1417)
- Jeremferden (1417-1419)
- Olug Mohammed (1419-1421)
- Dawlat Berdi (1419-1421)
- Barak (1422-1427)
- Olug Mohammed (1428-1433)
- Sajid Ahmed (1433-1435)
[edytuj] Chanowie Wielkiej Ordy
- Kuchuk Muhammad (1435-1459)
- Mahmud (1459-1465)
- Akhmat (1465-1481)
- Szejk Ahmad (1481-1498)
- Murtada (1481-1499)
- Szejk Ahmad (1499-1502)
| Władze Katowic nie chcą u siebie Czeczenów |
300 Czeczenów zostanie rozwiezionych po Polsce, w tym 50 ciężarnych kobiet i 125 dzieci. Władze Katowic chcą zlikwidować ośrodek dla cudzoziemców |
| Bibliotekarze: załóżcie nam internet! |
2,5 tys. wiejskich bibliotek nie ma dostępu do internetu. Bez tego nie da się zmodernizować placówek - apelują do rządu bibliotekarze. |
| Ekspres Solidarności, odjazd! |
Specjalnym pociągiem z Krakowa do Gdańska pojedzie jutro 200 osób z 44 krajów. Po drodze spotkają m.in. Władysława Bartoszewskiego i zwiedzą Muzeum Powstania Warszawskiego. |
| Mrówki zablokowały granicę Polski z Ukrainą |
Gwałtowne protesty tzw. mrówek na przejściu granicznym w Medyce to reakcja na zmiany przepisów celnych |
| Wojna PiS i przystawek o media publiczne |
Krzysztof Czabański za Andrzeja Urbańskiego? O takim wariancie huczy w telewizji. |
| „Testament życia” to nie eutanazja |
Z etycznego punktu widzenia nie ma różnicy pomiędzy niepodłączeniem do aparatury, jeśli pacjent się temu sprzeciwia, a odłączeniem aparatury na jego życzenie - mówi prof. Krzysztof Marczewski. |
| Platforma wychodzi do ludzi bronić rządu |
Partia zobowiązała działaczy do organizacji spotkań z mieszkańcami w każdym z 379 powiatów w Polsce. Mają przekonywać, że reformy blokuje prezydent i PiS |
| Cała polska buduje schetynówki |
2 mld 220 mln zł - tyle chcą gminy i powiaty w przyszłym roku na tzw. schetynówki, czyli drogi lokalne. |
| Obama jak Wojtyła |
- Recepcja nauczania Jana Pawła II jest tęczowa, od proletariackiej czerwieni do biskupich fioletów. Jego nauki podobały się różnym grupom często ze sobą skłóconym - powiedział wczoraj Adam Michnik podczas XV Debaty Tischnerowskiej zorganizowanej przez Uniwersytet Warszawski i wiedeński Instytut Nauk o Człowieku. |
| Tusk: Awantura o samolot i "Słońce Peru" to porażki roku |
Awantura o rządowy samolot dla prezydenta Lecha Kaczyńskiego przed październikowym szczytem UE w Brukseli - to zdaniem premiera Donalda Tuska największy błąd, jaki popełnił w ostatnim roku. |
