Złotoryja

Z Wikipedii

Współrzędne: 51°08' N 15°55' E51.1333333 15.9166667 (Złotoryja)

Złotoryja
Herb Złotoryi Flaga Złotoryi
Dewiza: Stolica Polskiego Złota
Województwo	dolnośląskie
Powiat	złotoryjski
Gmina  - rodzaj	Złotoryja miejska
Założono	XII wiek
Prawa miejskie	1211
Burmistrz	Ireneusz Żurawski
Powierzchnia	11,51 km²
Położenie	51° 08' N 15° 55' E
Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość	16 492 1 432,8 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	76
Kod pocztowy	59-500 do 59-501
Tablice rejestracyjne	Białe (DZL),Czarne (WWL, LGU, LGT)
Położenie na mapie Polski Złotoryja
TERC10 (TERYT)	5020126021
SIMC10	0954219
Miasta partnerskie	Mimoń Buczacz Westerburg Pulsnitz
Urząd miejski3 ul. Orląt Lwowskich 1 59-500 Złotoryja tel. 76 877-91-00; faks 76 878-31-20 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Złotoryja (łac. Aureus Mons, niem. Goldberg, daw. Złota Góra) to miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu złotoryjskiego, nad rzeką Kaczawą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego.

Według danych z 1 stycznia 2008² miasto posiadało 16 492 mieszkańców (276. miejsce w kraju).

W średniowieczu ośrodek wydobycia złota, później (do połowy XX wieku) miedzi, obecnie – bazaltu. Ponadto przemysł włókienniczy i papierniczy.

W mieście znajduje się kościół polskokatolicki pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Spis treści 1 Środowisko naturalne 1.1 Struktura powierzchni 1.2 Klimat 2 Demografia 3 Historia 4 Zabytki 5 Obiekty turystyczne 6 Komunikacja 7 Linie Kolejowe Towarowe 8 Transport publiczny 9 Sport 10 Obiekty sportowe w Złotoryi 11 Gospodarka 12 Złotoryjanie 13 Zobacz też 14 Linki zewnętrzne

[edytuj] Środowisko naturalne

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2008⁶, Złotoryja ma obszar 11,51 km² (485. miejsce w kraju), w tym:

• użytki rolne: 60%
• użytki leśne: 6%

Miasto stanowi 2% powierzchni powiatu.

[edytuj] Klimat

Umiarkowany przejściowy. Temperatura, od 2°C w styczniu do 23°C w lipcu. Opady występują szczególnie w lipcu i sierpniu^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców Złotoryji wg danych z 31 grudnia 2007:¹

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	16 492	100	8 709	52,81	7 783	47,19
wiek przedprodukcyjny (0 - 17 lat)	2 892	17,54	1 421	8,62	1 471	8,92
wiek produkcyjny (18 - 65 lat)	11 409	69,18	5 699	34,56	5 710	34,62
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)	2 191	13,29	1 589	9,63	602	3,65

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1360,59 zł.

[edytuj] Historia

Od VIII do X wieku w okolicach dzisiejszej Złotoryi mieszkali przedstawiciele plemienia Trzebowian. Pod koniec XII wieku zaczęli się tutaj osiedlać niemieccy górnicy, by wydobywać złoto, od którego Złotoryja wzięła swe wszystkie nazwy: Aurum – łac. złoto, Goldberg, niem. Złota Góra). Prawa miejskie osadzie nadał w roku 1211 książę Henryk I Brodaty (stało się to na zamku w sąsiedniej Rokitnicy), osadzając tu niemieckich kolonistów. Jest to najstarsza udokumentowana lokacja na ziemiach polskich, co pod względem prawnym czyni Złotoryję najstarszym miastem Polski.

Kilkuset górników ze Złotoryi wzięło udział w 1241 w bitwie z Mongołami pod Legnicą, większość z nich zginęła w walce.

W 1290 miasto otrzymuje prawo mili, jest także ośrodkiem handlu soli i sukna.

W 1328 Złotoryja wraz z resztą księstwa legnickiego staje się lennem Czech.

Najazdy husytów w latach 1427, 1428 i 1431 powodują konieczność zbudowania murów obronnych, których znaczne fragmenty wraz z Basztą Kowalską zachowały się do dzisiaj.

Na pierwszej mapie Europy z 1467 r. Mikołaj z Kuzy na obszarze Śląska oprócz Wrocławia zaznaczył tylko Złotoryję.

W 1497 w mieście panuje epidemia, umiera kilkaset osób.

Aurimontanus zakłada szkołę miejską w 1504 r.

Pierwsze protestanckie kazanie wygłoszono w Złotoryi w 1522 r. w kościele mariackim. W mieście kilka lat później na bazie szkoły Aurimontanusa powstaje gimnazjum łacińskie, którego okres świetności przypada na rektorat Valentina Trozendorfa. Renoma szkoły była tak wielka, że książę Fryderyk II rozważa jej przekształcenie w uniwersytet. Śmierć księcia i pożar miasta w 1554 roku niweczą te plany.

XVI wiek to okres rozwoju gospodarczego Złotoryi. Powstaje tu m.in. browar.

Złotoryja przechodzi pod panowanie Habsburgów w roku 1526.

Rok 1608 przynosi miastu powódź, w której ginie ok. 50 złotoryjan, w roku 1613 pożar niszczy 571 domów. Miasta nie omija także wojna trzydziestoletnia. Wskutek tych wydarzeń w XVII wieku miasto traci na znaczeniu.

W roku 1742 Złotoryja zostaje włączona do Prus.

26 sierpnia 1813 cofająca się napoleońska Armia Bobru marszałka Macdonalda przegrywa niedaleko Złotoryi bitwę z wojskami pruskimi, dowodzonymi przez feldmarszałka Gebharda von Blüchera.

Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku zbudowano linie kolejowe:

• 15 października 1884 otwarto 1-torową linię do Legnicy (dł. 21,3 km),
• 16 września 1895 otwarto 1-torową linię przez Jerzmanice do Świerzawy (dł. 14,9 km),
• 15 września 1906 otwarto 1–torową linię do Chojnowa (dł. 21,6 km).

Pierwszy telegraf pojawił się w Złotoryi w 1862, pierwszy telefon podłączono w 1900.

W latach dwudziestych XX wieku próbowano ponownie wydobywać złoto w okolicach Złotoryi, bez powodzenia.

5 marca 1933 w wyborach do Reichstagu w okręgu złotoryjskim zwycięża Narodowo-Socjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza, zdobywając 25% głosów przy 90% frekwencji.

13 lutego 1945 Złotoryję zajmują wojska radzieckie I Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka Iwana Koniewa; miasto staje się częścią Polski. Do roku 1949 dotychczasowi mieszkańcy miasta zostają wysiedleni do Niemiec, większość z nich trafia do Solingen w Nadrenii Północnej-Westfalii.

W 1945 roku utworzono w Złotoryi powiat złotoryjski, w którego skład weszły miasta Chojnów, Świerzawa i Złotoryja oraz 6 gmin: Krzywa, Nowy Kościół, Pielgrzymka, Rząśnik, Strupice i Zagrodno.

W pobliskim Wilkowie i Nowym Kościele otwarto kopalnie ruda miedzi (tzw. stare zagłębie), które jednakże zamknięto w latach siedemdziesiątych, z powodu odkrycia lepszej jakości złóż w okolicach Lubina.

Powstały także inne zakłady przemysłowe – fabryka obuwia, kopalnie bazaltu, fabryka bombek choinkowych.

W 1992 roku założone zostało Polskie Bractwo Kopaczy Złota, nawiązujące do tradycji dawnych górników ze Złotoryi, które corocznie organizuje w mieście Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota, a w 2000 – mistrzostwa świata.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych odrestaurowano starówkę, mocno zaniedbaną w okresie PRL.

[edytuj] Zabytki

• Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

• Kościół św. Jadwigi oraz klasztor są dziełem zakonu franciszkanów, sprowadzonych przez św. Jadwigę w pierwszej połowie XIII w. Oglądamy świątynie po osiemnastowiecznej odbudowie, z barokowym wystrojem fasady i wnętrza. Tuż obok kościoła znajduje się wotywna kapliczka słupowa z końca XV stulecia i XVIII-wieczna statua św. Jana Nepomucena.

• Kościół św. Krzyża (dawniej św. Mikołaja) – położony na wzgórzu, gdzie na przełomie XII w. i XIII w. powstała osada górników złota. Zdobi go okazały, XIV-wieczny portal z misterną dekoracją roślinną. Na zewnętrznych elewacjach zachowały się interesujące epitafia z czasów nowożytnych.

• Baszta Kowalska – jej gotycki hełm zniszczono podczas walk o miasto w czasie wojen napoleońskich. Do dzisiaj zachowały się fragmenty średniowiecznych obwarowań, do których można zaliczyć Basztę Kowalską.

[edytuj] Obiekty turystyczne

• Baszta Kowalska
• czternastowieczne mury obronne
• Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
• Kościół św. Jadwigi
• Kościół św. Krzyża (dawniej i potocznie: św. Mikołaja)
• Fontanna Delfina
• Fontanna Górników
• Kopalnia Złota "Aurelia"
• Muzeum Złota
• Rezerwat przyrody Wilcza Góra

[edytuj] Komunikacja

Przez miasto przejeżdża szereg dróg wojewódzkich i kolejowych:

• DW 328 Marciszów-Nowe Miasteczko (Droga do Jeleniej Góry i Chojnowa)
• DW 363 Bolesławiec-Ujazd Górny (Droga do Bolesławca i Jawora)
• DW 364 Gryfów Śląski-Legnica (Droga do Lwówka Śl. i Legnicy z dojazdem do Autostrady A4)

• Linia kolejowa nr 284 Legnica-Jerzmanice Zdrój – używana tylko w ruchu towarowym
• Linia kolejowa nr 316 Złotoryja-Rokitki – linia nieczynna na całym odcinku

[edytuj] Linie Kolejowe Towarowe

W okolicy Złotoryi znajdują się liczne zakłady zajmujące się wydobyciem surowców mineralnych. W transporcie wykorzystywane są linie:

• Linia kolejowa nr 342 Jerzmanice Zdrój-Wilków

- eksploatowana na odcinku 3,5 km, obsługa zakładu PGP na Wilczej Górze

• Linia kolejowa nr 312 Jerzmanice Zdrój-Krzeniów

- obsługa zakładu PGP w Krzeniowie i Wilkowie

• Bocznica Krzeniów-PGP Bazalt Wilków

- 4 km bocznica zakładu PBP Bazalt

[edytuj] Transport publiczny

W mieście istnieje dworzec PKS obsługujący ważne połączenie Sudetów z Morzem Bałtyckim i inne połączenia krajowe, wojewódzkie i lokalne. Do miasta dojeżdża linia Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego z Legnicy (linia nr 22 Legnica PKP- Złotoryja Szpital) Dawniej miasto obsługiwało dworzec PKP jednak pociągi przestały tu jeździć w 1999 roku. W mieście znajduje się postój taksówek przy ul. Krótkiej przy dworcu PKS. W Złotoryi przewozem osób zajmują się również firmy prywatne, które świadczą usługi przewozowe na trasach Złotoryja – Legnica, Wojcieszów - Wrocław i innych.

[edytuj] Sport

Ze Złotoryi wywodzi się słynna w całej Europie artystyczno-akrobatyczna grupa "Ocelot".

W mieście działa pierwszoligowe Złotoryjskie Towarzystwo Tenisowe. Złotoryja leży także na trasie wyścigu Tour de Pologne.

W Złotoryi działa też klub piłki nożnej ZKS Górnik Złotoryja, którego zawodnicy reprezentują miasto na Dolnym Śląsku.

Miasto jest także organizatorem Mistrzostw Polski w Płukaniu Złota, organizowało również mistrzostwa świata w tej dyscyplinie.

W Złotoryi jest lekkoatletyczny klub sportowy "AURUM" zarejestrowany w Polskim Związku Lekkiej Atletyki. jego czołowym zawodnikiem odnoszącym sukcesy na zawodach w kraju i za granicą jest Michał Węgrzyn.

W Złotoryi działa też klub kolarski "Baszta" Złotoryja, którego zawodnicy startują w zawodach nie tylko na Dolnym Śląsku. Klub organizuje wyścigi kolarskie.

W Złotoryi działa klub piłki ręcznej KPR "Gwarek" Złotoryja. Jego zawodnicy reprezentują Złotoryję w lidze dolnośląskiej.

[edytuj] Obiekty sportowe w Złotoryi

• Stadion Miejski (Piłka Nożna, lekkoatletyka) 3000 miejsc na trybunach – ul. Sportowa
• Hala Sportowa Tęcza (siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, futsal, ponadto siłownia i salon SPA) 102 miejsca na trybunach (w planie 400)-ul. Wilcza
• Hala Sportowa przy Liceum Ogólnokształcącym (siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, futsal, akrobatyka) ul. Kolejowa
• Korty Tenisowe – ok. 200 miejsc – ul.M. Konopnickiej
• Strzelnica Sportowa
• Miejski Ośrodek Rekreacji "Pałacyk"(siatkówka plażowa, kajakarstwo, rowery wodne, pływanie) – ul. Sportowa
• Basen Miejski- ul. K.Miarki

[edytuj] Gospodarka

Miasto znajduje się w podstrefie Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Lista przedsiębiorstw w Złotoryji zatrudniających ponad 1000 osób:

• Kopalnie Surowców Skalnych SA
• Kopalnia bazaltu Heidelberg Cement Wilcza Góra
• "Vitbis" Sp. z o.o. – producent szklanych bombek choinkowych
• "Siku" – producent zabawek

[edytuj] Złotoryjanie

• Valentin Trozendorf, rektor Gimnazjum Łacińskiego w Złotoryi (XVI wiek)
• Mariusz Szczygieł, dziennikarz
• Roman Kołtoń, dziennikarz
• Jacek Wyskup- członek grupy Melkart ball

[edytuj] Zobacz też

• kalendarium historii Śląska

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Oficjalna strona miasta
• Zdjęcia Złotoryi i okolic

Tusk: Awantura o samolot i "Słońce Peru" to porażki roku

Awantura o rządowy samolot dla prezydenta Lecha Kaczyńskiego przed październikowym szczytem UE w Brukseli - to zdaniem premiera Donalda Tuska największy błąd, jaki popełnił w ostatnim roku.

Tusk: Chcecie szybkich zmian, dajcie mi sto procent władzy

Weto jest konstytucyjnym uprawnieniem prezydenta i skłamałbym, jeślibym mówił, że nie spodziewałem się tego - tak premier Donald Tusk komentuje fakt niepodpisania przez Lecha Kaczyńskiego kolejnych ustaw. Jego zdaniem prezydent używa weta jako "broni politycznej". Chcecie szybkiej zmiany - dajcie mi sto procent władzy - oświadczył premier.

J. Kaczyński: Polacy zostaną ciężko ograbieni

- Polityka liberalizmu PO będzie nas drogo kosztowała. Polacy zostaną ciężko ograbieni, gdyż ceny wzrosną, a pensje nie - mówił prezes PiS podczas wizyty na Mazurach i Suwalszczyźnie. Jarosław Kaczyński przekonywał mieszkańców Ełku i Suwałk, że wprowadzenie euro będzie niekorzystne dla Polaków.

Prezydent zawetował kolejne ustawy

Prezydent Lech Kaczyński zawetował kolejne ustawy. Są to: nowelizacja ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zmiana w przepisach dotyczących emerytur i rent z FUS oraz ustawa upoważniająca prezydenta do ratyfikacji Konwencji ds. kontaktów z dziećmi. Po raz drugi zawetował ustawę likwidującą tzw. poziomy awans sędziów. Politycy PO, PSL oraz Lewicy uważają, że kolejne weta prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podyktowane pobudkami politycznymi.

IPN sprawdzi, czy Józef Światło naprawdę nie żyje

Pion śledczy katowickiego IPN chce zbadać losy podpułkownika Józefa Światły, który w 1953 roku uciekł z Polski na Zachód - poinformował serwis tvp.info. W chwili obecnej prokuratorzy nie mają nawet pewności czy były wicedyrektor Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa faktycznie nie żyje.

Paweł Machcewicz dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski powołał Pawła Machcewicza na stanowisko dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku - poinformował dział prasowy ministerstwa.

Kaczyński: Sikorski szefem NATO? To dobre dla Polski

Według prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego "byłoby dobrze dla Polski", gdyby Radosław Sikorski lub Aleksander Kwaśniewski objęli stanowisko sekretarza generalnego NATO - bo to wzmacnia pozycję Polski. Zaznaczył, że "bliżej" mu do Sikorskiego.

Samobójczyni skoczyła do Odry

86-letnia mieszkanka Opola popełniła w poniedziałek samobójstwo skacząc do Odry.

Boże Narodzenie w Opoce

Rekolekcje on-line, przegląd tradycji adwentowych i świątecznych oraz konkurs MMS na zdjęcie szopki to nowe atrakcje portalu Opoka.

Zaproszenia na wykład Dalajlamy jak świeże bułeczki

Planowany na 11 grudnia wykład Dalajlamy w Hali Torwar w Warszawie cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Wszystkie zaproszenia zostały rozdane w ciągu godziny.